Ο ποπ σταρ του ντιβανιού

ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΓΙΑΛΟΜ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΕΞΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. ΜΕΓΑ
ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ. Ο ΕΥΠΩΛΗΤΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ ΣΥΝΕΔΡΙΕΣ
ΚΑΙ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ. ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ. Ο ΚΥΡΙΟΣ ΓΙΑΛΟΜ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΟΠ ΣΤΑΡ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ.
Η περίπτωση Γιάλομ (1931) αποτελεί εκδοτικό φαινόμενο. Βιβλία ψυχοθεραπευτικής αγωγής, επιστημονικά βιβλία, άρθρα, μυθιστορήματα με οικεία θέματα. Τα βιβλία του πουλάνε πολύ, μεταφράζονται, διαβάζονται από ευρύ κοινό. Ο ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ είναι ένας από τους σημαντικότερους εν ζωή εκπροσώπους της υπαρξιακής σχολής στην ψυχιατρική. Έχει καταφέρει το ακατόρθωτο: έκανε την ψυχοθεραπεία αφηγηματική μόδα.

Τι είναι αυτό που κατέστησε τον Γιάλομ ποπ σταρ της υπαρξιακής ψυχοθεραπείας; Η σαρωτική εκδοτική επιτυχία των βιβλίων του σχετίζεται με το γεγονός ότι ο συγγραφέας χρησιμοποιεί- ή αν θέλετε αξιοποιεί- την αφήγηση, για να προσφέρει στους αναγνώστες του οδηγίες χρήσεως του βίου. Εδώ η μυθοπλασία είναι το πρόσχημα: Καθιστά πιο εύπεπτη και πιο παραστατική την παιδαγωγική αιχμή του βιβλίου. Γι΄ αυτό ίσως, παρά το μεικτό είδος της αφήγησης, η πλάστιγγα γέρνει πλήρως προς τη μεριά της ψυχοθεραπείας.

Ζωή: Οδηγίες χρήσεως. Κάπως έτσι λειτουργούν τα βιβλία του Γιάλομ. Δίνουν οδηγίες στα δύσκολα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μιλούν για το πέν θος. Το βιβλίο Η μάνα και το νόημα της ζωής περιέχει έξι ιστορίες ψυχοθεραπείας. Στις τέσσερις, αφηγητής και ψυχοθεραπευτής είναι ο ίδιος ο Γιάλομ. Στις δύο τελευταίες ο Γιάλομ χρησιμοποιεί μια ψυχοθεραπευτική και αφηγηματική περσόνα, τον ψυχοθεραπευτή Χάλστον.

Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι γραμμένο κατ΄ αναλογίαν με τον Δήμιο του έρωτα του ίδιου συγγραφέα. Κι εδώ, όπως κι εκεί, έχουμε ιστορίες ψυχοθεραπείας που αναπτύσσονται με τα αφηγηματικά τεχνάσματα του διηγήματος. Το πένθος παρουσιάζεται σε διαφορετικές εκδοχές: το μακρύ και επίμονο συζυγικό πένθος της Αϊρίν, η οποία χάνει τον σύζυγό της επώδυνα. Η πένθιμη αναμονή της καρκινοπαθούς Πώλα, η οποία προετοιμάζει τον εαυτό της, τους γύρω της αλλά και αρκετούς ομοιοπαθείς για το επικείμενο τέλος. Το καταχωνιασμένο πένθος της καλοσυνάτης Μανόλια. Το πένθος του ίδιου του Γιάλομ για την απώλεια της μάνας του.

Ο Γιάλομ αξιοποιεί τα όνειρα των ασθενών- αλλά και τα δικά του. Αποτυπώνει τις συνεδρίες και τις σκέψεις του, το πινγκ πονγκ των ερωταποκρίσεων. Στο εναρκτήριο κείμενο με τον ομώνυμο τίτλο περιγράφεται ένα καθοριστικό όνειρο. «Μάνα, πώς τα πήγα;» είναι η τρομερή κραυγή του Γιάλομ. Οι δύο τελευταίες ιστορίες, οι ιστορίες του ψυχοθεραπευτή Χάλστον, αφορούν μια επιθετική, εγωίστρια και φραγκόφωνη ασθενή, η οποία μεταλλάσσεται από ένα τυχαίο περιστατικό, ενώ «Η κατάρα της ουγγαρέζικης γάτας» θα μπορούσε να έχει ξεπηδήσει από κάποιο βιβλίο του Στίβεν Κινγκ.

Ο Γιάλομ δεν παρουσιάζει ασθένειες, ούτε περιστατικά. Παρουσιάζει πρόσωπα. Δεν προσαρμόζει τον ασθενή στο ψυχοθεραπευτικό μοντέλο, αλλά το ψυχοθεραπευτικό μοντέλο στον ασθενή. Η ανθρωποκεντρική προσέγγιση δίνει όχι μόνο το θεραπευτικό αλλά και το αφηγηματικό στίγμα του Γιάλομ. Ο συγγραφέας δεν επιθυμεί να μας θαμπώσει με ορολογία. Τον ενδιαφέρει να διηγηθεί ενδεικτικές συνεδρίες, οι οποίες ερμηνεύουν και συμβουλεύουν ταυτόχρονα.

Τα αφηγηματικά κείμενα του Γιάλομ, ακόμα και τα μυθιστορήματα, βρίσκονται στην ώα της λογοτεχνίας. Χρησιμοποιούν τα τεχνάσματα και τους τρόπους της, αλλά με συγκεκριμένο εξωλογοτεχνικό στόχο, ο οποίος άλλοτε δηλώνεται ρητά και άλλοτε υποβάλλεται. Ο Γιάλομ επιθυμεί να μας συμβουλέψει πώς να χειριστούμε τις κρίσεις μας, πώς να τα βγάλουμε πέρα μ΄ αυτό το δύσκολο πράγμα που λέγεται ζωή. Γράφει εγχειρίδιο επιβίωσης. Χρησιμοποιεί τους τρόπους της λογοτεχνίας για να στήσει γέφυρες με τον αναγνώστη.

Ιrvin D. Υalom

Η ΜΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΜΤΦ: ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΝΔΡΙΤΣΑΝΟΥ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΕΡΒΑΣ, ΕΚΔ: ΑΓΡΑ, 2007, ΤΙΜΗ: 20 ευρώ