Αρχαίοι Έλληνες όπως… Αβορίγινες

ΣΥΓΚΡΙΝΩ, ΥΠΟΒΑΛΛΩ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ,
ΥΠΟΒΑΛΛΟΜΑΙ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ: ΙΔΟΥ ΚΑΤΙ
ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΑΝΤΙΠΟΔΕΣ
ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ «ΕΘΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ». ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΣΤΕΥΩ ΤΟΥ ΜΑΡΣΕΛ ΝΤΕΤΙΕΝ ΠΟΥ ΠΑΘΙΑΣΜΕΝΑ ΜΑΣ ΠΡΟΣΚΑΛΕΙ: (ΕΜΠΡΟΣ) ΑΣ ΚΑΝΟΥΜΕ ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΥΡΑΝΝΙΑΣ
ΤΟΥ «ΕΘΝΙΚΟΥ»! ΑΣ ΚΑΝΟΥΜΕ ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟ: ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ, ΑΣ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ!
Μαρσέλ Ντετιέν:

Βέλγος, με μαθητεία στους Ιησουίτες που του εξασφάλισε τις πιο στέρεες φιλολογικές βάσεις, ήρθε στο Παρίσι, καθηγητής στην Εcole pratique des hautes Εtudes, στο «Τμήμα των Θρησκευτικών Επιστημών». Πολύ πριν μεταναστεύσει στο Πανεπιστήμιο John Ηopkins της Βαλτιμόρης, εθήτευσε και στο «παρεκκλήσι της οδού Μonsieur le Ρrince», όπως «ασεβώς» αποκαλεί το «Κέντρο συγκριτικών μελετών για τις αρχαίες κοινωνίες», το μετέπειτα «Κέντρο Λουί Ζερνέ», χώρο που εξέθρεψε τη λεγόμενη «Σχολή του Παρισιού». Μαζί με τη Νικόλ Λορώ και τον Πιερ Βιντάλ-Νακέ, ένας από τους συνεργάτες και επιγόνους του Βερνάν, που τράβηξε τη δική του πορεία.

Ελληνιστής άνευ ελληνομανίας, για να μας εξηγήσει τι επαγγέλλεται με τον «πειραματικό και δημιουργικό συγκριτισμό» που μας προτείνει, θα αποκαθηλώσει πρώτα τα εικονίσματα στα οποία τοποθέτησαν τους αρχαίους Έλληνες οι Γερμανοί ρομαντικοί. Εικονοκλάστης που αρνείται να πιστέψει στο ελληνικό ή όποιο άλλο «θαύμα», θα ρίξει στο ίδιο συγκριτικό «καζάνι» τους αρχαίους ημών προγόνους και τους Αβορίγινες της Αυστραλίας, τους Αμερινδούς, τους Ιάπωνες, τους Κινέζους, αιθιοπικές κοινότητες, το βασίλειο του Ισραήλ, κοινωνίες Κοζάκων αλλά και το κοινοτικό κίνημα στην Ιταλία. Η ανθρωπολογία είναι εκ φύσεως συγκριτική, μας λέει. Και η «συγκριτική ανθρωπολογία» είναι η «επιστήμη» της πολιτισμικής διαφορετικότητας. Αν και χρόνια στις ΗΠΑ, θα αγνοήσει τον κλάδο της κοινωνικής – πολιτισμικής ανθρωπολογίας και θα αρκεστεί σε μια φευγαλέα αναφορά στον εδώ και καιρό αμφισβητούμενο Κλίφορντ Γκηρτς.

Συγκριτισμός
Από πότε οι αρχαίοι Έλληνες έπαψαν ξάφνου να συγκαταλέγονται στο αντικείμενο της ανθρωπολογίας; Από τότε που οι εθνικοί ιστορικοί της Δύσης τους απέσπασαν για να τους τοποθετήσουν στην αρχή της ευρωπαϊκής ιστορίας. Εξ ου και η σημασία για τον Ντετιέν μιας μυθολογίας της καταγωγής για να θεμελιώσει μια ιστορία του έθνους, αυτής της σκοτεινής, μυστικιστικής έννοιας, όπως έλεγε ο Ντυρκέμ, που εξαιτίας της μοναδικότητάς της αποκλείει κάθε σύγκριση.

Ο «πειραματικός και δημιουργικός συγκριτισμός» του Ντετιέν βασίζεται στη συνεργασία ιστορικών και εθνολόγων, σ΄ ένα διανοητικό δίκτυο πέρα από τις συντεχνίες που ιδρύθηκαν τον 19ο

Μarcel Detienne

OΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ

ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΜΤΦ. Α. Δ. ΣΤΕΦΑΝΗΣ ΕΚΔ. ΠΑΤΑΚΗΣ, 2007 ΣΕΛ. 209, ΤΙΜΗ: 16,50 ευρώ

αιώνα με βάση τον διαχωρισμό σε κοινωνίες με ή χωρίς ιστορία. «Ένα μικρό, πλανόδιο εργαστήρι εθνολόγων και ιστορικών» πηγαίνει- με την απαραίτητη συντροφιά των ειδικώναπό τη μια κοινωνία στην άλλη και αφουγκράζεται τις παραφωνίες των «μη συγκρίσιμων» ( Συγκρίνοντας τα μη συγκρίσιμα, Μεταίχμιο 2003). «Κάνουμε ανθρωπολογία με τους αρχαίους Έλληνες και όχι ανθρωπολογία- ιστορία των αρχαίων Ελλήνων», λέει ο Ντετιέν που αυτοπροσδιορίζεται ως «ελληνιστής ανθρωπολόγος». Το εργαστήρι αυτό θα «κατασκευάσει» αυτό που θα συγκρίνει, επιλέγοντας μια έννοια ή μια κατηγορία που να συνδυάζεται με «πρακτικές». Εδώ και είκοσι χρόνια, μαθαίνουμε, αφρικανιστές και ελληνιστές ερευνούν την «ίδρυση», εντοπίζοντας κοινωνίες που προσφέρουν πρότυπα, τύπους, πρακτικές «ίδρυσης» ή «ορισμούς της επικράτειας». Ξεκινώντας από την «αυτοχθονία», ο στοχασμός του Ντετιέν θα πετάξει στους τρόπους «ορισμού της επικράτειας» για να καταλήξει στην «εθνική ταυτότητα»- θέματα ενδιαφέροντα που ξεπερνούν κατά πολύ τον ελληνικό υπότιτλο του Οι αρχαίοι Έλληνες και εμείς.