Κοντόθωρη αψηφισιά

Το ίδιο γεγονός εξηγεί και πολλές συμπεριφορές που αφορούν στις νέες μορφές ρίσκου, στο λεγόμενο «κατασκευασμένο ρίσκο». Η χαμηλή τεχνολογική στάθμη της χώρας μας δίνει την πολυτέλεια να προσπερνάμε πολλά από τα διλήμματα που αντιμετωπίζουν οι προηγμένες χώρες που παράγουν τεχνολογίες και καινοτομίες, «κατασκευάζοντας» ταυτόχρονα τις νέες μορφές ρίσκου. Σε μας έρχεται ο απόηχος των δημόσιων συζητήσεων, όπως επίσης και ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας μας μέσω των ευρωπαϊκών οδηγιών. Επιπλέον, ως κοινωνία δεν συνηθίζουμε να αντιμετωπίζουμε με διλημματικό και απόλυτο τρόπο ζητήματα που άπτονται ηθικών επιλογών, όπως π.χ. αυτά που θέτει η βιοηθική για τη γέννηση, τη ζωή, τον θάνατο. Συνήθως, βρίσκουμε «κατ΄ οικονομία» λύσεις, οι οποίες βολεύουν την κατάσταση, χωρίς να δημιουργούμε συγκρούσεις αρχών. Από την άλλη, όμως, είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε ή να ανεχτούμε επιλογές που περικλείουν υψηλό «κατασκευασμένο ρίσκο» στο όνομα του πιο πεζού και μυωπικού συμφέροντος ή της βολικής ρουτίνας. Ανεχόμαστε π.χ. την «απόφαση» του κ. Σουφλιά να ξεθάψει και πάλι την υπόθεση της εκτροπής του Αχελώου γιατί εκεί είναι το πολιτικό βιλαέτι του. Ανεχόμαστε μία γεωργία που υπερκαταναλώνει νερό και λιπάσματα. Αδυνατούμε να προγραμματίσουμε και να οργανώσουμε μία ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων ή να διαφοροποιήσουμε τις πηγές ενέργειας, παρά τις επιστημονικές πλέον διαπιστώσεις για τους κινδύνους που έρχονται από τις κλιματικές αλλαγές.

Έτσι, οι συμπεριφορές του ανομικού παιδιού εν όψει του παραδοσιακού «εξωτερικού ρίσκου» συνυπάρχουν με τις συμπεριφορές του κοντόθωρου και ρουτινιασμένου homo economicus, εν όψει του «κατασκευασμένου ρίσκου». Κάπου πέρα από αυτές τις συμπεριφορές, θα πρέπει να καλλιεργήσουμε περισσότερο συνειδητά και οργανωμένα μία σύγχρονη νοοτροπία διακινδύνευσης που να ανταποκρίνεται στις πολλές όψεις που έχει λάβει το ρίσκο στην προχωρημένη νεωτερικότητα. Μόνον έτσι θα προστατευτούμε καλύτερα ως κοινωνία και ως άτομα, χωρίς τις υστερίες του «παν-προστατευτισμού» και τους εξορκισμούς του τυχαίου.

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου