Η «κοινωνία της ταράτσας» τάραξετους Άραβες

Ψάχνοντας για σπίτι ο Αιγύπτιος οδοντίατρος Αλάα αλ-Ασουάνι μάζεψε το υλικό για ένα βιβλίο που έγινε μπεστ σέλερ στον αραβικό κόσμο και σε 19 γλώσσες κι έγινε ταινία και τηλεσειρά
«Έψαχνα στο Κάιρο για διαμέρισμα, να στεγάσω το οδοντιατρείο μου. Χρειάστηκα τη βοήθεια μεσίτη. Έτσι όμως ανακάλυψα γωνιές του Καΐρου, ανθρώπους που ζουν στις ταράτσες, στα υπόγεια… Ο μεσίτης με εγκατέλειψε: “Εσύ δεν ψάχνεις για διαμέρισμα, ανθρώπους και ιστορίες ψάχνεις” μου είπε. Βρήκα τελικά διαμέρισμα στο Μέγαρο Γιακουμπιάν. Αλλά κυρίως βρήκα την ιδέα για ένα βιβλίο». Ο 49χρονος Αλάα αλ-Ασουάνι (εκ του Ασουάν ορμώμενος), διανοούμενος υπέρ του δικαιώματος της ανεξιθρησκίας (καταθέτει συχνά τις απόψεις του σε άρθρα σε εφημερίδες της Αιγύπτου), οδοντίατρος στο επάγγελμα («δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένεις ότι μπορείς να βιοποριστείς από την λογοτεχνία» δηλώνει), έγινε χάρη στο έντυπο, κινηματογραφικό και τηλεοπτικό «Μέγαρο Γιακουμπιάν» το πρόσωπο των τελευταίων χρόνων στην πατρίδα του αλλά και στην υφήλιο.

Από το 2002 που εξέδωσε αρχικά στα αραβικά το «Μέγαρο» ακολούθησαν αλλεπάλληλες μεταφράσεις του σε 19 γλώσσες! Είχαν προηγηθεί τρία βιβλία του, που πουλούσαν 500 – 600 αντίτυπα. «Δεν δεχόταν κανείς να μου τα εκδώσει και πλήρωνα μόνος μου τα έξοδα. Ακόμα και το “Μέγαρο” χρειάστηκε να το πάω σε 3-4 εκδότες. Τελικά βρέθηκε ένας ακτιβιστής εκδότης κι έγινε η αρχή», λέει.

Η ελληνική έκδοση (από τις Εκδόσεις Πόλις σε μετάφραση του «αραβομεγαλωμένου» Αχιλλέα Κυριακίδη) και η έλευση του Αλάα αλ-Ασουάνι στη Θεσσαλονίκη για την παρουσίασή της αποτέλεσε το γεγονός της 4ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου της Θεσσαλονίκης.

«Στα 1934, ο εκατομμυριούχος Γιακουμπιάν, πρόεδρος της αρμενικής κοινότητας Αιγύπτου, αποφάσισε να ανεγείρει μια πολυκατοικία που να φέρει τ΄ όνομά του…». Από το Μέγαρο Γιακουμπιάν πέρασαν προσωπικότητες της σύγχρονης αιγυπτιακής ιστορίας, κάτι που κατέγραψε ο Αλάα αλ-Ασουάνι. Όμως κυρίως κατέγραψε κάτι άλλο: «Στην τεράστια ταράτσα διαμορφώθηκαν πενήντα δωμάτια- ένα για κάθε διαμέρισμα. Κανένα δεν ξεπερνούσε τα δύο τετραγωνικά ενώ οι οι τοίχοι και οι πόρτες τους ήταν από σίδερο κι έκλειναν με λουκέτα… Μια νέα κοινωνία αναπτύχθηκε στην ταράτσα, εντελώς ανεξάρτητη από την υπόλοιπη πολυκατοικία».

«Γοητευτική τοιχογραφία της νεώτερης Αιγύπτου», κείμενο βγαλμένο από τα έγκατα του πιο άκρατου νατουραλισμού», κάτι σαν το δικό μας ημιτελές «10» του Μ. Καραγάτση ή σαν «Το σοκάκι της αμαρτίας» του ομοεθνούς και προτύπου του νομπελίστα Μαγκίπ Μαχφούζ, χαρακτηρίστηκε από τους κριτικούς το «Μέγαρο Γιακουμπιάν», που κατέστη σε χρόνο ρεκόρ (μόλις πέντε χρόνια από την πρώτη του έκδοση) το πλέον ευπώλητο μυθιστόρημα στις αραβικές χώρες.

«Δεν γράφω με σκοπό να μιλήσω για την πολιτική» είπε στα «ΝΕΑ» ο Αλάα αλ-Ασουάνι. «Έτσι θα έκανα μυθιστορήματα ιδεών. Περνάω απλώς ζωές ανθρώπων στο χαρτί. Αυτές τις ζωές βέβαια δεν μπορώ να τις φανταστώ χωρίς την πολιτική. Αυτό δεν έκανε λόγου χάριν ο Ντοστογιέφσκι; Ρώσοι, Ορθόδοξοι, Εβραίοι κινούνται στις ιστορίες του».

Κ αι πώς γεννιούνται αυτοί οι χαρακτήρες;
Επί δέκα χρόνια προσπαθούσα να τους συλλάβω, να τους δομήσω. Έγραφα τα πάντα γι΄ αυτούς. Αν έχουν μουστάκι, μεγάλη ή μικρή μύτη, μαύρα ή κόκκινα μαλλιά, στοιχεία για τα ρούχα τους, αν είναι γυναίκες που καπνίζουν ή όχι, το επάγγελμά τους, οι συνήθειές τους. Ύστερα τους αφήνω μόνους με τα χαρακτηριστικά τους κι αυτοί αρχίζουν να ζουν και ν΄ αλληλεπιδρούν. Είναι ζωντανοί πλέον… Συνηθίζω να γράφω αργά τη νύχτα. Έτυχε κάποια μέρα, μέχρι το πρωί που ξύπνησα, να βρω την ιστορία σε εξέλιξη. Είχαν «δουλέψει» μόνοι τους…

Η επόμενη εκδοτική του απόπειρα είναι το «Σικάγο» (το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο στην Αίγυπτο). Κι εδώ ο τόπος είναι ο ήρωας. Ο Ασουάνι γνωρίζει το Σικάγο από τα φοιτητικά του χρόνια στην Αμερική. «Μετά την 11η του Σεπτέμβρη, πιστεύω πως η Αμερική έκανε μια μεγάλη στροφή προς τα δεξιά.

Ολόκληρος ο κόσμος έχει στραφεί στα δεξιά. Από το 1950 ώς το 1980 οι άνθρωποι ήταν περισσότερο φιλελεύθεροι. Δεν εκτιμούμε την ελεύθερη επιλογή πλέον».


«Παράξενες» έντυπες ιστορίες

●Διαδικτυακές συνομιλίες μ΄ έναν 22χρονο που ζητά συμβουλές για το πώς θα φλερτάρει πρώτη φορά με μια κοπέλα, είναι το περιεχόμενο του μοναδικού στα χρονικά βιβλίουμπεστ σέλερ. Το βιβλίο «Densha Οtoko» πούλησε σε τρεις βδομάδες 260.000 αντίτυπα στην Ιαπωνία και ακολούθησε κινηματογραφική και τηλεοπτική μεταφορά, με επιτυχία. ●Καζαντζάκης, Ξανθούλης και Ευριπίδης, Ξενοφών και Πλάτων, αλλά και Αθήναιος Ναυκρατίτης πουλάνε πολύ σε μεταφράσεις στην Ιαπωνία.

●Καβάφης, Ελύτης, Νάσος Βαγενάς, Απόστολος Δοξιάδης-και βέβαια Καζαντζάκης- πουλάνε αντιστοίχως στην Ολλανδία.

●Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης «πουλάει». Δεν είναι μόνο οι ζυμώσεις μεταξύ εκδοτών και συγγραφέων. Οι εκθέτες είχαν- όπως λένεκαι από τους υψηλότερους τζίρους.