Όλες οι παρεμβάσεις έχουν τις ίδιες υπογραφές

Η τωρινή έφοδος από τα κάστρα των κατεστημένων εξουσιών εναντίον της ιστορίας έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: επικεφαλής του αγώνα για την υπεράσπιση του έθνους που κινδυνεύει από το βιβλίο της Στ΄ Δημοτικού, τέθηκε η επίσημη Εκκλησία, ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος!

Δεν ήταν πάντα έτσι. Μήπως έχουν αλλάξει (και) οι αντιστάσεις μας;

Όταν η αφεντιά μου βρισκόταν στην τελευταία τάξη του σχολείου (Η΄ Γυμνασίου ήταν τότε) και από αρκετά χρόνια πριν, όπως και αρκετά μετά, χρησιμοποιούνταν το βιβλίο Ιστορία των νεωτέρων χρόνων Θεσσαλονίκης. Κάμποσα χρόνια μετά την αποφοίτησή μου από το σχολείο, ίσως και από το Πανεπιστήμιο, διαπίστωσα ότι από το αρχικό βιβλίο που το είχε συντάξει μόνος ο προοδευτικός, όπως λέγαμε τότε, Χ. Θεοδωρίδης, σιγά σιγά δεν είχε απομείνει σχεδόν τίποτε. Δε γνωρίζω λεπτομέρειες- θα εξηγήσω γιατί- αλλά φαίνεται ότι η προσθήκη του Α. Λαζάρου ως συγγραφέα είχε αυτό το σκοπό. Βέβαια, στα μετακατοχικά- εμφυλιακά και στα μετεμφυλιακά χρόνια ποιος καθόταν να ασχοληθεί με τις παρεμβάσεις της, νικήτριας άλλωστε, πολιτικής εξουσίας στη σχολική ιστορία· γι΄ αυτό και δεν γνωρίζω λεπτομέρειες.

Αυτό το βιβλίο είναι το μακροβιότερο της τελευταίας τάξης του σχολείου και το πρώτο με κραυγαλέα κρατική παρέμβαση από τις ίδιες εξουσίες, από τις ίδιες κοινωνικοπολιτικές δυνάμεις που εξακολουθούν να παρεμβαίνουν στο περιεχόμενο της σχολικής ιστορίας. Το δεύτερο είναι το βιβλίο του Κ. Καλοκαιρινού Ρωμαϊκή και Μεσαιωνική Ιστορία, το επόμενο «επεισόδιο» ήταν η απόσυρση το 1990 του βιβλίου του Λ. Σταυριανού Ιστορία του Ανθρωπίνου γένους . Και στη συνέχεια ήρθε και η δική μου σειρά:

Το βιβλίο μου για τη Γ΄ Γυμνασίου Νεότερη Ιστορία,ελληνική και ευρωπαϊκή , σε χρήση από το 1984, ενόχλησε επειδή προσέγγιζε την ιστορία από την σκοπιά των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων κυρίως, ανάλυση που θεωρήθηκε ιδεολογικά (βλέπε μαρξιστικά) προσανατολισμένη, και ξεσήκωσε υψηλά κλιμάκια των υπερασπιστών του εθνικισμού. Ένα από τα επιχειρήματά τους ήταν ότι η Γαλλική και η Ελληνική Επανάσταση καταλάμβαναν τον ίδιο αριθμό σελίδων! Αλλά, μολονότι, δεν έκανε λόγο για Κρυφά Σχολειά, ούτε για πρωταγωνιστικό ρόλο της Εκκλησίας στο Εικοσιένα, δεν ξεσηκώθηκε η επίσημη Εκκλησία – ήταν άλλος Αρχιεπίσκοπος… Αποσύρθηκε όμως το 1991 μετά την κυβερνητική αλλαγή από τον «προοδευτικό» υπουργό Παιδείας Γ. Σουφλιά, τη στιγμή μάλιστα που ο θόρυβος είχε κοπάσει. Εν τω μεταξύ, στο περιεχόμενο του βιβλίου είχαν γίνει μικροεπεμβάσεις ερήμην μου.

Η επόμενη λογοκρισία έγινε το 2002 στο βιβλίο του Γ. Κόκκινου Νεότερος και Σύγχρονος Κόσμος. Όσο για την πρόσφατη συζήτηση σχετικά με το βιβλίο Ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού, στην αρχή, πολλοί νομίσαμε ότι επρόκειτο πράγματι για συζήτηση που όφειλε να γίνει σε επιστημονικά πλαίσια· ήταν λάθος μας. Ούτε για συζήτηση πρόκειται, ούτε σε επιστημονικό, δηλαδή ιστοριογραφικό, επίπεδο γίνεται.

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς δίδαξε Οικονομική και Κοινωνική Ιστορία και είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών