«Οι αχρείοι βρίσκονται δίπλα μας»

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟ
ΒΡΕΦΩΝ, ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΑ ΡΙΑΛΙΤΙ, ΞΕΝΟΙ
ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΛΕΦΤΕΣ ΜΕ
ΝΤΟΚΤΟΡΑ ΣΥΝΘΕΤΟΥΝ ΤΟ
ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΤΟΠΙΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ
ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΩΝ,
ΕΤΣΙ ΟΠΩΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΝΤΑΙ ΣΕ
ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΤΡ ΤΟΥ
ΕΙΔΟΥΣ. ΕΞΑΙΡΕΣΗ Ο ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΡΚΑΡΗΣ,
ΠΟΥ ΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ ΤΑ ΣΕΠΤΕΜ
ΒΡΙΑΝΑ
Ηιδέα γεννήθηκε από ένα ιταλικό βιβλίο. Ένας δικαστής αλλά και συγγραφέας, είχε την έμπνευση να ανθολογήσει την ιταλική αστυνομική λογοτεχνία, σε έναν τόμο όμως που θα περιείχε πρωτότυπα και όχι δημοσιευμένα διηγήματα. Αποδείχθηκε ότι αυτό μπορούσε να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα. Ο επιμελητής της ελληνικής εκδοχής, Ανταίος Χρυσοστομίδης, παρήγγειλε (για λογαριασμό των Εκδόσεων Καστανιώτη) διηγήματα από 10 Έλληνες συγγραφείς. Το εγχείρημα απέδειξε ότι η σύγχρονη διεθνής τάση του ευρωπαϊκού αστυνομικού, ιδίως του μεσογειακού, που θέλει να ανιχνεύσει τα κοινωνικά ρεύματα της εποχής, υπόγεια και φανερά, αφομοιώνεται και από τους Έλληνες συναδέλφους του Μονταλμπάν και του Ιζό.

Μια πρόχειρη ματιά στη θεματολογία δείχνει ότι οι συγγραφείς αντλούν από την καυτή επικαιρότητα: ξένοι οικονομικοί μετανάστες, trash τηλεόραση, κυκλώματα της νύχτας, εμπόριο βρεφών, λοβιτούρες πανεπιστημιακών, υπέρβαση καθήκοντος αστυνομικών, απ΄ όλα έχει ο μπαχτσές σε αυτά τα ιδιαίτερα ζωντανά διηγήματα, που αποδεικνύουν αν μη τι άλλο ότι η φαντασία δεν λείπει από τους Έλληνες θιασώτες του είδους. Αξιοπρόσεκτο ότι κανένα από τα δέκα διηγήματα δεν έχει ήρωα ιδιωτικό ντετέκτιβ. Γιατί περισσότερο

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ

ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, 2007 ΣΕΛ. 390, ΤΙΜΗ: 20 #

από τη λύση ενός αινίγματος ενδιαφέρει η ανάδειξη του σημερινού κοινωνικού παιγνίου, και του ρόλου της Αστυνομίας σ΄ αυτό. Άρα δεν πρέπει να ξενίζει ότι οι έξι από τους δέκα κεντρικούς ήρωες είναι αστυνομικοί. Δύο είναι δημοσιογράφοι, ένας πανεπιστημιακός και ένας (για λόγους που θα εξηγήσουμε παρακάτω) έμπορος. Συνήθως μάλιστα στο ίδιο διήγημα συνυπάρχουν καλοί και κακοί αστυνομικοί, σχετικά ηθικοί και σχετικά διεφθαρμένοι.

Η ομάδα των συγγραφέων είναι αντιπροσωπευτική τάσεων και ηλικιών στο μάλλον καινούργιο για μας είδος του αστυνομικού μυθιστορήματος: Πέτρος Μάρκαρης, Ανδρέας Αποστολίδης, Δημήτρης Μαμαλούκας, Αθηνά Κακούρη, Πέτρος Μαρτινίδης, Γιώργος Μπράμος, Τιτίνα Δανέλλη, Κώστας Κυριακόπουλος, Μαρλένα Πολιτοπούλου, Φίλιππος Φιλίππου είναι οι συγγραφείς-κατά σειρά… εμφανίσεως. Δύο είναι πρωτοεμφανιζόμενοι: Ο Γιώργος Μπράμος, μεταξύ άλλων σεναριογράφος και διηγηματογράφος, πρώτη φορά ασχολείται με αστυνομικό, ενώ ο δημοσιογράφος (του αστυνομικού ρεπορτάζ) Κώστας Κυριακόπουλος, πρώτη φορά ασχολείται με τη μυθοπλασία γενικά.

Κωνσταντινούπολη
Αν κάποιο διαφέρει θεματικά, είναι το (μεγάλο) διήγημα του Πέτρου Μάρκαρη με τίτλο Τριημερία, που ανοίγει τη συλλογή. Το 50σέλιδο κείμενο αποτελεί ένα χρονικό των Σεπτεμβριανών του ΄55 στην Κωνσταντινούπολη. Ο Μάρκαρης περιγράφει εξαιρετικά το κλίμα της περιόδου και τις καταστροφές. Εδώ δεν εμφανίζεται ο αστυνόμος Χαρίτος, πρωταγωνιστής είναι ένας υφασματέμπορος- κληρονόμος μαγαζιών από τον πατέρα και τον παππού του- που έχει τη φήμη ότι πουλάει τα καλύτερα υφάσματα στο Πέρα. Το άλλοθι της αστυνομικής ιστορίας είναι η μυστηριώδης εξαφάνιση του παππού του, μια ξεχασμένη ιστορία τριάντα χρόνων, μυστήριο όμως που περιέργως λύνεται την επαύριο των καταστροφών και λεηλασιών των ελληνικών καταστημάτων. Στο αφήγημα αυτό- που πιθανότατα θα περιληφθεί στο επόμενο μυθιστόρημά του που θα εκτυλίσσεται στην Κωνσταντινούπολη – ο Μάρκαρης, γέννημα-θρέμμα της πόλης, περιγράφει με αξιοθαύμαστη ισορροπία όλες τις παραμέτρους των γεγονότων, χωρίς να χαρίζεται σε κανέναν: Μιλά για τη διαρκή ανασφάλεια Ελλήνων, Αρμεναίων και Εβραίων· για τα αισθήματα των Τούρκων που θεωρούσαν τους Έλληνες εν δυνάμει προδότες, ιδίως από την εποχή που πολλοί συνεργάστηκαν με την Αντάντ· για την ευκολία με την οποία οι Τούρκοι τούς έριχναν το φταίξιμο μόλις κάτι πήγαινε στραβά, οπότε επανέρχονταν ζοφερές μνήμες: «Αυτοί δεν το ΄χουν σε τίποτα να μας διώξουν ξεβράκωτους. Γιατί, πρώτη φορά θα ΄ναι;», λέει ο ήρωας.Το βιβλίο αναδεικνύει επίσης την καχυποψία των Ρωμιών, και προφανώς και του ίδιου του Μάρκαρη, απέναντι στις πρωτοβουλίες των Κυπρίων που ήταν και το φιτίλι που προκάλεσε το πογκρόμ. Λέει, λόγου χάρη, μιλώντας για τον υφασματέμπορο: «Σε κάθε δύσκολη στιγμή ο νους πήγαινε στα παθήματα του παππού του και κατάληγε πάντα στο ίδιο συμπέρασμα: για όλα έφταιγαν το παπαδαριό και το Φανάρι». Ιδίως δε ο Μακάριος, «που είπε ότι δεν θα σκάσει για πενήντα χιλιάδες Ρωμιούς». Κι αλλού: «Τουλάχιστον όσο ζούσε ο Ατατούρκ δεν άνοιγε ρουθούνι. Τώρα, κάτι ο Παύλος με τη Φρειδερίκη, κάτι ο Μπαγιάρ με τον Μεντερές, βάλε και τον σκατόπαπα τον Μακάριο με τον Καραμανλή, όλοι μαζί μας έστυψαν και γίναμε σαν σουτζούκι του Απίκογλου».