ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ο Μούζιλ και το ημερολόγιο της Μπασκιρτσέφ

Οι Έλληνες αναγνώστες γνώρισαν ύστερα από αρκετή καθυστέρηση τον «Άνθρωπο χωρίς ιδιότητες» του Ρόμπερτ Μούζιλ (1880-1942) στη δίτομη έκδοση του «Οδυσσέα», σε μετάφραση Τούλας Σιετή.

Το πρώτο μέρος του έργου δημοσιεύθηκε το 1932, είχε κλασική γλώσσα και μορφή άλλοτε μυθιστορήματος και άλλοτε δοκιμίου, θύμιζε αλλού τον Προυστ και αλλού τον κύριο Τεστ του Βαλερί, γράφει ο Μορίς Μπλανσό. Παρομοιάζει μάλιστα τον «Άνθρωπο» του Μούζιλ- που δεν λέει «όχι» στη ζωή αλλά «όχι ακόμα», δεν θεωρεί τίποτε αμετακίνητο, αγνοεί τα συστήματα και τους προκαθορισμούς- με τον σύγχρονο άνθρωπο, τον ικανό για τη μέγιστη ακρίβεια και την έσχατη διάλυση.

«Η εκκρεμότητα είναι ένας από τους θεμελιώδεις τύπους οικοδομήματος της ζωής μας», η μέθοδος να θεωρηθεί «προσωρινώς οριστική», σπάνια ένιωθε «αδυσώπητα αποφασισμένος»: ήταν μερικά μοτίβα της γραφής του Μούζιλ.

Σε άλλο σημείο παρουσιάζει κοινωνικά φαινόμενα της εποχής του να έχουν τις αφετηρίες τους σε πνευματικά έργα του παρελθόντος:

«Το έπος της νέας μηχανοποιημένης κοινωνικής και συναισθηματικής ζωής το δημιούργησαν από την αρχή κιόλας οι Μπαλζάκ, Σταντάλ και Φλομπέρ, ενώ το δαιμονικό της ψυχής οι Ντοστογιέφσκι, Στρίντμπεργκ και Φρόυντ».

Από τα πρώτα διαβάσματα του Μούζιλ (το 1912) υπήρξε το «Ημερολόγιο της Μαρίας Μπασκιρτσέφ» , που φαίνεται να έχει κάποια συγγένεια με το μυθιστόρημά του και μας θυμίζει στίχο από το «Μαραμπού».

Βασική Πηγή: Αφιέρωμα Διαβάζω 199/1988 επιμ. Γ.Κεντρωτή.