Φαινόμενα

Μύθοι των ωκεανών

Σαν την τηλεοπτική πραγματικότητα όπου κάθε «ατύχημα» γίνεται αφορμή για επί πλέον θέαμα και η θαλασσινή αποδεικνύεται εξ ίσου πλεονεκτική
Ένα ναυάγιο-διαφήμιση για τον τουρισμό (!), όπως υπουργικά χείλη χαρακτήρισαν την αυτονόητη διάσωση των ναυαγών μέρα μεσημέρι με μπουνάτσα και δίπλα στην ακτή της Σαντορίνης. Ένα δελτίο «ειδήσεων» που δεν προστέθηκε στα υπόλοιπα ακριβώς, αλλά «άπλωσε τη ζύμη» αυτού που αποκαλούμε τηλεοπτική ενημέρωση για να φαίνονται τα ίδια ακριβώς υλικά, στο ίδιο ταψί, ότι παράγουν πλουσιότερο αποτέλεσμα. Δυο «στιγμές» της εγχώριας δημόσιας σφαίρας που μοιάζουν άσχετες μεταξύ τους. Τις συνδέει ωστόσο το γεγονός ότι πρόκειται για αποτελέσματα της σύγχυσης που προκαλεί η αλεστική δύναμη του τηλεοπτικού θεάματος δίνοντας μονίμως στην εγχώρια πραγματικότητα τις διαστάσεις του μύθου. Την ώρα κατά την οποία υπερηφάνως ανακοινωνόταν το κατόρθωμα της ναυαγοσωστικής, δυο αγνοούμενοι, κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, όριζαν ότι τα λόγια θα ΄πρεπε να ΄χουν την φειδώ της λογικής.

Όχι, όταν οι δηλώσεις γίνονται σε μια τηλεόραση τής οποίας η παχυσαρκία καταλύει τους κανόνες της ψυχραιμίας.

Ωστόσο απαντήσεις ψύχραιμες κλήθηκε να δώσει καλεσμένος ως πρωταγωνιστής της εβδομάδας που πέρασε ο υπουργός Μανώλης Κεφαλογιάννης, στους Πρωταγωνιστές του Σταύρου Θεοδωράκη (Μega, μεσημέρι Κυριακής). Επαναλαμβάνει- με συγκρατημένη αυτή τη φορά αυταρέσκεια- μία προς μία τις κινήσεις του Θαλάμου Επιχειρήσεων του Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού ως απόδειξη της ετοιμότητας και αποτελεσματικότητας των ενεργειών της αρμοδιότητάς του. «Στις 4.00 ξέραμε ότι κάτι συνέβη, αλλά όχι ακριβώς τι συνέβη. Στις 4.07 είχε σηκωθεί το Σούπερ-Πούμα να πάει να εξετάσει επί τόπου την κατάσταση…».

Η συνέντευξη πλαισιώνεται με πλάνα από την αίθουσα συσκέψεων του υπουργείου και από τον Θάλαμο Επιχειρήσεων, με τους χάρτες απλωμένους, τα πανό των επιχειρήσεων, τους αξιωματικούς, την ατμόσφαιρα της έντασης που αναπαράγεται με κινηματογραφική αισθητική και την κατάλληλη μουσική υπόκρουση.

Σινεμά και πραγματικότητα σε μια στιγμή που η δεύτερη ζητεί πιεστικές απαντήσεις και όχι πλέον για τα αυτονόητα. Η διάσωση των ναυαγών; Θέμα αγαπημένο στο οποίο επιμένει και επανέρχεται διαρκώς ο υπουργός, υπήρξε επιτυχημένη.

Και οι δυο αγνοούμενοι; Ενημερώθηκαν κατά τις 9 το βράδυ. Οι δύτες που μπήκαν στην καμπίνα δεν βρήκαν τίποτε.

Όσο για τη μετακίνηση του πλοίου σε σημείο, όπου βούλιαξε; Η απόφαση ανήκε στον πλοίαρχο. Το μόνο που δεν γινόταν επ΄ ουδενί, ήταν να μετακινηθεί το πλοίο στα αβαθή, κοντά στο ηφαίστειο, γιατί σύμφωνα με αποφάσεις και των προηγούμενων κυβερνήσεων, έχει απαγορευτεί να προσαράζουν πλοία ό,τι κι αν συμβαίνει. Μια παράμετρος που υπερτονίστηκε τις πρώτες ώρες της φουριόζας ενημέρωσης και που εντόνως υποστηρίχτηκε από τον καπετάνιο του μικρού ρυμουλκού, ο οποίος βρήκε φιλοξενία σε όλα τα δελτία και τις εκπομπές, καταλύεται ως αδύνατη εκ των πραγμάτων. Τι ήταν δυνατόν; Να αποσπάσουν και να πάρουν μαζί τους το «μαύρο κουτί» οι εκπαιδευμένοι άντρες του Λιμενικού που ανέβηκαν πάνω στο πλοίο την τελευταία στιγμή να ελέγξουν.

Εδώ ο υπουργός αποφεύγει την απάντηση. Είχαν πολλά να σκεφτούν, λέει. Προφανώς αυτό δεν το σκέφτηκαν. (Εν τω μεταξύ βρέθηκε το «μαύρο κουτί», αναδύθηκε εκ του βυθού).

Είναι φανερό πως το σκέλος της ετοιμότητας και η διάσωση των ναυαγών είναι το μεγάλο ατού του υπουργού, που με τίποτε δεν επιθυμεί να το μειώσει.

Αφού είμαστε άριστοι στη διάσωση, τίποτε δεν μπορεί να εμποδίσει τους τουρί
Γιατί όχι και ναυαγιοτουρισμός;

Στο κάτω-κάτω οι εποχές του θεάματος επιτρέπουν οτιδήποτε, ακόμη και τον τουρισμό με σκοπό την επίσκεψη στον τόπο ενός πρόσφατου ναυαγίου για φωτογραφίες ή την αλιεία αντικειμένων που προέρχονται από το ναυάγιο. Μήπως και κατά την εποχή των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία δεν είχε αναπτυχθεί ο πολεμικός τουρισμός;

Μύθος και πραγματικότητα μπορούν να συνδυαστούν θαυμάσια, όταν φύγουν από τη μέση τα εμπόδια του «παλαιού κόσμου» των ανθρώπινων αξιών, για να μείνουν καθαρές εκείνες του κέρδους.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τους ωκεανούς των καναλιών, όπου οποιαδήποτε παραδοξότητα, οποιοδήποτε «ναυάγιο» συμβολαίου, αποτελεί ευκαιρία για την ανάπτυξη και τον εμπλουτισμό της τηλεοπτικής μυθολογίας. Για παράδειγμα έχουμε πολλά δελτία ειδήσεων, αλλά στην πραγματικότητα ένα. Ένα μοντέλο σε πολλές παραλλαγές. Αναλόγως τους πρωταγωνιστές και η εκτέλεση του έργου.

Μπορούμε να έχουμε τουρίστες χάρη στη ναυαγοσωστική μας δεινότητα και τηλεθεατές χάρη στην τηλεοπτική ευρηματικότητα του πολλαπλασιασμού του τίποτε- σαν τουρίστες και αυτοί του καναπέ στη γυάλινη χώρα του «Ποτέ», όπου όλα μοιάζουν ένα ατέλειωτο παραμύθι.