Ούτε γουρούνια ούτε δολοφόνοι

ΠΩΣ ΧΕΙΡΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ
ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΝ ΦΟΝΟ, ΤΟ ΑΙΜΑ, ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΚΑΙ
ΤΗΝ ΕΞΙΧΝΙΑΣΗ ΤΟΥ; ΣΤΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΩΣ,
ΟΙ ΜΠΑΤΣΟΙ ΚΑΘΕ ΑΛΛΟ ΠΑΡΑ ΓΟΥΡΟΥΝΙΑ ΕΙΝΑΙ, ΚΑΙ ΣΙΓΟΥΡΑ
ΟΧΙ ΔΟΛΟΦΟΝΟΙ
Δεν ξέρω, αν στη ματσό ρήση «πυρ, γυνή και θάλασσα», θα πρέπει να προστεθεί και το αίμα, γεγονός πάντως είναι πως οι γυναίκες συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων τα καταφέρνουν στο σύνολό τους πολύ καλύτερα από τους άντρες συναδέλφους τους. Δεν είναι μόνο η Αγκάθα Κρίστι, που την έχουν ακουστά ακόμα και όσοι δεν έχουν διαβάσει ούτε ένα βιβλίο στη ζωή τους, αλλά και συγγραφείς όπως η Ντόροθι Σέγιερς, η Μάρτζερι Άλινχαμ, η πολύ γνωστή μας Πι. Ντι. Τζέιμς, καθώς και η Νεοζηλανδή Νάιο Μαρς, για να αρκεστώ σε λίγα μόνο ονόματα.

Βέβαια, οι συγγραφείς που ανέφερα είναι όλες της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου, η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν έχει προχωρήσει, και συνεπώς εμπιστεύονται τη σκληρή δουλειά του αστυνομικού ή του ντετέκτιβ σε άντρες. (Με εξαίρεση τη συμπαθέστατη, αλλά συνήθως παρείσακτη, μις Μαρπλ.) Κατά τα άλλα, τα επαγγέλματα του ντετέκτιβ ή του αστυνομικού ήταν τότε ακόμα κλειστά για τις γυναίκες, όχι μόνο στη ζωή αλλά και στη μυθοπλασία.

Σήμερα, που οι άντρες έχουν χάσει την αποκλειστικότητα στην άσκηση και την αντιμετώπιση της βίας, πολλές ντετέκτιβ σε αστυνομικά μυθιστορήματα γυναικών συγγραφέων είναι ηρωίδες. Αναφέρω (τυχαία και όχι επιλεκτικά) τη Σάρα Παρέτσκι, τις Αμερικανίδες Τζάνετ Εβάνοβιτς και Κάρολ Ο΄Κόνελ, τις Αγγλίδες Σάρα Ντιούναντ και Λύντια Λα Πλαντ, καθώς και τη Ρωσίδα Αλεξάντρα Μαρίνινα.

Γυναίκες και αίμα
Τρία αστυνομικά, που κυκλοφόρησαν το 2006 στην Ελλάδα, δίνουν μια ωραία αφορμή, για να δούμε πώς χειρίζονται οι Ελληνίδες συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων τον φόνο, το αίμα, το μυστήριο και την εξιχνίασή του.

Η πρώτη διαπίστωση, που γίνεται διά γυμνού οφθαλμού, είναι ότι και στα τρία μυθιστορήματα, στα « Κορίτσια της Πλατείας », της Μαρίας Γαβαλά, στο « Θαμμένοι στον Γρανίτη », της Μιμής Θεοχάρη, και στο « Μακάριοι οι Πενθούντες », της Μάιρας Παπαθανασοπούλου, οι αστυνομικοί είναι άντρες, το μυστήριο το λύνουν, ωστόσο, σχεδόν πάντα οι γυναίκες. Αυτό θα μπορούσε να το δει κανείς σαν μια διαπίστωση ότι η ισοτιμία γυναικών με τους άνδρες στην Ελλάδα αργεί ακόμα, έστω και στο επίπεδο της Αστυνομίας, από την άλλη όμως και σαν μια συμβιβαστική λύση, όπου ο αστυνομικός εξακολουθεί να θεωρείται ανδρικό επάγγελμα, και η ευφυΐα γυναικείο χάρισμα.

Από τις τρεις, τα πιο ενδιαφέροντα πορτραίτα γυναικών τα προσφέρει σίγουρα η Μαρία Γαβαλά. Η Λιλή, μια Αθηναία που νιώθει αποτυχημένη και στο επάγγελμα και στον γάμο της, συναντάει τη Ζοέλ, μια μιγάδα από τη Μαρτινίκα, πλανόδια χορεύτρια, λίγο κλεφτρόνι, λίγο πρεζόνι και λίγο βαποράκι.

Η σχέση τους προκαλεί ένα τσουνάμι, ενώ ταυτόχρονα περνάει από σαράντα κύματα. Η Μιμή Θεοχάρη περιγράφει στο παρόν μια κλασική Ελληνίδα με καλλιτεχνικές ανησυχίες και σπουδές στο εξωτερικό, και στο παρελθόν μια τραγική περίπτωση τρανσέξουαλ γυναίκας. Τέλος, στη Μάιρα Παπαθανασοπούλου οι «κακοί» είναι «κακές», δηλαδή γυναίκες. Αυτό όμως ας μη βιαστεί κανείς να το προσάψει στη συγγραφέα ως μισογυνισμό. Ανήκει πάνω απ΄ όλα στην παράδοση του κλασικού αγγλικού αστυνομικού.

Τα τρία μυθιστορήματα εκτυλίσσονται σε εντελώς διαφορετικά σκηνικά. « Τα Κορίτσια της Πλατείας » έχουν ως χώρο δράσης τους το κέντρο της Αθήνας. Το « Θαμμένοι στον Γρανίτη » διαδραματίζεται στο ομώνυμο ορεινό χωριό της Δράμας, δώδεκα χιλιόμετρα από το Νευροκόπι. Και το « Μακάριοι οι Πενθούντες » εναλλάσσεται μεταξύ Αττικής, Λονδίνου και Χαρογκέιτ. Η Αθήνα και ο Γρανίτης δεν προσφέρουν μόνο το χώρο, αλλά είναι από τους πρωταγωνιστές των δυο μυθιστορημάτων. Αντίθετα, στο μυθιστόρημα της Μάιρας Παπαθανασοπούλου το Λονδίνο είναι περισσότερο σύμβαση και λιγότερο χώρος.