ΔΕΝ ΗΤΑΝ Η ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΠΟΥ Η
ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΕΔΕΙΧΝΕ ΤΑ ΝΥΧΙΑ ΤΗΣ,
ΗΤΑΝ ΟΜΩΣ ΣΙΓΟΥΡΑ Η ΠΙΟ
ΑΚΡΑΙΑ. Ο ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
ΦΙΛΙΠ ΣΟΡΤ, ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΞΕΝΟΣ
ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΗΣ ΕΠΙ ΣΕΙΡΑ
ΕΤΩΝ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ
ΑΣΙΑ, ΜΑΣ ΕΞΗΓΕΙ ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΑΛΛΟΣΠΟΥΔΑΓΜΕΝΟΣ
ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΟΣ
ΚΑΜΠΟΤΖΙΑΝΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ
ΣΤΟΝ ΠΙΟ ΔΙΑΒΟΗΤΟ
ΜΑΖΙΚΟ ΔΟΛΟΦΟΝΟ
Δεκαπέντε χρόνια πριν από την αστραπιαία- και συγκριτικά αναίμακτηκατάρρευσή του, στα μέσα της δεκαετίας του 1970, ο καθεστωτικός κομμουνισμός (υπάρχει άραγε πιο παράλογο λεκτικό οξύμωρο;) βρισκόταν στο απόγειο της δύναμής του. Μπορεί να είχε χάσει προ πολλού τη μάχη για τις «καρδιές» των ανθρώπων- ιδίως μετά τα απανωτά σκαμπίλια σε ΟυγγαρίαΤσεχοσλοβακία και το αναμενόμενο οσονούπω στην Πολωνία- αλλά διατηρούσε τον έλεγχο σε μια σειρά από κυβερνήσεις και φόβιζε με την υποτιθέμενη στρατιωτική του υπεροπλία ουκ ολίγους Δυτικούς διανοούμενους- ανάμεσά τους και τον δικό μας Κορνήλιο Καστοριάδη. Τον Απρίλιο του 1975, με διαφορά δύο μόλις εβδομάδων, είχαν πέσει δύο από τα πλέον απόρθητα- πάλι υποτίθεται- αντικομμουνιστικά οχυρά, η Καμπότζη και το Νότιο Βιετνάμ. 
«Η 17η Απριλίου (1975)», γράφει ο Short, «έγινε η ημέρα που “δύο χιλιάδες χρόνια καμποτζιανής ιστορίας πήραν τέλος” και οι Καμποτζιανοί άρχισαν να χτίζουν ένα μέλλον “πιο ένδοξο από του Ανγκόρ”, του οποίου οι βασιλείς, στο απόγειο της ισχύος τους τον 13ο αιώνα, είχαν κυβερνήσει μια αυτοκρατορία που εκτεινόταν από τη Μαλαισία μέχρι το Λάος, από το Βιετνάμ μέχρι τη Βιρμανία. Το νέο καθεστώς θα αντέστρεφε τη μακρόχρονη παρακμή που είχε έκτοτε επικρατήσει. Θα οικοδομούσε το σοσιαλισμό “χωρίς αναφορά σε κανένα υπαρκτό μοντέλο” (…) το ΚΚΚ θα οδηγούσε την Καμπότζη σε δρόμους όπου “καμία χώρα στην ιστορία δεν είχε ξαναβαδίσει μέχρι τότε”».
Η μακάβρια ειρωνεία είναι πως εκείνοι που ισχυρίζονταν όλα τα ανωτέρω πομπώδη, με πρώτο τον ηγέτη τους, τον «Αδελφό Νούμερο Ένα», τον μυστηριώδη- ακόμη και για τους πιο στενούς συνεργάτες του- Πολ Ποτ (επαναστατικό ψευδώνυμο του Σαλότ Σορ)… κυριολεκτούσαν μέχρι κεραίας.
Ιδού σε τι μεταφράζεται η κυριολεξία, όπως έκπληκτοι οι δύσμοιροι Καμποτζιανοί- αλλά και όλος ο υπόλοιπος πλανήτης- θα διαπίστωναν την επόμενη τριετία: «Το χρήμα, τα δικαστήρια, οι εφημερίδες, το ταχυδρομικό σύστημα και οι τηλεπικοινωνίες με το εξωτερικό- ακόμα και η έννοια της πόλης- απλώς καταργήθηκαν. Τα ατομικά δικαιώματα δεν περικόπηκαν προς όφελος των συλλογικών, αλλά εξαλείφθηκαν εντελώς. Η ατομική δημιουργικότητα, η πρωτοβουλία, η πρωτοτυπία καταδικάστηκαν. Η ατομική συνείδηση καταστράφηκε συστηματικά». Σε συνολικό πληθυσμό οκτώ εκατομμυρίων κατοίκων, δύο εκατομμύρια- ολόκληρος ο πληθυσμός της πρωτεύουσας Πνομ Πεν- εξαναγκάστηκε να την εγκαταλείψει, ώστε να απολυμανθεί διά της βίας από τις αστικές συνήθειες. Επιβλήθηκε διά ροπάλου- «ο φόνος είχε γίνει ρουτίνα, το πρώτο διοικητικό εργαλείο»- μια αρχαϊκή αγροτική οικονομία, πλήρως απομονωμένη από τον έξω κόσμο. Όταν τα βιετναμικά στρατεύματα, με την επικουρία μερικών χιλιάδων Καμποτζιανών εξορίστων, έθεσαν βίαια τέρμα στο ανεπανάληπτο κομμουνιστικό πείραμα (μπροστά του η σταλινική κολεκτιβοποίηση ωχριά σημαντικά, αν σεβαστούμε την κλίμακα των αναλογιών), ένα εκατομμύριο εξακόσιες χιλιάδες από τα «πειραματόζωα» είχαν προ πολλού εγκαταλείψει τα εγκόσμια.
Ρhilip Short
ΠΟΛΠΟΤ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΝΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗ
ΜΤΦ. ΤΙΤΙΝΑ ΣΠΕΡΕΛΑΚΗ ΕΚΔ. ΜΟΝΤΕΡΝΟΙ ΚΑΙΡΟΙ, 2006 ΣΕΛ. 720, ΤΙΜΗ: 50 #
