«ΚΑΠΑΕ»

Μπορεί να εντυπωσιάζει- κυρίως χάρη στον κυνισμό με τον οποίο διεκπεραιώθηκε. Μπορεί να σκανδαλίζει- επειδή κάποιοι θυμούνται ακόμη τους προεκλογικούς όρκους περί πνεύματος και ηθικής. Μπορεί να προκαλεί- επειδή οι ατσίδες βρήκαν να μιζάρουν τα λεφτά των ασφαλιστικών ταμείων, τα οποία όλοι ξέρουμε πως, μετά τις εκλογές, θα παρουσιαστούν ως ελλειμματικά, για να αρχίσει άλλη μια μεταρρυθμιστική περιπέτεια. Αλλά, πάντως, δεν θα έπρεπε να ξαφνιάζει: η απάτη με το ομόλογο δεν είναι παρά το χρονικό ενός προαναγγελθέντος σκανδάλου.

Το σκάνδαλο- και όσα άλλα παρεμφερή μαθαίνουμε ή μένουν αφανή και αξεδιάλυτα- είχε προαναγγελθεί. Όχι από τα κενά ή τις ελλείψεις των ποικιλώνυμων επιτροπών εποπτείας και ελέγχου, οι οποίες τώρα, εκ των υστέρων όπως πάντα, θα πολλαπλασιασθούν και θα «ενισχυθούν», μέχρι να ξεχαστούν και πάλι. Είχε προαναγγελθεί από τον τρόπο με τον οποίο, από την επομένη των εκλογών, η νέα πλειοψηφία αντιμετώπισε το έργο της στελέχωσης του πολυδαίδαλου κρατικού μηχανισμού, τιμώντας τις βαθύτερες ελληνικές πολιτικές παραδόσεις που κρατούν από τον καιρό του Δηλιγιάννη και που κανένα νέο, «αναθεωρητικό» εγχειρίδιο Ιστορίας δεν θα μπορέσει να «αποδομήσει»: το κράτος είναι το λάφυρο του κόμματος που κερδίζει τις εκλογές.

Η «πολιτική βούληση» του υπουργού είναι ο υπέρτατος νόμος για την τυπικά μη- βεμπεριανή ελληνική γραφειοκρατία, οι «άνθρωποι του υπουργού» είναι υπεράνω της διοικητικής ιεραρχίας, η «πολιτική σκοπιμότητα» κάμπτει πάντα και την τυπική νομιμότητα και τη συνέχεια των σκοπών της Διοίκησης, οι προσλήψεις γίνονται με την αειθαλή «μέθοδο Χούπη» και οι θέσεις ευθύνης εκατοντάδων οργανισμών, επιτροπών και εταιρειών του ευρύτερου (ευρύτατου!) Δημοσίου διανέμονται ως έπαθλα σε αποτυχόντες πολιτευτές, ευδοκίμως αποστρατευόμενα κομματικά στελέχη, μπιστικούς υπουργών ή τέκνα κομματικών αξιωματούχων. Στη διανομή αυτή αποδεικνύεται και επιβεβαιώνεται η δύναμη κάθε

Οι άνθρωποι στους οποίους διανέμονται οι θέσειςλάφυρα, ανήκουν συνήθως στην κατηγορία εκείνων που παλιά στον Στρατό ονομάζονταν ΑΠΑΕ: «Άνευ Προσόντων Άνευ Ειδικότητας». Με την προσθήκη ενός κρίσιμου κάππα: ΚΑΠΑΕ:
«Κομματικός- Άνευ Προσόντων Άνευ Ειδικότητας». Και, κάποτε, και άνευ νομιμότητας

κομματικού οπλαρχηγού. Και ενίοτε προκαλεί έριδες όπως εκείνη του Αγαμέμνονα με τον Αχιλλέα για μια Βρισηίδα, για μια επίζηλη θέση κάπου στο αχανές Δημόσιο. Οι άνθρωποι στους οποίους διανέμονται οι θέσεις-λάφυρα είναι, συνήθως, σαν τον κ. Αγάπιο του Ταμείου των Δημοσίων Υπαλλήλων, αιώνιο φοιτητή με πτυχίο της Σχολής Ευελπίδων. Στελέχη με κομματικά μόνον προσόντα. Κατά τα άλλα, ανήκουν συνήθως στην κατηγορία εκείνων που παλιά στον Στρατό ονομάζονταν ΑΠΑΕ- «Άνευ Προσόντων Άνευ Ειδικότητας». Με την προσθήκη ενός κρίσιμου κάππα: ΚΑΠΑΕ Κομματικός- Άνευ Προσόντων Άνευ Ειδικότητας. Και, κάποτε, και άνευ νομιμότητας. Γιατί υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο νόμος ρητώς ορίζει ότι κάποιες θέσεις προϋποθέτουν κάποια τυπικά προσόντα. Τι κάνουμε, λοιπόν, όταν ο επίλεκτος «Καπαές» δεν τα διαθέτει; Ενίοτε το κενό καλύπτεται με την πιο απλή και κλασική μέθοδο: επικαλούμαστε ψεύτικα προσόντα κι αν μας πιάσουν, μας έπιασαν. Ενίοτε η μέθοδος παράκαμψης ενός ενοχλητικού νόμου είναι πιο εκλεπτυσμένη. Παράδειγμα, οι ΔΕΚΟ. Ο νόμος, εντελώς πρόσφατος, προβλέπει ότι η θέση διευθύνοντος συμβούλου σε ΔΕΚΟ καλύπτεται έπειτα από δημόσια προκήρυξη και επιλογή βάσει προσόντων. Τον τελευταίο χρόνο όμως έχουν διοριστεί καμιά δεκαριά Διοικητικά Συμβούλια σε ΔΕΚΟ και έχουν ανατεθεί καθήκοντα διευθύνοντος συμβούλου χωρίς προκήρυξη και διαγωνισμό. Πώς; Με μια απλή πατέντα, που εφηύρε το πολιτικό γραφείο του αρμόδιου υπουργού. Διορίζεται ένα υπεράριθμο, κατά ένα μέλος, Διοικητικό Συμβούλιο και κατόπιν το ένα από τα μέλη του, ο επιλεγείς «Καπαές», αναλαμβάνει «προσωρινά καθήκοντα» διευθύνοντος συμβούλου. Το προσωρινό διαρκεί επ΄ αόριστον, η ΔΕΚΟ έχει μια ελαφρώς παράνομη διοίκηση και έναν διευθύνοντα σύμβουλο άνευ προσόντων, αλλά ο υπουργός έχει τον «Καπαέ» του στη θέση για την οποία τον προόριζε.

Η ιστορία αυτή είναι πια αρκετά συνηθισμένη- έστω κι αν κανενός το αυτί δεν ιδρώνει. Και μπορεί βέβαια ο ΕΛΟΤ ή ο ΕΟΜΜΕΧ (οργανισμοί στους οποίους έχει εφαρμοσθεί το κόλπο) να μην προσφέρονται για ομόλογα και μίζες σε βαλίτσες. Αλλά η πραγματική και συμβολική ζημιά που προκύπτει από την παράτυπη, κομματική συγκρότηση της διοίκησής τους δεν νομίζω ότι αποτιμάται ως λιγότερο ή είναι λιγότερο σημαντική από την αξία του επίμαχου ομολόγου.