Ένας Σούπερμαν στις Θερμοπύλες

ΠΩΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΕΙΤΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ; ΜΕ ΚΛΙΣΕ!
ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΣΤΑ ΚΟΜΙΚΣ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΑ
ΠΙΟ ΕΜΠΝΕΥΣΜΕΝΑ. ΜΕ ΠΛΗΘΟΣ ΑΥΘΑΙΡΕΤΩΝ
ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ. ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΜΑΛΙΣΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΘΕΡΜΟΠΥΛΩΝ, ΚΑΙ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΗ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΡΩΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΩΝ. ΣΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΣΟΥΠΕΡΜΑΝ, Ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ
Η πρώτη σκηνή του graphic novel Εlectra, με σενάριο Φρανκ Μίλερ και σχέδιο του Μπιλ Σίνκεβιτς, που κυκλοφόρησε στην Αμερική το 1986, περιγράφει μία ημέρα διακοπών οικογένειας σε νησί του Αιγαίου. Το νησί είναι κατάφυτο από φοίνικες που, ως γνωστόν, είναι η τυπική βλάστηση των ελληνικών νησιών! Το πραγματολογικό λάθος, ασφαλώς, δεν ήταν αρκετό να απαξιώσει το βιβλίο, που υμνήθηκε από την κριτική και έγινε μπεστ σέλερ. Ήταν ακόμα μία υπερηρωική ιστορία, με ηρωίδα την τυπικά «κακιά» (αλλά και ερωτική και τόσο αντιφατική) Ηλέκτρα, κόρη Έλληνα διπλωμάτη.

Μερικά χρόνια αργότερα, το 1998, ο Φρανκ Μίλερ (κάνοντας ένα διάλειμμα από τις νουάρ ασπρόμαυρες ιστορίες του Sin City που τότε έφτιαχνε) έγραψε και σχεδίασε μόνος του (με τη Λιν Βάρλεϊ να προσθέτει το χρώμα των σχεδίων) το 300 – μια υποτίθεται ιστορική αφήγηση με θέμα τη μάχη των Θερμοπυλών. Σε ποιες πηγές, άραγε, ανέτρεξε ο συγγραφέας και σχεδιαστής για να αναπλάσει την εποχή; Ο ίδιος ο Μίλερ, σε σχετική συνέντευξη, είναι ιδιαιτέρως απομυθοποιητικός. Πηγή της έμπνευσής του είναι μια κινηματογραφική ταινία. Ο Λέων της Σπάρτης ( Τhe 300 Spartans ), γυρισμένη το 1962- οι εξωτερικές σκηνές της οποίας είχαν γυριστεί στην Ελλάδα, μάλιστα τη Γοργώ, τη σύζυγο του Λεωνίδα, είχε υποδυθεί η Άννα Συνοδινού.

Το βασικό κίνητρο μιας αφήγησης όπως το 300 δεν είναι, φυσικά, η αναπαραγωγή μιας (δύσκολα αναπαραστάσιμης, ούτως ή άλλως) ιστορικής περιόδου. Το βασικό κίνητρο είναι ένα μήνυμα για τη σύγχρονη επικαιρότητα. Ο Μίλερ το είχε δανειστεί από τα συμφραζόμενα της εποχής. Με πολλές εξαπλουστεύσεις και μπόλικη δόση αυθαιρεσίας, οι Σπαρτιάτες είναι οι εκπρόσωποι της πολιτισμένης Δύσης, οι Πέρσες της βάρβαρης Ανατολής και οι Θερμοπύλες (αγγλιστί Ηot Gates) ο τόπος σύμβολο του πολέμου των πολιτισμών (όχι ακριβώς κατά τον Χάντινγκτον, αλλά κατά τον απόηχο της δουλειάς του). Πώς ακριβώς περιγράφεται αυτός ο πόλεμος; Ως εξής: «Ένα κτήνος ζυγώνει οσμιζόμενο το γεύμα που πλησιάζει. Μια ανθρώπινη δύναμη τόσο μεγάλη που τρέμει η Γη κάτω απ΄ τα πόδια της. Έτοιμη να κατασπαράξει τη μικροσκοπική Ελλάδα, να σβήσει τη μοναδική ελπίδα του κόσμου για ορθό λόγο και δικαιοσύνη». Στο μεταξύ, οι Σπαρτιάτες παρουσιάζονται ως η απόλυτη πολεμική μηχανή, ως ένα σκληρά μιλιταριστικό καθεστώς, η δικαιοσύνη των οποίων στηρίζεται στην επικράτηση του νικητή και, ασφαλώς, η στρατοκρατική ρητορική τους έχει πάρει διαζύγιο με οποιοδήποτε ίχνος ορθού λόγου. Απ΄ όλα τα προαναφερόμενα, συνάγεται ασφαλώς ότι το 300 χρησιμοποιεί την Ιστορία ως απλό φόντο. Επί της ουσίας, μοιάζει με τα ελληνικής παραγωγής Κλασσικά Εικονογραφημένα , με θέματα από την ελληνική Ιστορία, δηλαδή από τους οικείους εθνικούς μύθους, απλώς είναι φιλοτεχνημένο από Αμερικανούς προφέσιοναλ της σημερινής εποχής. Καλλιτέχνες με βασική ειδίκευση στα κόμικς με υπερήρωες, που έψαξαν (και βρήκαν) μια πρόφαση για να αφηγηθούν μια ιστορία τοποθετημένη γενικώς και αορίστως στην κλασική αρχαιότητα- με Σούπερμαν από το παρελθόν τον Λεωνίδα. Αν και δεν είναι εξωγήινος, συμπεριφέρεται σαν εξωγήινος.

Έστω και έτσι, πάντως, το 300 είναι ένα κόμικς μεγάλου καλλιτέχνη. Το σκίτσο του είναι αφαιρετικό, ο εσωτερικός μονόλογος (που κατά κόρον ο Μίλερ χρησιμοποιεί για να «τρέχει» τις ιστορίες του) κυριαρχεί στη δομή της αφήγησης και η Λιν Βάρλεϊ που χρωματίζει το σκίτσο του χρησιμοποιεί πολύ κόκκινο του αίματος, για να κάνει αντίστιξη με το γκρίζο, το σέπια και το κίτρινο, που είναι ο συνήθης χρωματικός τόνος της.

Το graphic novel 300, αρχικά, κυκλοφόρησε σε πέντε τεύχη, στη φόρμα των πολύ δημοφιλών στην Αμερική comics books. Τώρα, ξανακάνει μια καινούργια καριέρα (ως graphic novel) χάρη στην κινηματογραφική μεταφορά του.

Frank Μiller – Lynn Varley

300

ΕΚΔ. ΜΑΜΟΥΘΚΟΜΙΞ, 2004, ΤΙΜΗ: 16,80 #