Επιφυλλίδα

Χαιρετίσματα λοιπόν στην εξουσία

Θα έχετε ακούσει δημοσιογράφους-παρουσιαστές σε ραδιοφωνικές, κυρίως, εκπομπές, ενώ μιλούν για τον Πρωθυπουργό και τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, να τους αποκαλούν «ο Κώστας» και «ο Γιώργος». Κατ΄ αρχάς δεν υπάρχει μεγαλύτερη αναξιοπρέπεια από το να μιλάς για κάποιον (τον οποιονδήποτε) και να τον αποκαλείς με το βαφτιστικό του όνομα, ενώ ο τελευταίος θα αγνοούσε ακόμη και το επίθετό σου σε περίπτωση που θα σου τον σύστηνε κανείς. Δεύτερον δηλώνει μια βαθύτατη περιφρόνηση προς όλους τους άλλους που έχουν το αντίστοιχο όνομα μια και κανείς δεν θα καταλάβαινε για ποιον μιλάς, αν δίπλα στο βαφτιστικό του δεν έβαζες και το επίθετό του. Τρίτον όσο δριμείς και επιθετικοί και αν είναι απέναντι στην εξουσία οι περί ου ο λόγος δημοσιογράφοι-παρουσιαστές, στην πραγματικότητα ασύστολα την χαϊδολογούν καθώς αναγνωρίζουν πως μόνο η εξουσία μπορεί να σε κάνει τόσο γνωστό ώστε να συστήνεσαι μόνο με το μικρό σου όνομα. Δυστυχώς, οι δύστυχοι (στη συγκεκριμένη περίπτωση) πολιτικοί δεν μπορούν να υιοθετήσουν, για ευνοήτους λόγους, τη συμπεριφορά του Μάνου Χατζιδάκι που επαναλάμβανε σε φίλους και γνωστούς: «Μόνον για τη μητέρα μου είμαι ο Μάνος. Για όλους τους υπόλοιπους είμαι ο κύριος Χατζιδάκις».

Τέταρτον (και το χειρότερο) στρώνουν το χαλί για να επικοινωνεί κανείς με την εξουσία ως κάτι αυτονόητο, μια καθημερινότητα δηλαδή τόσο οικεία και άμεση όσο η καθημερινότητα που όλοι μας γνωρίζουμε και αγόγγυστα υπομένουμε. Αν προσέξει μάλιστα το ύφος τους κανείς όταν προφέρουν τα ονόματα «Κώστας» ή «Γιώργος» ή «Μαριέττα» είναι τόσο περίφροντες ώστε θα ορκιζόσουν πως τις πληροφορίες που μετέρχονται τούς τις έχουν εμπιστευθεί οι ίδιοι οι αρχηγοί και η υπουργός, δεν θα ήθελαν όμως σε καμιά περίπτωση να γίνει αντιληπτή η σχέση τους αυτή. Στην πραγματικότητα μάς εξαπατούν όλους μας γιατί υιοθετούν έναν τρόπο έκφρασης που, αφενός μεν τους βοηθάει να πουλάνε «μούρη», αφετέρου επιδιώκει να μας πείσει ότι ενώ είναι τόσο κοντά στους φορείς της εξουσίας παραμένουν ταυτόχρονα κριτικοί και καταπελτικοί μαζί της. Και πάλι το «κακό» θα ήταν ασήμαντο, αν με αυτόν τον τρόπο έκφρασης δεν προκαλούνταν μια ανεπανόρθωτη ζημιά: Όσοι τους ακούνε, να φαντάζονται πως η εξουσία είναι μια υπόθεση που μπορεί να διακινηθεί μέσα στο άπλετο φως, ενώ σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας (και σήμερα βέβαια) όσο κι αν τα έργα της εξουσίας ενδέχεται, σε κάποιο βαθμό, να γίνονται γνωστά, οι μηχανισμοί της συναρμολογούνται με τρόπο που και ο ιδιοφυέστερος πολίτης αδυνατεί να τους προσεγγίσει. Μια πρόχειρη απόδειξη τα ίδια τα πρόσωπα που γι΄ αυτά μιλάμε και που θα ήταν αδύνατο να καταγγελθούν ως πρόσωπα που, ενώ φαίνεται να κρίνουν και να επικρίνουν την εξουσία, στην πραγματικότητα της φτιασιδώνουν και της καλλωπίζουν το πρόσωπο.

Θα μπορούσε να διανοηθεί κανείς ότι ο οποιοσδήποτε που ενημερώνεται για την συνεύρεση του Κλίντον με την Λεβίνσκι στο οβάλ γραφείο, δεν είναι απλά ένας πολίτης που ενημερώνεται, αλλά με το να αισθάνεται ομοτράπεζος της εξουσίας, χάρη στην απλή του ενημέρωση, μεταβάλλεται σε συνεργάτη μιας εξουσίας που, όταν στραφεί εναντίον του, ο ίδιος θα το συνειδητοποιήσει ενώ θα έχει συντριβεί; Η ευρεία, άπλετη, αλλά και μ΄ έναν ορισμένο τρόπο ενημέρωση, δημιουργεί μια εξουσιολατρεία και εξουσιομανία σε ανθρώπους που δεν θα αποκτήσουν ποτέ την ελαχιστότερη σχέση με την πραγματική εξουσία. Μήπως τελικά η προοπτική να γίνει ένας ελεύθερος άνθρωπος ήταν μεγαλύτερη για τον ιθαγενή που δεν σήκωνε τα μάτια του για να ατενίσει τον φύλαρχο, απ΄ ό,τι για τον οποιονδήποτε αποκαλούσε «Ανδρέα» τον συγχωρεμένο Παπανδρέου ενώ δεν τον είχε ποτέ συναντήσει;

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η λέξη».