ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ

Μέτρο των πάντων, το ταξί

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μη χρησιμοποιεί ή να μην έχει χρησιμοποιήσει ταξί. Πολλές, λίγες ή ελάχιστες έστω φορές. Αν συμβεί να είναι κατειλημμένη η θέση δίπλα στον οδηγό, αλλά και η μία από τις πίσω θέσεις, έκπληκτος θα παρατηρήσει κανείς κάτι το ελάχιστα παρήγορο: την απροθυμία, τον πανικό σχεδόν στο πρόσωπο αυτού του δεύτερου επιβάτη στο πίσω κάθισμα, μη τυχόν και συμπίπτει ο προορισμός του ανθρώπου απ΄ έξω που με το χέρι υψωμένο φιλοδοξεί ν΄ ακούσει ο οδηγός την κατεύθυνση που του φωνάζει. Απροθυμία και πανικός γιατί θα υποχρεωθεί να μετακινήσει το σώμα του περίπου τριάντα πόντους ώστε να χωρέσει ένας ακόμη, που κάλλιστα θα μπορούσε να έχει προηγηθεί και να έχει καταλάβει τη θέση εκείνου που δυσαρεστημένα μορφάζει. Να μην αντιλαμβάνεται κανείς σ΄ ένα νοσοκομείο, ενώ βλέπει κάποιον να υποφέρει, ότι συμπτωματικά δεν βρίσκεται στη δική του θέση, υπάρχει η αμυδρή δικαιολογία ότι ο καθένας θέλει να αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα της αρρώστιας και του θανάτου. Αλλά να αγνοεί κανείς μέσα στην καθημερινότητα ότι στους κοινόχρηστους χώρους και στα κοινόχρηστα μέσα η αλληλοδιαδοχή είναι ο φυσιολογικός ρυθμός, σημαίνει πια ότι είναι ένας κανονικός παράφρων. Τη σακούλα με τα σκουπίδια που πέταξες κρυφά στον δρόμο θα την μυρίσεις εσύ ο ίδιος, αν δεν σου έρθει στο κεφάλι, σ΄ ένα άλλο σημείο της πόλης, τη θέση που για να μη μετακινηθείς πανικόβλητος ευχήθηκες να μη βολεύει τον άλλον θα την στερηθείς σε χώρο που κάθε άλλο παρά ανώδυνος θα είναι όπως αυτός του ταξί.

Θα έλεγε κανείς πως ενώ οι άνθρωποι αντικαθιστάμεθα ευκόλως στους χώρους- δηλαδή άλλοι άνθρωποι απολαμβάνουν ή βασανίζονται σε χώρους που πριν από λίγο ή πολύ μετά τους γεμίζαμε εμείς, ή θα τους γεμίσουν άλλοι- οι συμπεριφορές μας δημιουργούν μιαν ανεξάρτητη κατάσταση, αυτόνομη, που επηρεάζει και διαμορφώνει εσωτερικά όλους τους χώρους. Έτσι ώστε να συνεχίζουμε την ευγένεια ή τη βαρβαρότητά τους ανάλογα με τον τρόπο που με αυτόν εκφράστηκαν οι άνθρωποι μέσα στους αντίστοιχους χώρους. Οι χώροι δηλαδή δεν αντικαθίστανται μαζί με τους ανθρώπους και με ό,τι εμείς τους προικίσαμε, το κληροδοτούν σε ανθρώπους που δεν θα τους γνωρίσουμε ποτέ. Αν οι οίκοι ανοχής (κακά τα ψέματα) αποπνέουν τόση ηδονή είναι γιατί μέσα τους η υποτιθέμενη αμαρτία έχει πήξει τόσο πολύ ώστε έχει μεταβληθεί σε μια αμετακίνητη ατμόσφαιρα. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι οι χώροι αλλά οι άνθρωποι. Και ένας άνθρωπος που αισθάνεται ότι έχει καταξιωθεί κοινωνικά επειδή χρησιμοποιεί ταξί, ώστε το ελάχιστο που θα μπορούσε να κάνει για τους άλλους να φαντάζει στα μάτια του ως θυσία, αντιλαμβάνεται κανείς πώς θα περιφρουρούσε τον χώρο του αν συνέβαινε να διαθέτει πραγματική εξουσία. Αν το να μετακινήσεις τριάντα πόντους τον πισινό σου, προκειμένου να ανακουφιστεί ο άλλος, σου είναι πρόβλημα, σε μια πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων που θα ήταν μάλιστα ιδιοκτησία σου, μόνο με σωματοφύλακες θα την απολάμβανες ώστε να μην τολμά να πλησιάσει κανείς άλλος. Αν το στοιχειώδες που είναι η χρήση ενός ταξί, καταργεί τόσο απροκάλυπτα το αίσθημα της αλληλεγγύης, απορεί κανείς πώς οι μετανάστες και οι πρόσφυγες που είναι του χεριού μας συμβαίνει να αναπνέουν ακόμη. Και «αν λέω, αν» (όπως θα έλεγε ο Μανόλης Αναγνωστάκης) έρχονταν τα πράγματα ανάποδα και ο κύριος ή η κυρία που πανικοβάλλεται στην προοπτική να δώσει μια θέση σ΄ έναν συνάνθρωπό του χωρίς να στερηθεί ο ίδιος τη δική του, συνέβαινε να είναι ο υπεράριθμος σ΄ ένα φορτηγό που θα στριμώχνονταν εκατοντάδες στην καρότσα του για να σωθούν από μια καταστροφή, θα υποψιαζόταν ίσως την έσχατη στιγμή ότι η απαξίωση της ανάγκης των άλλων δημιούργησε τις προϋποθέσεις για να απαξιωθούν σωματικά και ηθικά όλοι πλέον μαζί; Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η λέξη».