ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ

«Δικτυώνουμε το μέλλον»

Διαβάζαμε για μέρες σε φωτεινή διαφήμιση του υπουργείου Μεταφορών στις αποβάθρες του Μετρό: «Δικτυώνουμε το μέλλον». Δεν υπάρχει πιο αποδοτική και χρυσοφόρα έννοια, σε παγκόσμιο επίπεδο, από την έννοια του μέλλοντος. Είτε πρόκειται για τις επικείμενες στο τέλος του χρόνου γιορτές είτε για την προσγείωση του ανθρώπου στο φεγγάρι (όταν σχεδιαζόταν), είτε ακόμη για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τόσο στην Ελλάδα ή οπουδήποτε αλλού ήθελε διεξαχθούν, καμιά έννοια δεν έχει πουληθεί και ξεπουληθεί, αλλά και δεν ξεπουλιέται, τόσο δραστήρια και αποδοτικά. Με τη συμμετοχή, αλλά και τον ενθουσιασμό, όλων εκείνων ακριβώς που πρόκειται να διαψεύσει το μέλλον ως προς τις προσδοκίες που ενθυλακώνεται με αυτήν ακριβώς την έννοια. Σε βαθμό, μάλιστα, που για ένα χρονικό διάστημα το «μέλλον» ενός πραγματικού γεγονότος, σχεδόν να μην επιτρέπει να αντιλαμβάνεται κανείς οτιδήποτε άλλο συμβαίνει γύρω του στον παρόντα χρόνο. Ωχριά μπροστά στο ξεπούλημα του μέλλοντος το αντίστοιχο του παρελθόντος, αν και κανονικά θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο, γιατί το παρελθόν είναι δεδομένο, πάντα ζάπλουτο, ενώ το μέλλον προβληματικό και αβέβαιο. Σε τελευταία ανάλυση όλοι οι άνθρωποι όσο μικροί και αν είναι έχουν παρελθόν, αλλά κανείς δεν ξέρει αν θα έχει «μέλλον».

Φαίνεται όμως πως η αγωνία του ανθρώπου να γνωρίζει τι πρόκειται να του συμβεί, τον κάνει υποχείριο σε όποιον του υποθηκεύει το μέλλον του είτε αναγγέλλοντάς το είτε διαμορφώνοντάς το. Αλλά όπως έχει αποδείξει η Ιστορία, που είναι μια διαδοχή καθαιρέσεων και ανατροπών, η ανθρωπότητα έχει τόση σχέση με το μέλλον που της διατυμπανίζεται ως μέλλον της, όσο ένας ασθενής που πρόκειται να πεθάνει με τον σχεδιασμό του μέλλοντος που του χαράσσουν οι συγγενείς του. Δεν σημαίνει ότι η ανθρωπότητα πρόκειται να πεθάνει, αλλά όπως ένας ασθενής δικαιολογημένα κωφεύει στα πραγματικά προβλήματα της κατάστασής του, το ίδιο και η ανθρωπότητα παραμελεί- αδικαιολόγητα όμως- τα δυσοίωνα σημάδια που η έκρηξή τους θα στοιχειοθετήσει το μέλλον της. Δεν ζητάει κανείς από ένα υπουργείο να έχει την ευαισθησία του σπουδαίου συγγραφέα Γκόμπροβιτς που όταν ρωτήθηκε για τα μελλοντικά του σχέδια απάντησε πως είναι «ο τάφος». Αλλά να κερδοσκοπεί και μάλιστα ασύστολα ο οιοσδήποτε θέλει να «υπόσχεται» το μέλλον στους άλλους και μάλιστα με μια ορισμένη μορφή του, ένα μέλλον που έτσι κι αλλιώς θα έρθει οπωσδήποτε, είναι μια ανηθικότατη πράξη μέσα στην ιστορία. Και άκρως ενοχλητική ταυτόχρονα, καθώς το μέλλον που βιώνεται πάντα ως αβεβαιότητα, ο μόνος τελικά καθησυχασμός γι΄ αυτήν να έχει κρατική προέλευση, όπως το τεκμηριώνει η διαφήμιση του υπουργείου Μεταφορών «Δικτυώνουμε το μέλλον». Χωρίς να αναρωτηθούμε, επιπλέον, πώς εισπράττεται- τις πρωινές ιδιαίτερα ώρες- το περιεχόμενο μιας διαφήμισης από πλήθη που μετακινούνται με το Μετρό και που η προηγούμενη μόλις νύχτα τους υπήρξε απείρως πιο διαφορετική απ΄ ό,τι σχεδιαζόταν. Βλακώδη σίριαλ, θορυβώδικα μαγαζιά, ερωτικές δυσπραγίες, χαζό ξενύχτι, αναχαράσσονται από πλήθη κατηφή, βλοσυρά, μουτρωμένα, μέσα σ΄ ένα περιβάλλον που επιμένει ότι τα «δικτυώνει με το μέλλον» και ότι αυτό είναι κάτι ευχάριστο και αισιόδοξο.

Δεν θα υπήρχε τίποτα πιο μελαγχολικό από τη δημόσια κοροϊδία, αν δεν πρόφταινε κανείς να αναρωτηθεί: Γιατί ενώ σ΄ ένα φασιστικό καθεστώς κάθε έννοια «δικτύωσης του μέλλοντος» θα προκαλούσε τρόμο ακόμα και στους ανυποψίαστους, σ΄ ένα δημοκρατικό προβάλλεται αυθάδικα ως κάτι πολύ θετικό; Αλλά και τι είδους ευτυχία είναι αυτή όταν εκείνους που μας την υπόσχονταν δεν θα μπορούμε να τους εντοπίσουμε προκειμένου να λογοδοτήσουν για τη μη έλευσή της, ενώ έχουν κερδοσκοπήσει με την προβολή της στο μέλλον; Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η λέξη».