Ανανεωμένη προσέγγιση και νέα στοιχεία

Τα στοιχεία αυτά, μαζί με πολλά άλλα, βρίσκει κανείς στα βιογραφικά σημειώματα για τον Σολωμό που είναι δημοσιευμένα σε λογοτεχνικά λεξικά, εγκυκλοπαίδειες, ιστοσελίδες, ποιητικές ανθολογίες, αφιερωματικούς τόμους και εκδόσεις του έργου του και, πληρέστερα, στις λίγες αυτοτελείς βιογραφίες.

Ωστόσο, μόλις τους τελευταίους μήνες εντοπίστηκαν νέα αρχειακά έγγραφα (Ν. Πανταζή, 2005), που συμπληρώνουν τα δεδομένα της δίκης τού 1838 και αποκαλύπτουν ότι ο Γεώργιος Δε Ρώσσης ευνόησε τον Ιωάννη Λεονταράκη με τη στάση που κράτησε ως Έπαρχος Ζακύνθου προκαλώντας την οργή του Σολωμού. Η γνώση μας για την όχι και τόσο ανέφελη σχέση του Σολωμού με τον Γεώργιο Δε Ρώσση άλλωστε άρχισε να φωτίζεται χάρη στον εντοπισμό στα χειρόγραφα, την έκδοση και τον ερμηνευτικό σχολιασμό των σατιρικών ονείρων του ποιητικού Συνθέματος του 18331834 (Ε. Τσαντσάνογλου, 1982), σύμφωνα με τον οποίο ο άλλοτε στενότατος φίλος και γραμματικός του ποιητή, προνομιακός αποδέκτης δύο τουλάχιστον ποιημάτων του ( Προς τον κύριο Γεώργιον Δε Ρώσση, Εις το θάνατο του Λορδ Μπάιρον ), γινόταν τώρα στόχος δύο τουλάχιστον σατιρικών ονείρων του («Δεύτερο Όνειρο», «Ο Φουρκισμένος»). Η νηφάλια και επιστημονικά θεμελιωμένη προσέγγιση του Σολωμού άρχισε να διαμορφώνεται μόλις από τη δεκαετία του 1970, με την καίρια συμβολή της έκδοσης των χειρογράφων του ( Αυτόγραφα Έργα, επιμ. Λ. Πολίτης, 1964), και, αργότερα, με την δημοσίευση του σώματος της αλληλογραφίας του (επιμ. Λ. Πολίτης, 1991), που ευεργέτησαν και το ειδικότερο πεδίο της βιογραφίας του.

Αντίστοιχα, η εξέταση των αλλεπάλληλων δικαστικών συγκρούσεων της οικογένειας Σολωμού υπό το πρίσμα αφανών έως πρόσφατα στοιχείων σχετικά με το νομικό καθεστώς και, ειδικότερα, το οικογενειακό και κληρονομικό δίκαιο στα Επτάνησα (Δημ. Χ. Καπάδοχος, 1992· β΄ έκδ.: 2005), βοηθούν να κατανοήσουμε σημαντικότατες όψεις του ιδιωτικού και του δημόσιου βίου του Σολωμού. Τα πράγματα φαίνεται πως έχουν ως εξής: το ενετικό δίκαιο, που ίσχυε για αιώνες στα Επτάνησα, στερούσε από όσα παιδιά γεννιούνταν εκτός γάμου κάθε κληρονομικό δικαίωμα σε τίτλους και πατρική περιουσία, προστατεύοντας τους γνήσιους απογόνους. Αν δεν υπήρχε γνήσιος απόγονος, τότε μπορούσαν να κληρονομήσουν το ένα δωδέκατο της περιουσίας, με την προϋπόθεση ότι είχαν αναγνωριστεί ως «φυσικά» από τον πατέρα, με γάμο, και ότι τη στιγμή της γέννησής τους ήταν ελεύθεροι, ανύπαντροι αμφότεροι οι γονείς. Η Ενετοκρατία, βέβαια, καταλύεται το 1797. Ωστόσο, ουσιαστικά οι ενετικοί νόμοι εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι το 1840-41, οπότε και τίθεται σε ισχύ νέα νομοθεσία. Με αυτά τα δεδομένα, είναι φανερό ότι ούτε η διαθήκη του Νικολάου Σολωμού ούτε ο γάμος με την Αγγελική ήταν αρκετά για να αναγνωριστούν ο Διονύσιος και ο Δημήτριος ως νόμιμοι κληρονόμοι του.