ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Με στόφα παλιού παραμυθά

ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΧΑΡΗ ΚΑΙ ΧΙΟΥΜΟΡ. ΒΑΘΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΦΥΣΗΣ. ΠΕΝΤΕ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟΥ, ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ, ΤΗΝ ΕΥΨΥΧΙΑ. Η ΚΑΡΕΝ ΜΠΛΙΞΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΜΕ ΣΤΟΦΑ ΠΑΛΙΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΑ
Στην τελετή απονομής του Νόμπελ, ο Χεμινγουέι δήλωσε απερίφραστα πως το βραβείο του θα έπρεπε να είχε απονεμηθεί στην Ντίνενσεν(συγγραφικό ψευδώνυμο της Κάρεν Μπλίξεν). Η δήλωσή του δεν ήταν απλή συγγραφική φιλοφρόνηση. Η Μπλίξεν υπήρξε δύο φορές υποψήφια για το βραβείο Νόμπελ. Και έγινε, από το πρώτο βιβλίο που δημοσίευσε, πανηγυρικά δεκτή από την αμερικανική κριτική και το αμερικανικό αναγνωστικό κοινό.

Η Κάρεν Μπλίξεν (1885-1962) άρχισε να γράφει μετά τα σαράντα της, αφού πρώτα έζησε μια περιπετειώδη ζωή. Όταν δημοσίευσε το πρώτο βιβλίο της, τις «Επτά γοτθικές ιστορίες» (στα ελληνικά από τη Μέδουσα) ήταν περίπου πενήντα ετών. Είχε ήδη στο ενεργητικό της αρκετές απορρίψεις από εκδοτικούς οίκους. Ο Αμερικανός που δέχθηκεμετά πολλών βασάνων- να εκδώσει το βιβλίο της ανέλαβε το εκδοτικό εγχείρημα με κρύα καρδιά. Δεν πίστευε ότι θα έβγαζε τα λεφτά του.

Απροσδόκητα, το βιβλίο προτάθηκε ως «βιβλίο του μήνα» από μια διακεκριμένη- και με μεγάλη επιρροή στην εκδοτική αγορά- λέσχη αναγνωστών. Οι πωλήσεις εκτοξεύτηκαν. Η κριτική έπλεξε διθυράμβους. Ο Ισαάκ Ντίνενσεν (ένα από τα λογοτεχνικά ψευδώνυμα της Μπλίξεν) έγινε συγγραφικό αστέρι.

Η Μπλίξεν ήταν Δανή, όμως έγραψε στα αγγλικά. Ένδειξη αφοσίωσης στη γλώσσα του νεκρού εραστή της, επεσήμαναν κάποιοι μελετητές. Άρχισε να δημοσιεύει συστηματικά μετά την επιστροφή της από την Αφρική. Η αριστοκρατική αυτή κυρία είχε ζήσει για χρόνια εκεί, παντρεμένη με έναν ξάδελφό της. Διηύθυνε μια φυτεία καφέ. Χρεώθηκε, απέτυχε, επέστρεψε. Στρώθηκε στο γράψιμο.

Η Χάνα Άρεντ παρατηρεί πως «στην περίπτωση της Μπλίξεν υπάρχει μια γραμμή που χωρίζει τη ζωή της σε δύο περιόδους». Μόνο όταν έχασε όλα όσα είχε, το σπίτι, την περιουσία, τον εραστή της και επέστρεψε μόνη και αποτυχημένη στην πατρίδα της, μόνο τότε απελευθερώθηκε και έγινε η επιτυχημένη συγγραφέας που ποτέ δεν θα γινόταν. Με άλλα λόγια: όταν η γυναίκα έπαψε να ζει, η συγγραφέας άρχισε να γράφει. Φαίνεται πως για την Μπλίξεν η συγγραφή υπήρξε παραμυθία και φάρμακο. Η ζωή μέσα στο κεφάλι της αντικατέστησε την κανονική ζωή.

Η Μπλίξεν διακρίθηκε αμέσως για τη συγγραφική στόφα της: γοητευτική φαντασία που παρασύρει, κεντημένη αφήγηση, απλή και δραστική γλώσσα, πολλαπλές ιστορίες που εισχωρούν η μία μέσα στην άλλη και συμπλέκονται. Η εξιστόρηση της Μπλίξεν ασκεί στον αναγνώστη παραλυτική έλξη, όπως τα παραμύθια. Σαν κάποιος να ψιθυρίζει την ιστορία στο αυτί σου: Δεν χορταίνεις να ακούς.

Η Μπλίξεν δήλωνε πως καταγόταν συγγραφικά από τους παλιούς παραμυθάδες. Την ενδιέφερε το εξωτικό στοιχείο, η φαντασία που δεν γνωρίζει φρένο, η ρέουσα αφήγηση. Το αμερικανικό κοινό και η κριτική υποκλίθηκαν στο ταλέντο της. Οι Δανοί συμπατριώτες της άργησαν να την αποδεχθούν. Ήταν πολύ «εξωτική» και «ελιτίστρια» για τα γούστα τους.

Στη συλλογή διηγημάτων «Ανέκδοτα του πεπρωμένου» (πρώτη δημοσίευση στα αγγλικά το 1958) περιέχονται πέντε ώριμα διηγήματα της Μπλίξεν. Ένα από αυτά, «Η πανδαισία της Μπαμπέτ», έγινε ταινία από τον Γκάμπριελ Άξελ και απέσπασε το Όσκαρ καλύτερης ταινίας το 1988. Ένα άλλο διήγημα του τόμου, «Η αθάνατη ιστορία», σκηνοθετήθηκε από τον Όρσον Γουέλς το 1968.

Τα διηγήματα ενοφθαλμίζουν στην αφήγηση στίχους από σαιξπηρικές τραγωδίες, ιερά κείμενα, τραγούδια, θρύλους της Ανατολής και του Βορρά. Σιράζ, Νορβηγία, Καντώνα, εξοχές της Δανίας. Η αφήγηση απλώνεται, περιπλέκεται, έλκει με την ισχυρή γοητεία της.