Όμοιος ομοίω…

Ο ένας δείχνει την εκπομπή του άλλου, ο ένας παρουσιάζει τον άλλον

Πόσα ακριβώς ίδια προγράμματα μπορεί να αντέξει να παρακολουθεί το φιλοθέαμον;
Πόσες πανομοιότυπες εκπομπές μπορεί να προβάλλονται στην εγχώρια τηλεόραση και
να έχουν κοινό ή να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το κοινό; Τι θα αναγκαστούν να
κάνουν στο τέλος οι παρουσιάστριες και οι παρουσιαστές προκειμένου να
ξεχωρίσει η εκπομπή τους, έστω και ελάχιστα, από την εκπομπή τού «απέναντι»
και να κερδίσουν τους ελάχιστους ρούμπους που θα τους δώσουν παράταση ζωής;

Χαρακτηριστικό σε όλες τις τηλεοράσεις του κόσμου η ομοιομορφία, αφού
πρόκειται για φαινόμενο το οποίο επιβάλλει η ίδια η αγορά, η ανάγκη της
διαμόρφωσης όρων μαζικότητας, όχι μόνο για την κατανάλωση τηλεοπτικών
προϊόντων αλλά όλων των προϊόντων. Η τηλεόραση αναλαμβάνει να δημιουργήσει την
ανάγκη για το περιττό. Την ανάγκη για κατανάλωση πλήθους αντικειμένων, τα
οποία ουδόλως αποτελούν προϋπόθεση για την προσωπική ευτυχία, αλλά αποτελούν
την προϋπόθεση για την ύπαρξη αγοράς. Ως εκ τούτου, απαιτείται η κατασκευή
ενός κόσμου του οποίου οι «πολίτες» θα διακατέχονται από την αίσθηση του
ανικανοποίητου.

Αυτό, ακριβώς, αναλαμβάνει και η μεγάλη εγχώρια τηλεοπτική αγορά, αποτελούμενη
από 8 μεγάλα κανάλια εκ των οποίων τα 3 είναι κρατικά και από πλήθος
μικρότερα, 4-5 περιφερειακά και περίπου 100 τοπικά. Πλην όμως, η «αγορά» των
τηλεθεατών δεν ξεπερνά συνολικώς τα 1 – 2 εκατομμύρια ημερησίως. Πολύτιμος
ακόμη και ο τελευταίος πιθανός «αγοραστής», δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη του
ή μάλλον στην ελεύθερη και ανεπηρέαστη επιλογή. Του προσφέρονται οι ελάχιστες
δυνατές, έως και μηδενικές. Ακόμη και οι εκ του Συντάγματος και του νόμου για
την ΕΡΤ υποχρεωτικές τηλεοπτικές εξαιρέσεις προβάλλονται διακριτικά,
κρατούνται σχεδόν μυστικές, για ένα κοινό «μυημένων» που επιμένει να απαιτεί
την τήρηση των προδιαγραφών μιας δημοκρατικής, πλουραλιστικής τηλεοπτικής
προσφοράς.

Αντιθέτως, την υπόλοιπη τηλεόραση απασχολεί μια μικρή ομάδα διασημοτήτων που
κατοικεί και κινείται σε μικρή ακτίνα γύρω από το κέντρο των Αθηνών, δεν
απαιτούνται έξοδα για την παρακολούθησή της, ενώ προσφέρεται για κάθε
τηλεοπτική χρήση μέχρι το ξεκατίνιασμα. Ώρες ολόκληρες τηλεοπτικού
προγράμματος που χαρακτηρίζεται ενημερωτικό, έχει ως «πηγές ειδήσεων» και
δεξαμενή για κουτσομπόλικα ρεπορτάζ την εκπομπή του Λάκη Λαζόπουλου. Την
επομένη της προβολής της στον Alpha αναλύεται πλάνο – πλάνο σχεδόν από όλες
τις πρωινές και μεσημεριανές εκπομπές, ενώ μία και μόνη θεατρική πρεμιέρα
μπορεί να τροφοδοτήσει τουλάχιστον πέντε διαφορετικές εκπομπές της ίδιας
ημέρας, στις οποίες αναλύονται μέχρι και το είδος της αποτρίχωσης που εφάρμοσε
κάποιο μέλος εκ της μικρής ομάδας των διασημοτήτων.

Στα «διαλείμματα» της ενασχόλησης με τα εν λόγω εμβληματικά πρόσωπα, τα οποία
αναλαμβάνουν τα δελτία ειδήσεων (πλην του δελτίου του Star, που δεν χάνει την
επαφή με την ίδια αυτή ομάδα), το φιλοθέαμον ενημερώνεται για τα σκοτεινά, για
τα σκληρά της πραγματικότητας που το περιβάλλει, με όσο γίνεται πιο ζοφερό
ύφος, το οποίο ενδύεται τον λόγο της καταγγελίας. Όσο πιο ζοφερή η
πραγματικότητα τόσο πιο έντονη η καταγγελία εκείνων που – υποτίθεται – έχουν
την ευθύνη για τη διαμόρφωσή της, από την οποία εξαιρείται οπωσδήποτε ο
πολίτης τηλεθεατής. Αυτός παραμένει ανεύθυνος όπως τα ανήλικα και εξίσου
ευάλωτος και εύπιστος. Ακριβώς έτσι πρέπει να αισθάνεται ο ιδανικός
«αγοραστής» οποιωνδήποτε «προϊόντων», ακόμη και – ή κυρίως – πολιτικών
προϊόντων.

Η ανάγκη της χρονο-γομμολάστιχας

Αρκεί ο κόσμος της τηλεόρασης να παραμένει κλειστός και γοητευτικός
προτείνοντας τρόπους ζωής άπιαστους και ονειρικούς, «ιδανικά ζευγάρια»,
«ιδανικές ομορφιές», «ιδανικούς έρωτες», «ιδανικές εκπομπές», «ιδανικούς
παρουσιαστές», «ιδανικές προσφορές», όπως το χρήμα που υπόσχεται το «Deal»,
όπως η οικοσκευή που υπόσχεται ο Γρηγόρης ή και η απόκτηση της νεανικής
σιλουέτας που έχασε με τα χρόνια μεσήλικη τηλεθεάτρια. Είναι η νέα «προσφορά»
του «Όμορφου κόσμου».

Θα ξαναγίνει 20 ετών η εν λόγω κυρία μέσα σε έξι εβδομάδες και θα
διαφημίσει την «ευτυχία» που προσφέρει η βίαιη και πανάκριβη επέμβαση στο
γυναικείο σώμα, μιας βιομηχανίας που ικανοποιεί, για δες, μια μεγάλη ανάγκη,
να σβήνεις τον χρόνο με «γομμολάστιχα»! Μάλλον οι συμβασιούχοι δεν έχουν
αντιληφθεί πόσο σημαντική ανάγκη είναι αυτή, σημαντικότερη και από μια σύμβαση
αορίστου χρόνου.