Ο πρώτος αληθινός Μποντ!

Με ατελείωτες επιφυλάξεις· πολιτικές, ιδεολογικές, κοινωνικές. Γιατί μη μου
πείτε πως λέω αρλούμπες επειδή ο Her Majesty’s secret agent είναι αέρας
κοπανιστός. Αν είναι έτσι, τότε γιατί εσαεί οι κακοί είναι μαύροι, μελαμψοί,
Βαλκάνιοι, Αφρικανοί και ουδέποτε Αμερικανοί και Βρετανοί κυβερνητικοί; Όπως
έλεγε και ο σαδιστής κοντορεβιθούλης Γκέμπελς, «πες, πες, κάτι στο τέλος – στο
υποσυνείδητο του θεατή – μένει!».

Ας τα πάρουμε όλα από την αρχή. Τι είναι ο James για τον Ίαν Φλέμινγκ; Ο
Έλληνας «Μικρός Ήρωας» Γιώργος Θαλάσσης. Ο Αμερικανός εναέριος «Σούπερμαν».
Ακατανίκητος, χαρισματικός, μοναδικός. Τροποποιημένος όμως προς το σημερινό,
το μεταπολεμικό, το κυνικό. Τροποποιημένος προς το χιουμοριστικό. Γι’ αυτό
πάντα οι σκηνές «καπιτάλε» αρχίζουν με μπαμ μπουμ και κατεδαφίσεις και
καταλήγουν σε σουίτα πολυτελούς ξενοδοχείου, με το περίστροφο στο μαξιλάρι, τη
σαμπανιέρα στο κομοδίνο και μια θηλυκή θεά στην αγκαλιά. Δηλαδή – μας
ψιθύριζαν οι σεναριογράφοι – μην τον παίρνετε στα σοβαρά. Πλάκα είναι, για
μικρά παιδιά.

Δεν το κάναμε. Γελούσαμε με τα μπουνίδια, χασκογελούσαμε με τα μαγικά
ρολόγια, χάσκαμε με την Άστον Μάρτιν και ξεροσταλιάζαμε να δούμε την Ούρσουλα
να τα βγάζει όλα και να πέφτει στο κρεβάτι. Κορωνίδα αυτής της πλάκας ήταν η
κωμωδία «Casino Royale» με τον Πίτερ Σέλερς σε ρόλο Έβελιν Τρεμπλ, δηλαδή
Τζέιμς Μποντ, την Ούρσουλα Άντρες ως Βέσπερ Λιντ 007 και τον Ντέιβιντ Νίβεν ως
σερ Τζέιμς Μποντ. Τρεις στη συσκευασία του ενός! Αυτά το 1967. Σαράντα χρόνια
αργότερα οι παραγωγοί αποφασίζουν να σαλτάρουν προς τη σκοτεινή πλευρά του
φεγγαριού. Έτσι υπογράφουν λευκή επιταγή με παραλήπτη τους δύο σεναριογράφους,
τον σκηνοθέτη Μάρτιν Κάμπελ και τον Ντάνιελ Κρεγκ. Έναν ηθοποιό ταγμένο – εκ
φύσεως και όψεως – να παίζει τον «κακό». Μοιάζει με ρίσκο, αλλά στην πράξη
αποδεικνύεται ακατέργαστος χρυσός.

Οι σεναριογράφοι λοιπόν τροποποιούν την τροποποίηση και έτσι
επαναφέρουν τον Βρετανό πράκτορα σε αληθινή τροχιά· ιδρωμένη, λερωμένη,
σκοτεινή. Από κοντά και ο Μάρτιν Κάμπελ. Για να σας δώσω να καταλάβετε, ο
Τζέιμς περισσότερο τρέχει με τα πόδια παρά με Άστον Μάρτιν. Περισσότερο με το
μυαλό και το σώμα, παρά με ψεύτικο μηχανισμό. Περισσότερο στο σκοτάδι παρά στο
φως. Έτσι ο 007 μεταμορφώνεται στο αντίθετο του Σον Κόνερι, δραπετεύοντας από
το λούστρο, το πλαστικό, το εναέριο και προσγειώνεται στο πεζοδρόμιο, στο
σοκάκι, στον δρόμο και μερικές φορές στον οχετό!

«Casino Royale». Ντάνιελ Κρεγκ, ανώτερος του Σον Κόνερι επειδή είναι αληθινός!

Αυτή η ολική επαναφορά υποστηρίζεται από έναν, πρωτοφανή για τα δεδομένα της
σειράς, σεναριακό ρεαλισμό. Δηλαδή ο Ντάνιελ Κρεγκ δεν είναι ο επίγονος, αλλά
ο πρόγονος του Σον Κόνερι και της πρώτης περιπέτειας «Δόκτωρ Νο» του 1962
(κόστους μόλις 1,1 εκατ. δολαρίων με κέρδη 6,4 εκατ. δολ. ). Ο Κρεγκ, και όχι
ο Κόνερι, είναι ο πρώτος, ο κανονικός Τζέιμς Μποντ. Γι’ αυτό το «Casino
Royale» είναι το «πρίκουελ» (το πριν) και όχι το «σίκουελ» των γνωστών
περιπετειών. Γι’ αυτό είναι ατίθασος, ανυπάκουος προς τη «Μαμά» (Τζούντι
Ντεντς). Γι’ αυτό δεν έχει λάβει ακόμα το χρίσμα του επίσημου πράκτορα 007.
Γι’ αυτό στην αρχή δεν είναι κάτοχος γκάτζετς και άλλων σωτήριων ηλεκτρονικών
μηχανισμών. Γι’ αυτό λειτουργεί μόνος στα σκοτεινά. Γι’ αυτό είναι «άγνωστος»,
αδέσποτος για την υπηρεσία ΜΙ6. Γι’ αυτό δεν υπακούει σε κανόνες και τα κάνει
όλα γης Μαδιάμ. Γι’ αυτό τρέχει με τα πόδια, γι’ αυτό ρισκάρει, γι’ αυτό είναι
από τη μια τόσο μα τόσο «βρώμικος» και κυνικός και από την άλλη τόσο
ανθρώπινος βάζοντας πάνω απ’ όλα την καρδιά. Γι’ αυτό ερωτεύεται μόνο μία (Εύα
Γκριν) και προσπερνάει όλες τις άλλες (Κατερίνα Μουρίνο και Ιβάνα Μιλίσεβιτς)
με άφθονό, ζουμερό σεξαπίλ!

Αλλά και γι’ αυτό τα πλάνα είναι ασύμμετρα, γι’ αυτό η φωτογραφία είναι
«θολή», γι’ αυτό οι σκηνές δράσης όλες κι όλες είναι τρεις, γι’ αυτό μοιάζει
με «ρεμάλι» από το Σόχο παρά με σμόκιν του Σον Κόνερι αγορασμένο από την Bond
street. Εν τέλει τρισδιάστατος ο Ντάνιελ Κρεγκ. Ασύδοτος, αδέσποτος, μανιακός,
αλιτήριος όπως ο Τζιν Χάκμαν στο «French connection». Ακατάβλητος, σκληρός,
αδυσώπητος όπως ο Κλάιβ Όουεν στο «Sin city». Και ευάλωτος, αλλά επινοητικός
και άφθαρτος όπως ο Κρίστιαν Μπέιλ στο «Batman begins». Γι’ αυτό και είναι ο
πρώτος, ο καλύτερος Τζέιμς Μποντ!

Με δυο λόγια: Ασήμαντη και προσχηματική η πλοκή. Τρομοκράτες χρησιμοποιούν
κάποιον Λε Σιφρ (Μαντς Μίκελσεν που στην αρχική, κωμική εκδοχή του 1967 τον
υποδυόταν ο μακαρίτης Όρσον Γουέλς) να πολλαπλασιάζει τα λεφτά τους παίζοντας
σε καζίνο του Μαυροβουνίου. Όμως αυτή τη φορά στην τσόχα απέναντί του έχει ένα
μούτρο με το όνομα Τζέιμς Μποντ. 140 εκατ. δολάρια σε μια νύχτα με τρόπαιο τη
Βέσπερ Λιντ, μια εντεταλμένη κούκλα από την «Μ» να του κρατάει τα λογιστικά
βιβλία!

Η αληθινή σημαία των προγόνων μας

Συμπληρωματικό του απομυθοποιητικού «Οι σημαίες των προγόνων μας» του Κλιντ
Ίστγουντ. Πρώτος Αμερικανός πεσών στα πεδία εισβολής στο Ιράκ, ο Χοσέ Αντόνιο
Γκουτιέρεζ, ένας λαθρομετανάστης από τη Γουατεμάλα, φυγάς ενός εμφυλίου
τριάντα ετών, διακοσίων χιλιάδων νεκρών και τριακοσίων χιλιάδων αδέσποτων
παιδιών!

Αμ τι νομίζατε; Ότι στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν αποστέλλουν τα καλά τους τα
παιδιά; Χαζοί είναι να πάθουν ό,τι έπαθαν με το Βιετνάμ; Περιθωριακούς,
σκουπίδια, ερείπια, φτωχούς του Νότου και του βιομηχανικού Βορρά, άστεγους,
«αλήτες», έγχρωμους και μπόλικους αναλώσιμους λαθρομετανάστες. Αυτοί κάνουν τη
δουλειά. Που σημαίνει, «βρωμιάρηδες» στέλνουν να σκοτώσουν «βρωμιάρηδες» του
Ιράκ. Σκουπίδια εναντίον σκουπιδιών, μαύροι εναντίον μελαμψών, οι
τριτοκοσμικοί των ΗΠΑ καθαρίζουν τους τριτοκοσμικούς του Αφγανιστάν. Θεέ μου,
το μεροκάματο του τρόμου πληρώνεται με άφθονο αίμα, άφθονη σάρκα και
εκατομμύρια οστά!

Απίστευτη η αληθινή ιστορία που αφηγείται η Ιταλο-ελβετίδα Χάιντι Σπεκόνια στο
ντοκουμέντο «Η σύντομη ζωή του Χοσέ Αντόνιο Γκουτιέρεζ». Όποιος καταφέρει να
ταρακουνήσει τη γραμμική ηττοπάθεια και τον διανοουμενίστικο κλαυθμό του
περιεχομένου και να σφίξει τους χαλαρούς ρυθμούς αυτού του επιθανάτιου
οδοιπορικού, θα μείνει με το στόμα ανοικτό. Περίπου σαν κάρμα, σαν μοίρα, σαν
σημειολογία, σαν σύμβολο και επιτύμβια στήλη μιας κοινωνίας που αλέθει
αναλώσιμους για να μπεκροπίνουν οι επιβήτορες της υφηλίου. Έχουμε και λέμε:

«Η σύντομη ζωή του Χοσέ Αντόνιο Γκουτιέρεζ». Ο πρώτος νεκρός Αμερικανός στη Βαγδάτη ήταν λαθρομετανάστης

Επί της ουσίας «νεκρή» η χώρα, νεκρός κι αυτός. «Νεκρή» η Γουατεμάλα,
μελλοθάνατος αυτός ο ορφανός. Αμερικανοί τροφοδότησαν με όπλα και δολάρια
αυτόν τον ανελέητο εμφύλιο, όμως για την αμερικανική σημαία θυσιάζεται ο
λαθρομετανάστης από τη Γουατεμάλα. «Αμερικανός είναι ο Θεός» φωνάζει μέσα στα
αναφιλητά της η αδελφή του, στην Αμερική κι αυτή. Την αμερικανική υπηκοότητα
λαμβάνει μετά θάνατον ο πρώτος νεκρός από τη Γουατεμάλα. Ποτάμια αιμοληψίας
για να πάρεις μια θέση σ’ αυτήν την προνομιούχο κοινωνία. Ξένος προς την
καταγωγή του, ξένος προς τη φυλή του, ξένος προς τη φύση του, ξένος προς την
οικογένειά του ο κατά λάθος νεκρός, ο κατά λάθος Αμερικανός. Όλα λάθος, γιατί
μέσα στον πανικό της εισβολής, οι σφαίρες που τον σκοτώνουν προέρχονται από
φίλια πυρά. Να σουμάρω;

Πρώτα «πεθαίνει» σαν χώρα (από τον εμφύλιο). Έπειτα σαν λαθρομετανάστης. Και
τέλος σκοτώνεται από αμερικανικά πυρά. Προσέξτε τις στρεβλώσεις, τις
μεταποιήσεις, τις αποξενώσεις. Καθαρός με τη στολή του αμερικανικού στρατού.
Βρώμικος, λαθρομετανάστης μπορεί και τρομοκράτης χωρίς αυτή. Δηλαδή
Αμερικανός, όταν κάνει τη βρώμικη δουλειά, αλλά «βρωμιάρης» όταν κυκλοφορεί
στη ζητιανιά. Η στολή κάνει τη διαφορά!

Με δυο λόγια: Ο Χοσέ Αντόνιο Γκουτιέρεζ, ένα από τα αμέτρητα ορφανά της
γενοκτονίας των Μάγια μεγαλώνει στους δρόμους, περνάει μερικά φεγγάρια σε
ιδρύματα, διανύει τρεις χιλιάδες χιλιόμετρα, δρασκελίζει τα αμερικανικά
σύνορα, συλλαμβάνεται, αλλά καταφέρνει να βρει ανάδοχη οικογένεια στην πόλη
των Αγγέλων και στο τέλος, επιστρέφει σαν πτώμα, ως ήρωας επιτέλους, με την
αμερικανική υπηκοότητα από το Ιράκ. Όλα λάθος. Ακόμα και η ηλικία του στην
ταφόπλακα. Όχι 22, αλλά 28 ετών. Βλέπετε ο υποσιτισμός τον βοήθησε να περάσει
τα σύνορα σαν ανήλικος, μικρός!

Η καλύτερη ερμηνεία της εβδομάδας

Όσο απίστευτη είναι η ελεύθερη πτώση της «Scoop»ας του Γούντι Άλεν, άλλο τόσο
η εξαιρετική ερμηνεία της Μαρίας Κεχαγιόγλου στη μικρή, μέτρια, συμπαθητική
αλλά αδύνατη ιστορία της Δώρας Μασκλαβάνου «Κι αν φύγω, θα ξανάρθω». Μικρή
γιατί δεν έχει ψαχνό. Αδύνατη γιατί εις μάτην προσπαθεί να διασταυρώσει
ερωτικά και δημιουργικά ένα δικό της κινηματογραφικό «φάντασμα» προερχόμενο
από το αμερικανικό περιθώριο, με μια ζωντανή ύπαρξη της ελληνικής επαρχίας.
Αλλά συμπαθητική γιατί μερικές στιγμές είναι τόσο – υπογείως – ευαίσθητες και
εκρηκτικές, που μετατρέπουν φιλόδοξες, εγχώριες παραγωγές σε χάρτινες και
τριτοκοσμικές. Περιφρονημένη η Μασκλαβάνου από την ελληνική διανομή όχι επειδή
είναι η χειρότερη, τουναντίον, επειδή πάει κόντρα στο ρεύμα της αγοραίας
αγοράς.

«Κι αν φύγω, θα ξανάρθω». Μικρή ταινία, αλλά τεράστια ερμηνεία από τη Μαρία Κεχαγιόγλου

Τώρα, αν μπορούσε κανείς να συναρμολογήσει μόνο τα κομμάτια της Κεχαγιόγλου θα
έμενε ενεός από τα προσόντα – τα κινηματογραφικά – αυτής της σεμνής, μικρής
θεάς. Ίσως είναι από τις σπάνιες φορές που βλέπω ηθοποιό να παίζει με όλα του
τα μέσα. Μάτια, ώμοι, λακκάκια, χείλη, μπράτσα, πλάτη στάζουν και συνθέτουν
ένα ολοζώντανο, αντιφατικό, εκρηκτικό, αγοραφοβικό και ταυτόχρονα τόσο
ευαίσθητο πλάσμα σαν κι αυτό!

Με δυο λόγια: Άρτι αποφυλακισθείς από την Αθήνα (Γιάννης Τσάνκογλου)
καταφθάνει στον τόπο της καταγωγής του για να γλείψει τις πληγές του και να
ξεκινήσει από την αρχή. Όμως, θα ερωτευτεί τη σκληρή και απρόσιτη
καρβουνιάρισσα του χωριού (Μαρία Κεχαγιόγλου) και θα επιστρέψει στις κακές
συνήθειές του. Έτσι γίνεται στόχος και της Αστυνομίας και του συζύγου της
γυναίκας που αγαπάει αλλά δεν μπορεί να έχει δική του!

Χειρότερος Γούντι Άλεν δεν γίνεται

Ειλικρινά το λέω. Αν με ρωτούσατε ποιο από τα δύο, «Πέντε λεπτά ακόμα» του
Ξανθόπουλου ή «Scoop» (δημοσιογραφικό λαβράκι) του Γούντι Άλεν, χωρίς σκέψη,
χωρίς δισταγμό «πέντε» και στο χέρι παρά δέκα και καρτέρι!

Ακόμα και ο Θεός κάνει λάθος! Στην πραγματικότητα δεν ήταν λάθος, αλλά ουρά
από το κορυφαίο αριστούργημά του «Match point». Διότι σου λέει, έχω την
πρωταγωνίστρια (Σκάρλετ Γιόχανσον), έχω το αγγλικό συνεργείο, έχω τους χώρους,
έχω τα πάντα στα πόδια μου. Το μόνο που λείπει είναι η ιστορία. Ε, Γούντι Άλεν
είμαι, πού θα πάει, θα βγάλω λαβράκι. Η υπερβολική αυτοπεποίθηση τον έφαγε.
Αντί για λαβράκι έβγαλε αέρα κοπανιστό.

«Scoop». Προφανώς ο Γούντι Άλεν ήταν τυφλός!

Το αποτέλεσμα – ακόμα και για τους φανατικότερους – εντελώς απελπιστικό.
Εκείνος μπαινοβγαίνει ως μάγος τσίρκου, εκείνη (η Σκάρλετ) ως διοπτροφόρος
νεοσσός της δημοσιογραφίας. Ο παλιοσειράς με το στραβάδι. Αμφότεροι, έπειτα
από «τηλεφωνήματα» πνευμάτων και φαντασμάτων, αναζητούν δολοφόνο στα υψηλά
κλιμάκια της βρετανικής κοινωνίας. Έτσι σκοντάφτουν πάνω στον Χιού Τζάκμαν,
έτσι κι εγώ, ύστερα από τα πρώτα εξήντα λεπτά απορίας, σκόνταψα πάνω στην
πλήξη και τη βαρεμάρα. Δεν πειράζει, μια στραβοτιμονιά δεν θα με κάνει να
αλλάξω ομάδα. Εδώ έχασε η ΑΕΚάρα από το Χαϊδάρι αλλά τρεις μέρες μετά
τουλούμιασε τη Λάρισα με πέντε γκολάρες. Γούντι Άλεν και ξερό ψωμί λοιπόν!

Με δυο λόγια: Το φάντασμα βετεράνου της δημοσιογραφίας περνάει είδηση –
λαβράκι (scoop) σε ένα θηλυκό στραβάδι (Σκάρλετ Γιόχανσον) κι εκείνη με τη
βοήθεια ενός μάγου τύπου Ντέιβιντ Κόπερφιλντ (Γούντι Άλεν) σκαλίζει μια
υπόθεση δολοφονίας στα ύπατα αξιώματα της βρετανικής αριστοκρατίας!

Ρωσική τραγωδία

Ακόμα ψάχνει και ψάχνεται η Ρωσία, η επίγονος της ένδοξης σοβιετικής σχολής με
ονόματα και επιτεύγματα που προκαλούσαν δέος, φόβο και σεβασμό από τη μια στην
άλλη άκρη της Γης.

Έτσι έψαχνε και ο Σεργκέι Μποντρόφ τζούνιορ. Νεκρός πια, θαμμένος κάτω από μια
χιονοστιβάδα, καθώς αναζητούσε τοποθεσίες για τα γυρίσματα της επόμενης, μετά
τις «Αδελφές», ταινίας του. Ούτε να τη σκέφτομαι τέτοια τραγωδία.

«Αδελφές». Η Ρωσία ψάχνει και ψάχνεται, αλλά ακόμα να συνέλθει

Σχηματική λοιπόν η ιστορία. Από τη μια η μαφία, δηλαδή η αληθινή εξουσία, από
την άλλη δύο ανήλικα κορίτσια, δηλαδή η πραγματική, απροστάτευτη, σημερινή
Ρωσία. Μερικές τρυφερές στιγμές, μια καλή ερμηνεία από την Οκσάνα Ακίνσινα και
μια σκοτεινή φωτογραφία που ταιριάζει στο «παράνομο» περιεχόμενο του σεναρίου.
Τώρα όποιος ψάχνει «Επιστροφή», λάθος πόρτα χτυπάει!

Με δυο λόγια: Προκειμένου η μαφία να εισπράξει χρήματα που έκαναν φτερά,
καταδιώκει τις δύο ανήλικες κόρες ενός πρώην μέλους της ίδιας μαφίας. Αμαρτίες
γονέων παιδεύουσι τέκνα!