«Τύχη», ο νέος τηλε-παγανισμός

Ο 33χρονος Κωνσταντίνος Λειβάδης προκάλεσε την τύχη του κερδίζοντας 175.000 ευρώ στο κυριακάτικο Deal. Και το ‘ριξε στον χορό με την ομάδα των συγγενών-υποστηρικτών του

Ο φακός ζουμάρει σε ένα ηλεκτρονικό κουμπί. Η ένταση κορυφώνεται. Το κοινό
παραληρεί. Τα χαρακτηριστικά του παίκτη, τραβηγμένα από την προσπάθεια να
αντιμετωπίσει το κορυφαίο δίλημμα. Να πατήσει το κουμπί και να κερδίσει το
ονειρεμένο ποσόν ή να συνεχίσει προκαλώντας την τύχη του μέχρι τα πιο ακραία
όρια; Ορμάει στο μπουτόν, το πατάει υπό τις έξαλλες επευφημίες του κοινού και
την ομάδα των συγγενών-υποστηρικτών του σε αυτή την κορυφαία στιγμή της ζωή
του να ουρλιάζει από ηδονή γι’ αυτό το «Deal», τη συναλλαγή που δικαίωσε την
πίστη τους στην τύχη.

Η τύχη! Το νέο τηλεοπτικό «φετίχ». Σε μια κοινωνία που εξαίρει την
υλική ανταμοιβή και το δικαίωμα του καθενός σε αυτή, αλλά περιορίζει διαρκώς
τις ευκαιρίες απόκτησής της, τα τηλεπαιχνίδια αναλαμβάνουν να δώσουν λάμψη και
νέο περιεχόμενο στο δημοκρατικό δικαίωμα, που συρρικνώθηκε μπροστά στη σκληρή
οικονομική πραγματικότητα. Ενδύεται νέους όρους, τηλεοπτικούς.

Και η ανάγκη δικαίωσής τους επιβεβαιώνεται από το ρεύμα πάθους για τα
τηλεπαιχνίδια. Το όνειρο μιας ευκαιρίας που η αληθινή ζωή το αρνείται. Η
εκπλήρωσή του περιμένει, σαν ένα παιχνίδι της μοίρας που σκηνοθετεί
συναρπαστική τηλεόραση.

Σημεία των καιρών. Που όμως επαναλαμβάνονται. Τα τηλεπαιχνίδια, ίδια τα
περισσότερα («Ο τροχός της τύχης» έκανε καριέρα ήδη στις αρχές της δεκαετίας
του ’90, στις ΗΠΑ πολύ νωρίτερα, «Ο εκατομμυριούχος» παίζεται χρόνια στις
τηλεοράσεις του εξωτερικού), επανέρχονται στον προγραμματισμό των καναλιών και
αποδίδουν σε τηλεθέαση.

Μεσολάβησε στη χώρα μας ένα μικρό διάστημα που τα παραδοσιακά
τηλεπαιχνίδια υποχώρησαν μπροστά στα μπιγκμπραδερικά ριάλιτι. Γιατί αυτά,
εκτός από το χρήμα, υπόσχονταν σε κοινούς θνητούς «δίοδο» προς ζηλευτούς
κόσμους σοουμπιζνεζικής δημοσιότητας. Ο πυρήνας της ιδέας, πάντα ίδιος. Να
εκτονωθούν οι κοινωνικές εντάσεις από τις διευρυνόμενες κοινωνικές ανισότητες
και από τη λειτουργία ενός συστήματος σοουμπίζνες που προβάλλει ένα ακριβό,
δυσπρόσιτο όνειρο κοινωνικής «καταξίωσης».

Η παταγώδης αποτυχία των νικητών να κρατηθούν στη δημοσιότητα, αναμενόμενη
αφού κανένα προσόν που να τη δικαιολογεί δεν τους χαρακτήριζε. Το γεγονός ότι
από χαϊδεμένοι των κουτσομπόλικων εκπομπών έγιναν βορά στην κανιβαλική
ειρωνεία τους έστρεψε το ενδιαφέρον του κοινού σε πιο «ασφαλείς αξίες», όπως
το χρήμα. Να υπάρχει η υλική απόδειξη του σουξέ. Και εκεί, στο τηλεοπτικό
στούντιο, με τους προβολείς να λούζουν με εκτυφλωτικό φως δεσμίδες από
κατοστάρικα, ο μύθος του «φτωχού που γίνεται βασιλιάς», ο ισχυρότερος των
καταναλωτικών κοινωνιών μας δικαιώνεται και πάλι.

Αλλά οι «μύθοι» θέλουν και τους κατάλληλους υποστηρικτές-μεσολαβητές,
τους παρουσιαστές των τηλεπαιχνιδιών, οι οποίοι αποτελούν την ενσάρκωσή τους.
Ο Αρναούτογλου, με το «Πολύ την Κυριακή» και τα αλλεπάλληλα δώρα στους
«ανυποψίαστους» παίκτες, από ονειρεμένα ταξίδια μέχρι αυτοκίνητα, από
οικοσκευές μέχρι, φέτος, ένα ταξίδι στο Διάστημα, ήταν ο Θεσσαλονικιός που
ξεκίνησε από τα χαμηλά για να έρθει στην πρωτεύουσα και να κερδίσει την
κορυφή. Ενσαρκωτής του μύθου περί τύχης, με μία επιπλέον διάσταση, αναγκαία
για την εγχώρια κοινωνική ειρήνη, ότι η τύχη δεν είναι υπόθεση καταγωγής, άρα
δεν ισχύουν οι μυθολογίες περί αποκλεισμών.

Το ίδιο και η Καλομοίρα, στο πλευρό του φέτος, προϊόν ενός ριάλιτι που την
«εγκατέστησε» στην τραγουδιστική δημοσιότητα, χωρίς τα προσόντα για να τη
διατηρήσει. Παιδί της Ελλάδας των μεταναστών, ακόμη ένα σύμβολο για την «τύχη»
που όλοι μπορεί να συναντήσουν στην πατρίδα, αδιακρίτως.

Και αν για τον Γρηγόρη η επιμονή να γκρινιάζει ότι δεν τον αποδέχονται
διαβρώνει το ίματζ του λαϊκού πλην τυχερού παιδιού, μεταθέτοντάς τον στην
κατηγορία των κακομαθημένων διασημοτήτων, για την Καλομοίρα ανανεώνεται το
παραμύθι της «Σταχτοπούτας».

Διαχειριστής στην αγωνία

Ο Χρήστος Φερεντίνος αποτελεί ξεχωριστό φαινόμενο επιτυχημένου παρουσιαστή.
Γιατί παραμένει διακριτικός με τη δημοσιότητα, καταφέρνει να δίνει την
εντύπωση διακριτικού «διαχειριστή» της αγωνίας των παικτών, ως συνεπής
επαγγελματίας που υπηρετεί το αντικείμενο της δουλειάς του και όχι τη δική του
εικόνα. Και ενώ αξιοποιεί στο έπακρο τους κανόνες της έντασης, τροφοδοτεί το
σόου, διατηρεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο καθώς χειρίζεται παίκτες, κοινό,
τηλεοπτικό χρόνο, διαθέτει τη μαεστρία να γίνεται απλό μέλος μιας ομάδας όπου
μοιάζει ότι έχουν όλοι ίσο ρόλο, ίσο μερίδιο ευθύνης για τη νίκη ή την
αποτυχία. Ιδανικός, επομένως, για να υποστηρίξει τον λατρεμένο μύθο της «τύχης
βουνό» που η τηλεόραση κρύβει για όλους ανεξαιρέτως, χωρίς να απαιτείται
κανένα άλλο προσόν, πλην της πίστης στην αξία του χρήματος.