Το κυνήγι ενός βιασμού

Στο αδυσώπητο κυνήγι της τηλεθέασης δεν χωρούν ευαισθησίες και τυπικότητες. Και προς άγραν πελατών – τηλεθεατών ο Νίκος Ευαγγελάτος διαλαλούσε την πραμάτεια του μιλώντας για «σκληρό πορνό» σε σχολείο

Με θολές σκηνές από βίντεο, που δεν αναιρούν το ανατριχιαστικό του μήνυμα,
ξεκινάει ο Antenna το δελτίο του. «Σκληρό πορνό» που γυρίστηκε, λέει ο Νίκος
Ευαγγελάτος, σε σχολείο. Η περίπτωση βιασμού της 16χρονης άνοιξε ένα νέο πεδίο
για αποδοτικό, άγριο κυνήγι τηλεθέασης. Μόνο που οι πτυχές του προβλήματος
είναι πολύπλοκες και κρύβονται κάτω από το εντυπωσιακό θέαμα και τις
ηδονοβλεπτικές υποσχέσεις του. Το ίδιο πρωί ωστόσο είχε αποπειραθεί η
καθηγήτρια κ. Αντωνοπούλου σε τηλεφωνική επικοινωνία με την εκπομπή του
Γιώργου Αυτιά να ανοίξει τον προβληματισμό.

«Ο βιασμός, σε οποιαδήποτε μορφή, είναι πράξη επιβολής εξουσίας»
ακούγεται η καθηγήτρια κ. Αντωνοπούλου να δίνει- της ζητήθηκε τηλεφωνικώς- τη
γνώμη της και την λέει χωρίς περιστροφές στην εκπομπή του Γιώργου Αυτιά.
Προλαβαίνει να μιλήσει για το κορίτσι- θύμα, αλλά και για αγόρια θύτες-θύματα,
γιατί τέτοιες μορφές βίαιης έκφρασης εξουσίας δεν κρίνονται ούτε με ηθικούς
κανόνες, ούτε με κοινωνικά ταμπού, αφορούν την επιστήμη που έχει αντικείμενό
της την ανθρώπινη ψυχή και συμπεριφορά. Προλαβαίνει ακόμη να πει ότι «είχαν
λόγους» οι θύτες-θύματα να ταπεινώσουν το θύμα. Γιατί ο βιασμός έχει την
έννοια της «ταπείνωσης», της «τιμωρίας» και αυτή η έννοια περικλείει τις
πτυχές του προβλήματος, κοινωνικές, κουλτούρας, ανάπτυξης αισθημάτων υπεροχής,
μη σεβασμού της ανθρώπινης αξίας. Η εκπομπή φυσικά, δεν έχει χρόνο για τέτοιου
είδους αναλύσεις, που μετατοπίζουν την προσοχή από τα γαστριμαργικά στοιχεία
της υπόθεσης του βιασμού στα ουσιαστικά. Πριν ολοκληρώσει η καθηγήτρια,
παρεμβαίνει ο Γιώργος Αυτιάς «μείνετε μαζί μας, θα κάνουμε για ένα λεπτό
διάλειμμα και μετά σας έχουμε μια έκπληξη».

Η «έκπληξη» για την κ. Αντωνοπούλου είναι η Νατέλα, η μητέρα του Άλεξ,
στην τηλεφωνική γραμμή, που της ζητείται να προσεγγίσει την υπόθεση με βάση τη
δική της εμπειρία.

Αλλά ο συνδυασμός των περιπτώσεων χωρίς την ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων, χωρίς
την ποιότητα γνώσης που θα αξιοποιούσε τα πολύτιμα για τον κοινωνικό
προβληματισμό χαρακτηριστικά τους καταλήγει σε απλή μορφή εκμετάλλευσης για
συγκινησιακούς λόγους των τραυμάτων των δυο μανάδων.

Μεταξύ του πλήθους των φλυαριών που συντηρούν ώρες προγράμματος με αυτό το
θέμα – μετά την τηλεθέαση, την οποία πέτυχε το δελτίο του Alpha παρουσιάζοντάς
το με τον τίτλο «κοινωνικός ρατσισμός», αναμενόμενη η εκμετάλλευσή του. Σαν
μια ακόμη «υπόθεση Άλεξ». Η Νατέλα επιστρατεύεται για να ενεργοποιήσει
συνειρμούς και συναισθήματα στο φιλοθεάμον και για να ανοίξει στα τηλεπαράθυρα
φυσικά, μια απομίμηση δήθεν ανοιχτού κοινωνικού διαλόγου, για τον οποίο θα
αξιοποιηθούν τα αυθεντικά τηλεοπτικά «προϊόντα» (πανελίστες, πρόσωπα που
πρωταγωνίστησαν σε τραγωδίες κ.λπ.) με τους συμβολισμούς, που το ίδιο το
τηλεοπτικό θέαμα τους έχει προσδώσει.

Χωρίς φυσικά να εγκαταλειφθεί κανένα στοιχείο παραδοσιακού ερεθισμού
του κοινού με «πιπεράτες» λεπτομέρειες, υπονοούμενα, περιγραφές. Απλώς το
μοντέλο της ωμής, σαν φρεσκοκομμένη σάρκα ενημέρωσης καλύφθηκε με το
ψευδοδημοκρατικό γλάσο της «ανησυχίας» για το έλλειμμα κοινωνικής ανοχής, με
κερασάκι φυσικά την ανησυχία για το έλλειμμα παιδείας και προστασίας των
παιδιών.

Για μία ακόμη φορά αρχές όπως η «πολυφωνία», κανόνες όπως η «δεοντολογία»
χρησιμοποιήθηκαν σαν αφυδατωμένες τεχνικές κάλυψης ενός ριάλιτι με τον μανδύα
της ενημέρωσης.

Μοιάζει να έχει αντικατασταθεί μάλιστα εκείνος ο κανόνας ηθικής της
ελληνοχριστιανικής αγωγής που ενέπνεε αγορεύσεις, από μια
«δεοντολογία»-φάντασμα, που χρησιμοποιείται με τον ίδιο τρόπο, σαν κανόνας
ηθικής. Γιατί φυσικά με αυτή τη μορφή, που ουδεμία σχέση έχει με την
δημοκρατική κουλτούρα, την οποία απαιτεί η εφαρμογή της, επιτρέπει στην
«ενημέρωση» να αφήνει σκοτεινές γωνιές, προς τέρψιν της ηδονοβλεψίας του
φιλοθεάμονος.

Ο φόβος κάνει τηλεθέαση

Οι κανόνες «δεοντολογίας» στον δημοκρατικό πολιτισμό δεν αφορούν τι θα πει ο
κάθε καλεσμένος μιας εκπομπής, ούτε υπηρετείται με το να τον διακόπτει διαρκώς
ο παρουσιαστής, όπως ο κ. Αυτιάς τους καλεσμένους του, για να τους εμποδίσει
να πουν με λέξεις, αυτά που ωστόσο είτε υπαινίσσονταν είτε άφηναν ανολοκλήρωτα
ερεθίζοντας την χειρότερη μορφή περιέργειας.

Η «δεοντολογία» αφορά την επιλογή των συνομιλητών, την μέθοδο προσέγγισης ενός
θέματος. Για ένα τόσο ευαίσθητο θέμα σαν αυτό που αποκάλυψε ο βιασμός μιας
16χρονης μετανάστριας και άριστης μαθήτριας αντί να ακούγεται ο λόγος ειδικών
επιστημόνων, ερευνητών, κοινωνικών λειτουργών, καθηγητών που έχουν ειδικευτεί
– υπάρχουν και τέτοιοι – στην αντιμετώπιση προβλημάτων τέτοιου είδους, ξέσπασε
ένας ακατάσχετος τηλεπαραθυράτος θόρυβος, που τρομάζει, κλείνει περισσότερο
την κοινωνία και επιτρέπει στον φόβο να κάνει τηλεθέαση.