Η γλώσσα των φιλιών

Ένα φιλί είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό σμίξιμο των χειλέων. Συμβολίζει

τον ρομαντισμό, την αγάπη και τη στοργή. Ένα ευγενικό πεταχτό φιλί είναι

ένδειξη χαιρετισμού ανάμεσα σε μέλη μιας οικογένειας και σε φίλους. Ένα

πεινασμένο ερωτικό φιλί συμβολίζει τη σαρκική επιθυμία.

Στην Καινή Διαθήκη, ένα ύπουλο σκαστό φιλί είναι συνώνυμο ακόμη και της

προδοσίας. Οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη όλους αυτούς τους συμβολισμούς και

βάλθηκαν να διαλευκάνουν το τι ακριβώς κρύβεται πίσω από την πιο έντονη και

εύγλωττη κίνηση που κάνουμε στη ζωή μας.

Σύσπαση δεκάδων μυών. Το ερώτημα «τι κρύβεται σ’ ένα φιλί» έχει

απασχολήσει έντονα κατά καιρούς εραστές, ποιητές και επιστήμονες. Η υλική

υπόστασή του όμως άρχισε να αποκαλύπτεται πριν από μερικά χρόνια με τη βοήθεια

μιας ειδικής τομογραφίας η οποία παρέχει κινούμενες εικόνες των μυών του

προσώπου. Επιστήμονες από το Ινστιτούτο Rayne του University College του

Λονδίνου διαπίστωσαν ότι το φιλί προκαλείται από τη σύσπαση δεκάδων μυών.

«Όταν φιλάμε χρησιμοποιούμε τους 34 μυς του προσώπου και άλλους 112, οι οποίοι

καθορίζουν τη στάση του σώματος», λέει ο καθηγητής Γκας Μακ Γκρόθερ που ήταν

επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας.

Η κλίση του κεφαλιού. Σημαντικό ρόλο στο φιλί παίζει και η κλίση του

κεφαλιού την ώρα που ενώνονται τα χείλη. Πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου του

Μπόχουμ, στη Γερμανία, έδειξε ότι δύο στους τρεις ανθρώπους κλίνουν το κεφάλι

τους προς τα δεξιά, όπως ακριβώς θα περίμενε κανείς από ένα γένος στο οποίο

επικρατούν οι δεξιόχειρες (όπως ακριβώς οι δύο στους τρεις είναι δεξιόχειρες,

έτσι και οι δύο στους τρεις είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούν κυρίως το δεξί

πόδι, το δεξί μάτι, το δεξί αυτί…).

Η κλίση λοιπόν του κεφαλιού προδικάζει την επιτυχία του φιλιού: δίχως αυτήν,

οι μύτες μας θα… τρακάριζαν η μία την άλλη και για να επιτευχθεί το φιλί θα

χρειάζονταν πρόσθετες μανούβρες, σύμφωνα με τη μελέτη.

Για το διαρκές πρόβλημα της μύτης που μονίμως μπαίνει στη μέση αλλά και την

αντίδραση του εγκεφάλου στο φιλί δημοσιεύτηκε πριν από λίγες ημέρες στην

επιθεώρηση «Nature Neuroscience» μία ενδιαφέρουσα άποψη. Οι δρες Μάρτιν Σερένο

και Ρούι-Σονγκ Χουανγκ, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο,

διαπίστωσαν ότι το να φιλήσει κανείς ένα στόμα, αποφεύγοντας ταυτοχρόνως τη

μύτη, απαιτεί «ταχεία και συντονισμένη επεξεργασία των χωροταξικών, οπτικών

και σωματοαισθητήριων πληροφοριών».

Αλλαγές στην παροχή αίματος. Όλα αυτά αποκαλύφθηκαν με τη βοήθεια μιας

απεικονιστικής μεθόδου που ονομάζεται λειτουργική μαγνητική τομογραφία και

είναι ένα είδος προηγμένης μαγνητικής τομογραφίας. Οι επιστήμονες εντόπισαν

αλλαγές στην παροχή αίματος προς ένα συγκεκριμένο τμήμα του εγκεφάλου, που

λέγεται κοιλιακή ενδοβρεγματική περιοχή και καταγράφει πληροφορίες σχετικές με

το πρόσωπο που μας πλησιάζει την ώρα του φιλιού.

Επιπλέον, διαπίστωσαν ότι τόσο την ώρα που ενώνονταν τα χείλη όσο και την ώρα

που τα μάτια κατέγραφαν την εικόνα του στόματος που πλησιάζει, διεγείρονταν τα

κύτταρα της ίδιας περιοχής του εγκεφάλου. Η περιοχή αυτή βρίσκεται στο ανώτερο

τμήμα της οπίσθιας κεντρικής αύλακας του εγκεφάλου – ενός τμήματος που είναι

γνωστό ότι συνδυάζει τις πληροφορίες για ένα αντικείμενο που «δίνουν» τα μάτια

και η αφή.

Συγχρονισμός κινήσεων. Ύστερα απ’ όλα αυτά, εύκολα μπορεί πια να

απαντήσει κανείς στο ερώτημα «Πώς έγινε κι ενώθηκαν τα χείλη;» το οποίο έθεσε

τον 19ο αιώνα ο Βίκτωρ Ουγκώ: Ενεργοποιήστε τους 34 μυς του προσώπου σας…

επιστρατεύστε κι άλλους 112 για να έχει το σώμα σας καλή στάση… «ανάψτε» την

οπίσθια κεντρική αύλακα του εγκεφάλου σας… κλίνατε το κεφάλι σας προς τα

δεξιά για να μην τρακάρετε με τη μύτη του άλλου και ωθήστε το απαλά προς τα

εμπρός… ενώστε τα χείλη και… ιδού. Είναι τελικά πολύ απλό…

Το φιλί σημαίνει επικοινωνία

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ του φιλιού χάνεται στα βάθη του χρόνου και φαντάζει σαν τον

απόηχο μιας αρχέγονης, χημικού περιεχομένου επικοινωνίας, σύμφωνα με έρευνες

που διεξήγαγαν σε ποντίκια Ιάπωνες επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο.

Οι Ιάπωνες ειδικοί επιχείρησαν να ψάξουν να βρουν από πού κρατάει η… σκούφια

του φιλιού και κατέληξαν σε ένα παράδοξο συμπέρασμα. Διαπίστωσαν ότι σε

αντίθεση με τις φερομόνες που ταξιδεύουν σε μεγάλες αποστάσεις με τον αέρα για

να προσελκύσουν στο ζευγάρωμα τις πεταλούδες και τα λεπιδόπτερα, υπάρχει μία

ακόμη ομάδα από φερομόνες, που δεν είναι πτητικές και μεταδίδονται κατευθείαν

με την επαφή. Οι φερομόνες αυτές υπάρχουν στα ποντίκια και χρησιμοποιούνται

για να αποκαλύψουν το ένα στο άλλο το φύλο τους.

Παρά το γεγονός όμως ότι οι άνθρωποι και τα ποντίκια ομοιάζουν αρκετά σε

γενετικό επίπεδο, το γονίδιο το οποίο εμπεριέχει αυτές τις φερομόνες δεν

υπάρχει στον γενετικό κώδικα των ανθρώπων. «Φαίνεται πως το χάσαμε κάπου στη

διάρκεια της εξελικτικής μας πορείας», τονίζει στην εφημερίδα «The Daily

Telegraph» ο καθηγητής Καζουσίγκι Ταχούρα.

Κατάλοιπο… τρωκτικού. Όμως οι άνθρωποι και τα ποντίκια λέγεται πως

μοιράζονται έναν κοινό πρόγονο ο οποίος έζησε πριν από περίπου 75 με 125

εκατομμύρια χρόνια και ο οποίος ήταν ένα πλάσμα που έμοιαζε με αρουραίο και

λεγόταν Eomaia scansoria. Το Eomaia πηγάζει από την ελληνική λέξη της «αρχαίας

μητέρας» και το scansoria από τη λατινική λέξη για τον «αναρριχητή».

Έτσι λοιπόν ο καθηγητής Ταχούρα και οι συνάδελφοί του υποθέτουν ότι οι

άνθρωποι ίσως να διατηρούν ένα κατάλοιπο από τη συμπεριφορά τρωκτικού ζώου,

«γιατί ακόμη και σήμερα εξακολουθεί να μας αρέσει να φιλάμε και να τρίβουμε

τις μύτες μας – ανάλογα με την κουλτούρα μας – ώστε να αυξήσουμε στο μέγιστο

τη δυνατότητα να απολαύσουμε το άρωμα κάποιου ή να γευτούμε τις φερομόνες που

υποδηλώνουν την έντονη επιθυμία». Με άλλα λόγια, ένα ζουμερό, σκαστό ή πεταχτό

φιλί μπορεί να είναι ο απόηχος του τρόπου με τον οποίο οι αρχέγονοι προγονοί

μας μιλούσαν μεταξύ τους.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Δέσποινα Κουκλάκη