Εμπνευσμένοι DJ της οθόνης!

Τον λένε Ράιαν Τζόνσον, είναι τριάντα τριών χρόνων, πρωτοεμφανιζόμενος με το
«Brick» (δηλαδή τούβλο), πρώτη φορά ακούω το όνομά του και πρώτη φορά ύστερα
από τόσα χρόνια απουσίας των αληθινών Κόεν (και ουχί των μεταλλαγμένων) βλέπω
μια χαριτωμένη, σαρκαστική, έξυπνη και πειραγμένη αισθητική, μια άσκηση και
μια σπουδή πάνω στην κλασική παράδοση του φιλμ νουάρ της δεκαετίας του
σαράντα.

Δηλαδή ο ευέλικτος αυτός Αμερικανός – της ανεξάρτητης σκηνής αλλά αυτό ως
θεατή δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου – ετοιμάζει την ίδια συνταγή με διαφορετική
δοσολογία, με περισσότερο πιπέρι, προοριζόμενη προφανώς για τους νέους θεατές
που δεν ξέρουν όχι μόνο τον «Μεγάλο ύπνο» αλλά που ενδεχομένως αν τους
ρωτήσεις ποια είναι η Λορίν Μπακόλ μπορεί με ανοικτό το στόμα όλο απορία και
αφασία να απαντήσουν με ένα απέραντο ερωτηματικό: Γαλλίδα επιχειρηματίας
καλλυντικών;

Να τα πάρω από την αρχή. Ο Τζόνσον με την παρέα του, κάτι παιδαρέλια μεταξύ
είκοσι και τριάντα χρόνων, αλλά με μπόλικο ταλέντο και μυαλό, πρώτα
καταβρόχθισαν με βουλιμία όλο το παρελθόν του φιλμ νουάρ, από Χάουαρντ Χοκς
μέχρι και Ρομάν Πολάνσκι του «Τσάιναταουν», στη συνέχεια – κόβω τον σβέρκο μου
γι’ αυτό – έπεσαν με τα μούτρα στο μεταμοντέρνο θρίλερ του Ντέιβιντ Λιντς και
των αδελφών Κόεν. Και αφού έκαναν κομματάκια και φιλετάκια το «Μπλε βελούδο»,
τον «Ύποπτο κόσμο» (Twin peaks) του γριφώδους μάγου και ενίοτε εντελώς
ακατανόητου μάγου Ντέιβιντ Λιντς και αφού αφομοίωσαν οτιδήποτε επινόησε και
δημιούργησε η ιδιοφυΐα του Τζόελ και του Ίθαν Κόεν, βάλθηκαν να τους
«πειράζουν» με την ίδια έμπνευση που ο Αλέξης Καλοφωλιάς πείραξε την απίστευτη
μελωδία του Μιχάλη Σουγιούλ και του Μίμη Τραϊφόρου «Ας ερχόσουν για λίγο»
(παρεμπιπτόντως σάς συνιστώ να προμηθευτείτε το soundtrack τού «Σώσε με» που
περιλαμβάνει αυτό το εμπνευσμένο πείραγμα).

Δηλαδή, ο Τζόνσον λειτούργησε όπως ας πούμε αίλουρος DJ Shadow, από το
«Entroducing» (με Ε, έτσι ακριβώς) ώς το τελευταίο του «The outsider»
(αμφότερα τα CDάκια τα συνιστώ χωρίς κανέναν δισταγμό). Με απλά λόγια ο
Τζόνσον και τα φιλαράκια του μοιάζουν με DJs του σινεμά. Ακούνε εικόνες,
βλέπουν ήχους. Ανάποδη, σουρεαλιστική, παράλογη η εποχή, ανάποδοι και οι νέοι
δημιουργοί.

Έτσι, αν και Αμερικανοί, ακολούθησαν την ίδια γαλλική γραμμή με τα
«Κινηματογραφικά τετράδια» του Γκοντάρ, του Τριφό και του Σαμπρόλ. Ακούγεται
εξωφρενικό, αλλά να ξέρετε οι συχνότητες μπλέκονται στον ελεύθερο, καταγάλανο
ουρανό. Τι εννοώ; Ότι δεν είναι μόνο και τόσο το περιεχόμενο, όσο είναι η
φόρμα. Που πα να πει το εξής: Αν αλλάξουμε τη σειρά των πραγμάτων (σκηνών,
μυθοπλασίας, ίντριγκας αλλά ακόμα και τις ηλικίες των πρωταγωνιστών), τότε το
παλιό μεταπλάθεται σε σύγχρονο γεγονός, σε κάτι άλλο από το παραδοσιακό. Όπερ
και εγένετο. Όχι φως αλλά μια μικρή σπίθα στο απέραντο σκοτάδι του χάμπουργκερ
cinema και του ποπ κορν!

«Έγκλημα στο κολέγιο». Αυτή είναι η αληθινή «Μαύρη Ντάλια»

Με δυο λόγια: Πιτσιρικάς αμερικανικού κολεγίου (Τζόζεφ Γκόρντον Λέβιτ)
ψάχνει να βρει τη Λόρα του. Εξαφανισμένο το κορίτσι του από προσώπου γης.
Επειδή μέχρι λιποθυμίας την αγαπάει και χωρίς αυτήν δεν μπορεί να κάνει,
αρχίζει να σκαλίζει και σαν ποντίκι να τρυπάει τον ύποπτο κόσμο πέριξ του
σχολείου. Αν και αδύνατος και απροστάτευτος, Χριστό δεν καταλαβαίνει. Ούτε οι
γροθιές μιας γιγαντιαίας ντουλάπας ούτε και οι απειλές ενός μικρού αλλά
αδίστακτου μαφιόζου (Λούκας Χάας) καταφέρνουν να τον απομακρύνουν από τον δικό
του σκοπό. Με τη βοήθεια ενός μικροσκοπικού διοπτροφόρου Αϊνστάιν και με την
πανουργία ενός Οδυσσέα ή ενός Γιοζίμπο του Κουροσάβα, αρχίζει να παίζει και
τους εχθρούς του να κουρδίζει. Και καθώς ο ένας εχθρός τα βάζει με τον άλλον,
εκείνος σαν αίλουρος γλιστράει και το πώς, το γιατί και το όνομα του δολοφόνου
αναζητάει. Και όταν στην άκρη του τούνελ φτάνει, αρχίζει να καταλαβαίνει. Πως
τίποτα δεν μετράει παρά μόνο ένα χαλασμένο «τούβλο» που σκοτώνει!

Πέντε χρόνια ακόμα

«Πέντε λεπτά ακόμα» ονομάζει την ταινία του ο πρωτοεμφανιζόμενος Γιάννης
Ξανθόπουλος, πέντε χρόνια ακόμα στα θρανία λέω εγώ. Γιατί δεν αρκεί μόνο μια
έξυπνη ιδεούλα για να γίνει ταινία η ταινιούλα. Χρειάζεται βαθύτερη
επεξεργασία και περισσότερο μυαλό!

Αρχίζω από τα θετικά. Καλά έκανε και απέφυγε τα ξεκατινιάσματα και τη
μικροαστική πορνολαγνεία. Καλά έκανε και επινόησε μια σουρεαλιστική ιδέα σαν
όχημα σασπένς και σουρεαλιστικής αυθαιρεσίας. Καλά έκανε και πήγε κόντρα στο
ρεύμα. Δηλαδή την ώρα που όλοι σχεδόν σκηνοθετούν κωμωδίες με όργια και
απιστίες, ο Ξανθόπουλος επέλεξε τον μονογαμικό έρωτα με στόχο τη ζήλεια.

Όμως (από εδώ τα δύσκολα) η ιστορία δεν πάει πουθενά. Δεύτερο πρόβλημα –
παρελκόμενο του πρώτου – να μην έχει χαρακτήρα, ταυτότητα, φυσιογνωμία. Το
λένε «μαύρη κομεντί» αλλά δεν είναι ούτε μαύρη ούτε ακριβώς κομεντί. Τρίτο και
τελευταίο, ο πρωταγωνιστής. Ναι μεν ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος είναι αστέρι
αλλά ο ρόλος του είναι γραφικός. Με την ίδια μούτα και πιασάρικη μανιέρα
μπαίνει, με την ίδια φεύγει.

Εν ολίγοις, αλλού η αρχική ιδέα, αλλού η ιστορία, αλλού ο πρωταγωνιστής. Το
όλο, η γνωστή φιλοδοξία: να κάνουμε μια κωμωδία που θα κλείνει το ματάκι στην
κριτική και θα σκίσει στα ταμεία. Αμ δε! Διότι, αγαπητέ μου, τέτοιες
φιλοδοξίες δεν προκύπτουν από τα χαρτιά, τα τεφτέρια και τα γραφεία.
Αναδύονται αυτομάτως από τη γνώση, το όραμα, το ταλέντο και την εμμονή. Δύο
πόδια σε δύο βάρκες ίσον ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται!

«Πέντε λεπτά ακόμα». Πέντε οπωσδήποτε, όχι λεπτά αλλά χρόνια, μέχρι το ελληνικό σινεμά να βρει κάποια περπατησιά!

Με δυο λόγια: Ένας ζηλιαρόγατος (Βασίλης Χαραλαμπόπουλος) καταλήγει
ουρανοκατέβατος. Σκοτώνεται σε τροχαίο αλλά δύο άγγελοι (Πιατάς – Βαλαβανίδης)
του δίνουν ζωή για πέντε λεπτά. Έτσι επιστρέφει «σωματοποιημένος» αλλά
αόρατος, προκειμένου μέσα σ’ αυτά τα πέντε λεπτά να αποτρέψει την έφοδο του
καλύτερου φίλου του στο κορμί και στην ψυχή της γυναίκας που λάτρεψε και
ζήλεψε όσο καμία άλλη (Παναγιώτα Βλαντή).

Φασισμός και διαστροφή

«Ο σχιζοφρενής δολοφόνος με το πριόνι: Η αρχή» (The Texas chainsaw
massacre) του Τζόναθαν Λίμπεσμαν. Ο γνωστός (από τις προηγούμενες ταινίες
τρόμου) δολοφόνος προκύπτει από τη μήτρα της μητέρας του τερατογεννημένος.

«Ο σχιζοφρενής δολοφόνος με το πριόνι: Η αρχή». Οικογένεια μακελάρηδων

Μεγαλώνει σε νοσηρό περιβάλλον και όταν το σφαγείο σφραγίζεται από την
υγειονομική υπηρεσία, αρχίζει να μακελεύει το σύμπαν με τη βοήθεια της άγιας
αυτής οικογένειας του Τέξας. Πιο ωμά, η οικογένεια τρέφεται με τα πτώματα που
πριονίζει ο κανακάρης της.

Ο ορισμός του εμετού και του φασισμού. Να πιάνεις τη μύτη σου από την μπόχα
και να εκτοξεύεις κλούβια αυγά και σάπια ζαρζαβατικά σ’ αυτούς τους εμπόρους
πνευματικού θανάτου και διαστροφής της νέας γενιάς. Κάπως έτσι εκπαιδεύουν τα
Αμερικανάκια να βασανίζουν, να κοπρίζουν και να σκοτώνουν στο Ιράκ!

Άνευ λόγου και ουσίας

Άλλες δύο πρεμιέρες που τραμπαλίζονται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας.

«Dave Chappele’s block party». Μουσικό ντοκιμαντέρ ραπ με σκηνοθέτη τον
Μισέλ Γκοντρί της «Αιώνιας λιακάδας ενός καθαρού μυαλού».

«Dave Chappelle’s block party». Γλέντι ραπ

Όπου ο Ντέιβ Σαπέλ, μαύρος σταρ της κωμωδίας, οργανώνει «χειροποίητη» συναυλία
τον Σεπτέμβριο του 2004 σε γειτονιά της Νέας Υόρκης με τη συμμετοχή
πασίγνωστων ράπερ και όχι μόνο, όπως Mos Def, Kanye West, The Roots, Erykah
Badu, Jill Scott και άλλοι. Ανήσυχη η κινηματογράφηση αλλά αγέλαστα τα εντελώς
αμερικανικά αστειάκια του πρωταγωνιστή. Όσο για τη μουσική, μόνο για ειδικό
κοινό. Εν ολίγοις η ταινία κουράζει, το soundtrack μερικές φορές συναρπάζει.

«Silentium». Θρίλερ του Αυστριακού Βόλφγκανγκ Μουρνμπέργκερ από το
ομότιτλο μυθιστόρημα του Βολφ Χάαζ. Πρώην αλλόκοτος μπάτσος αναλαμβάνει να
εξιχνιάσει τη δολοφονία του συζύγου της κόρης του προέδρου του Φεστιβάλ
Ζάλτσμπουργκ. Στο βάθος η μούχλα του κατεστημένου της Καθολικής Εκκλησίας.
Ευπρεπές, έξυπνο αλλά υπέρβαρο και μπουκωμένο από δεκάδες δάνεια και άλλες
τόσες κινηματογραφικές αναφορές. Μετά την πρώτη ώρα κοιτάς το ρολόι αλλά οι
δείκτες ξεκολλάνε με το ζόρι!

Φινλανδικό τάνγκο φτωχών εραστών

Εξωφρενικό κι αυτό. Φινλανδός ο πιο ρομαντικός. Και τόσο ζεστός σαν
μεσογειακός. Φινλανδός ο δεύτερος DJ της εβδομάδας του βαλς και του τάνγκο των
φτωχών εραστών. Έτσι, ακόμα και ένας δεξιός μια ευχή θα έκανε συνοδευόμενη από
λυγμό. Θα ξανάρθει, όσα χρόνια κι αν περάσουν, θα ξανάρθει!

Είπαμε, διαφορετικές συχνότητες πλέκονται και στροβιλίζονται ψηλά σε
ελεύθερους καταγάλανους ουρανούς. Μακρινός εξάδελφος του πρωτοεμφανιζόμενου
Αμερικανού Ράιαν Τζόνσον του «Brick», ο Φινλανδός Άκι Καουρισμάκι τού «Lights
in the dusk» (Φώτα στο σούρουπο). Αθώα η διαπλοκή. Τόσο στη μουσική, όσο στο
αίσθημα και στο φιλμ νουάρ. Βάλτε το καλά στο μυαλό σας. Μόνο δημιουργικοί DJ
της εικόνας πηγαίνουν κόντρα στο σημερινό ρεύμα.

Ένας απ’ αυτούς, τους ελάχιστους και μοναχικούς, ο μονόχνοτος, παλιομοδίτης
Άκι. Αθεράπευτος νοσταλγός των παλιών ηθικών αξιών των θρυλικών, αμερικανικών
ταινιών. Για να καταλάβετε, είναι σαν να μεταφέρεις τον σκελετό του «Body and
soul» (Δάφνες στο ρινγκ) του Ρόμπερτ Ρόσεν και του 1947 στο Ελσίνκι του 2006.
Με όλα τα μοτίβα. Απλώς στη θέση τού πυγμάχου ένας ταλαίπωρος φρουρός
ιδιωτικής ασφάλειας, ένας ευαίσθητος bodyguard που πιστεύει πως με ένα μικρό
δάνειο από την τράπεζα και με άφθονο κόπο μπορεί να κτίσει το δικό του
μικρομάγαζο και να πιάσει την καλή. Η αυταπάτη πληρώνεται μερικές φορές με
φυλακή!

Η αισθητική του Καουρισμάκι γνωστή. Άλλοτε, όπως στον «Άνθρωπο χωρίς
παρελθόν», αριστουργηματική. Άλλοτε, όπως εδώ, απλή σαν μελαγχολικό τάνγκο.
Δηλαδή παγωμένες εικόνες, που παραπέμπουν στη δυτική κοινωνική και πολιτική
ακινησία. Αλλεπάλληλες πόζες των πρωταγωνιστών που παραπέμπουν στη μοναξιά
μοναχικών, ευαίσθητων ψυχών. Έντονα χρώματα και άφθονα μελοδραματικά στοιχεία
που θυμίζουν Ντάγκλας Σερκ και «Γραμμένο στον άνεμο». Το λέω με το σώμα και
όχι με το μυαλό. Αν και το έργο «μικρό», φτωχό και εντελώς γυμνό, δυο – τρία
δάκρυα κύλησαν γι’ αυτόν τον αθεράπευτο νοσταλγό!

«Φώτα στο σούρουπο». Ρομάντζο φτωχών εραστών

Με δυο λόγια: Ο Κόιστινεν – ας πούμε ο Κώστας – ονειρεύεται να
δημιουργήσει μικρή επιχείρηση ασφαλείας. Επειδή όμως είναι ανυποψίαστος και
αθώος, πέφτει στα πλοκάμια της μαφίας με δόλωμα μια ξανθιά. Εκείνη δεν θέλει
να τον τυλίξει αλλά τα φράγκα είναι πολλά. Έτσι όταν η μαφία θα βάλει στο χέρι
τα κοσμήματα, ο Κόιστινεν, ο φρουρός εκείνης της βάρδιας, αντί να βρεθεί με
την γκόμενα και με τη δική του επιχείρηση ασφαλείας, θα θεωρηθεί πρώτος και
βασικός ύποπτος της ληστείας. Ένοχος ο φτωχός. Καταζητούμενος ο αφελής.
Ευτυχώς δεν είναι εντελώς μόνος. Το φως μιας φτωχής, μοναχικής γυναίκας ανάβει
μέσα στο σκοτάδι. Μοναδική ελπίδα σωτηρίας να φύγουν μακριά από τη φυλακή της
Φινλανδίας με προορισμό το παλιό φως της Ρωσίας!