Mε δυο παπούτσια πάνινα…

H Αμαλία Μουτούση – Αντιγόνη «ξεκολλάει» από τον Χορό στο «τοπίο» της Χλόης Ομπολένσκι για την «Αντιγόνη» του Λευτέρη Βογιατζή

Ένα τοπίο σεφερικό: χώμα ξερό, ελληνικό, τα αρχαία ερείπια, κι ανάμεσα
«φυτρωμένα» ξερόχορτα. Ξερόχορτα χρυσά, ξερόχορτα καλοκαιρινά, ξερόχορτα σαν
στάχυα θερισμένα, σαν μετά από το αλώνισμα, σωριασμένα, πατημένα, ανακατεμένα
με το χώμα… – μια εικόνα που θα μπορούσες εύκολα να συναντήσεις
τριγυρίζοντας στα ερείπια του Ασκληπιείου.

Αυτή την εικόνα – λίγο Ταβιάνι, λίγο Μπερτολούτσι αλλά βαθύτατα
ελληνική – επέλεξε η Χλόη Ομπολένσκι για την «Αντιγόνη» του Λευτέρη Βογιατζή.
Προσθέτοντας στα ερείπια «μέλη» τεχνητά, δυο «χωμάτινα» υψώματα πίσω από τη
σκηνή, στην ορχήστρα μερικές πλάκες, «φαγωμένες» από τον «χρόνο», που να μη
διακρίνεις όμως τη διαφορά.

H «κοινόχρηστη» τραγωδία του Σοφοκλή έδειξε ένα «άλλο» πρόσωπο με την
παράσταση της «νέας Σκηνής» που έκλεισε το φετινό, 52ο Φεστιβάλ Επιδαύρου,
τιγκάροντας με κόσμο το αρχαίο θέατρο – γύρω στα εννιά χιλιάδες άτομα στην
πρεμιέρα της Παρασκευής. Ένα πρόσωπο όπου βασίλευε μια γαλήνια λιτότητα, μια
«αρχαία σκουριά».

Ένας – ένας οι ηθοποιοί άρχισαν να βγαίνουν στη σκηνή. Μια συνεχής
κίνηση, τρεξίματα, γκρουπαρίσματα, σμιξίματα, σκουντουφλήματα, πτώσεις, σε μια
βουβή, σχεδόν χοροθεατρική εισαγωγή – η κίνηση, του Ερμή Μαλκότση – που στο
τέλος θα καταλαβαίναμε ότι τη διαπερνούσαν «μοτίβα» της παράστασης. Με φώτα
πλατείας.

Κατόπιν, τα φώτα χαμηλώνουν, αυτή η ομάδα των είκοσι δύο ηθοποιών που
θα παρέμεναν όλοι στην ορχήστρα μέχρι το τέλος, αυτοί οι άνθρωποι οι
καθημερινοί, οι ντυμένοι με τα χωρίς χρόνο – ελαφρές μεταπολεμικές μνήμες ίσως
– καθημερινά τους – λευκό, και κρεμ, και ιβουάρ, και μπεζ, και γκρίζο, και
λίγο καφέ, και λίγο μαύρο… – που λες και τους γέννησε το χώμα, θα πιάσουν το
κείμενο αυτής της αρχαίας της «Αντιγόνης» όπως το έκανε σημερινό με τη
μετάφρασή του ο Νίκος Παναγιωτόπουλος. Πρόλογος, Αντιγόνη – Ισμήνη, και όλοι
μαζί να το εκφωνούν. Μέχρι να «ξεκολλήσουν» από το σύνολο και να πιάσουν τα
λόγια τους, μόνες τους πια, η Αντιγόνη – Αμαλία Μουτούση και η Ισμήνη – Εύη
Σαουλίδου.

Ο Κρέοντας, ο ίδιος ο Λευτέρης Βογιατζής σε ένα ρούχο με μια αίσθηση
στολής και με ελαφρά γυαλιά ηλίου, θα αρπάξει στον αέρα μια μεταλλική στεφάνη
που θα την περάσει στα μαλλιά του σαν στέμμα για να απευθύνει τα κελεύσματά
του στον Χορό που για λίγο κρατάει μάσκες στο πρόσωπό του, για να ακούσει τον
αφελή Φύλακα – Δημήτρη Ήμελλο που έβγαλε γέλιο και για να συγκρουστεί βίαια,
τραβώντας την άγρια, σέρνοντάς την από τα χέρια, με μια Αντιγόνη – κοριτσάκι
που, σαν να έχει κάνει σκανταλιά – η ταφή του νεκρού αδελφού της Πολυνείκη την
οποία ο Κρέων έχει απαγορεύσει κρίνοντάς τον προδότη που στράφηκε κατά της
πατρίδας του -, του μιλάει σκάβοντας με τη μύτη του πάνινου παπουτσιού της το
χώμα κι ύστερα αρπάζει μια πέτρα και την πετάει στα χαλάσματα – το «γεννήθηκα
για να ενωθώ με την αγάπη» έβγαλε χειροκρότημα.

Ο Αίμονας – Νίκος Κουρής θα έρθει να πείσει τον πατέρα του να άρει τη
σκληρή ποινή της Αντιγόνης του με το σακάκι ριγμένο στον ώμο. Με το χέρι
τυλιγμένο γύρω από τους ώμους του γιου του, ο Κρέοντας θα προσπαθήσει σε έναν
«κυκλικό περίπατό» τους να συντονίσει το βήμα τους και να πείσει τον γιο του.
Αλλά εις μάτην. H σύγκρουσή τους θα κορυφωθεί με τον Αίμονα να «πολυβολεί» με
τα λόγια του τον βασιλιά, τον οποίο «κλείνει» στο κέντρο ενός κύκλου..

Το «Έρωτα ανίκητε στη μάχη» ακούστηκε σαν από τα έγκατα της γης, με το
Χορό οριζοντιωμένο στο χώμα, ανάμεσα στους θυσάνους, «βαμμένους» από τον
διευθυντή φωτισμών Λευτέρη Παυλόπουλο μ’ ένα χρυσό ηλιοβασιλέματος,
ανεπαισθήτως μελαγχολικό, για να δώσει τη θέση του στον κομμό της Αντιγόνης
που ο Χορός την κυνηγά – τα εκρηκτικά τρεξίματα και τα κυνηγητά κυριάρχησαν.

Ο Κρέοντας και ο Αίμονας τίναξαν στον αέρα σακάκια και πουκάμισα και με
τα φανελάκια έκλεισαν την παράσταση με μια Πιετά σπαρακτική: ο καταρρακωμένος
– «είμαι η Φρίκη» – βασιλιάς θα σπαράξει με το πτώμα του γιου του στην αγκαλιά
του και θα σούρνεται στο χώμα με τα γόνατα ουρλιάζοντας ενώ ένας του Χορού θα
δώσει μια κλωτσιά στο πεταμένο «στέμμα» – στην εξουσία.

Το θερμότατο χειροκρότημα και ένα κύμα «μπράβο» από θεατές που αρκετοί
σηκώθηκαν όρθιοι ολοκλήρωσαν τη βραδιά.

Στα πηγαδάκια, στον… all time classic «Λεωνίδα» όπου οι «ρεζερβασιόν» για τη
βραδιά είχαν γίνει βδομάδες πριν, οι γνώμες ήταν ποικίλες. Μπορούσες να
ακούσεις από απογοητευμένους – η μειοψηφία – μέχρι αυτούς που η παράσταση τους
γοήτευσε αλλά είχαν και τις αντιρρήσεις τους, μέχρι κάποιους που πιστεύουν ότι
ο Λευτέρης Βογιατζής έκανε στο στομωμένο ανέβασμα του αρχαίου δράματος την
τομή που όλοι περιμέναμε.

«Απόλυτος άρχων» ο Χορός

Μια παράσταση με «απόλυτο άρχοντα» τον Χορό: αυτό επρόκειτο να είναι η
«Αντιγόνη» του Βογιατζή. Μια παράσταση διαρκώς «κινούμενη», με τα α καπέλα
περίτεχνα φωνητικά «σμιξίματα» του οδηγημένου από τον Σπύρο Σακκά Χορού, με
τους ρόλους, χωρίς το φύλο ηθοποιού ­ ρόλου να ταυτίζονται αναγκαστικά, να
ξεκολλούν από το Χορό.

Από το Χορό θα αποσπαστούν ένα κορίτσι με στεφάνι από στάχυα στο κεφάλι
(Στεφανία Γουλιώτη) που θα παίξει τον Τειρεσία πετώντας στην παραφορά του το
στεφάνι και αφήνοντας τα μαλλιά του να λυθούν, ο Άγγελος κακών – ένα κορίτσι
και πάλι, η Αλεξία Καλτσίκη -, που θα φέρει τα μαντάτα για τη διπλή αυτοκτονία
Αντιγόνης και Αίμονα στη μάνα του Ευρυδίκη – ένα αγόρι, ο Νίκος Παπαγιάννης
που θα δεχτεί το νέο βουτηγμένος σε μια ασήκωτη σιωπή, κατεβάζοντας το
πουκάμισο στη μέση του και σκουπίζοντας με τα μανίκια του και τα χέρια του τον
ιδρώτα από το πρόσωπό του, ο Εξάγγελος – άλλο ένα κορίτσι, η Ρηνιώ Κυριαζή –
που θα αναγγείλει την αυτοκτονία και της βασίλισσας.

INFO

H «Αντιγόνη» θα παιχτεί στους Φιλίππους (19/8) και στη Θεσσαλονίκη (Θέατρο
Δάσους – 23, 24, 25/8).