Στον καμβά των μεταναστών

«Στην Ελλάδα βρήκα τον τόπο μου», λέει ο Βούλγαρος εικαστικός Βέντσεσλαβ Γιότοφ, έργο του οποίου κοσμεί τον σταθμό της Ομόνοιας

Στην Ομόνοια, στον σταθμό του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου, εδώ και τρία χρόνια
κοσμεί ένα έργο που ονομάζεται «Αέναες διασταυρώσεις». Το κρυστάλλινο κουτί
που περιέχει σημαίες, γράμματα από αλφάβητα όλου του κόσμου και μια
επεξεργασμένη αεροφωτογραφία του κέντρου της Αθήνας θυμίζει ότι ο σταθμός της
Ομόνοιας είναι ένα σταυροδρόμι πολιτισμών. Ίσως γιατί δημιουργός του είναι
ένας Βούλγαρος καλλιτέχνης, ο Βέντσεσλαβ Γιότοφ.

Ο Βέντσεσλαβ, όπως και άλλοι μετανάστες καλλιτέχνες που βρίσκονται στη χώρα
μας, ως άλλος πολυμήχανος Οδυσσέας, αποδεικνύει με τη δουλειά του ότι η
μετανάστευση δεν είναι μόνο δράμα και φόβος, αλλά και έμπνευση για δημιουργία.
Είναι, επίσης, μια επανάσταση· διότι οι καλλιτέχνες που μετανάστευσαν στη χώρα
μας είτε γιατί οι συνθήκες στις δικές τους χώρες ήταν σκληρές, είτε γιατί
θεωρούσαν ότι εδώ θα μπορούσαν να εκφραστούν πιο ελεύθερα, ξεπέρασαν τα
προσωπικά τους όρια και γκρέμισαν τα σύνορα της τέχνης.

«Κυνηγάω τα καλά ελληνικά στοιχεία· το φως, τη ζεστασιά», λέει ο Αλβανός ζωγράφος Μπάμπι Αρίζι

Για τον Βέντσεσλαβ, απόφοιτο της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών της Βουλγαρίας
που έφθασε στη χώρα μας το 1990, τα πράγματα στη χώρα του «είχαν γίνει
ανυπόφορα». Τότε ήρθε στην Ελλάδα με τη σύζυγό του Ντιλιάνα. Αρχικά,
υπολόγιζαν ότι θα ήταν ο ενδιάμεσος σταθμός τους για τις ΗΠΑ. Αλλά δεν έφυγαν
ποτέ. Δεν έχει άσχημες μνήμες από την αντιμετώπιση που του επεφύλαξαν οι
Έλληνες. Το αντίθετο, μάλιστα. «Τότε ζούσαμε στον Πειραιά. H συμπαράσταση του
κόσμου, της γειτονιάς, ήταν συγκινητική. Οι άνθρωποι ήταν πολύ ζεστοί»,
θυμάται. Σήμερα, 16 χρόνια μετά, έχοντας εξασφαλίσει την ελληνική υπηκοότητα
και αρκετά βραβεία, αισθάνεται ότι βρήκε τον τόπο του. Ομολογεί, ακόμα, ότι
άλλαξε ο τρόπος έκφρασής του. «H Ελλάδα είναι ένας καταπληκτικός τόπος για
έναν καλλιτέχνη. Άλλαξε τον τρόπο έκφρασής μου. Βασικό ρόλο στα έργα μου
παίζει τώρα το φως. Δεν μπορεί κανείς να μένει σ’ αυτό τον τόπο, να βλέπει
αυτό το απίθανο φως και να μην αλλάξει. Αλλάζουν τα πάντα γύρω σου, όχι μόνο ο
τρόπος που εκφράζεσαι. Αλλάζει η σχέση σου με τον κόσμο. H φύση, οι άνθρωποι
στην Ελλάδα με έχουν επηρεάσει. Δεν ξέρω αν, για παράδειγμα, στη Γερμανία θα
έκανα τα ίδια έργα. H φιλοσοφία, ο τόπος, η κοινωνία με έχουν βοηθήσει να
είμαι αυτό που είμαι σήμερα».

Μαζί του φαίνεται να συμφωνεί και ο Μπάμπι Αρίζι, ο Αλβανός ζωγράφος –
συμμετείχε στην ομαδική έκθεση σύγχρονων Αλβανών ζωγράφων που πραγματοποιήθηκε
πριν από λίγο καιρό – ο οποίος ήρθε στη χώρα μας το 1993 για μια έκθεση και
έκτοτε έμεινε. Απόφοιτος της Ακαδημίας Καλών Τεχνών των Τιράνων και της
Ακαδημίας Τεχνών της Περούτζια, κυνηγάει «τα καλά στοιχεία που υπάρχουν στην
Ελλάδα· το φως, τη ζεστασιά». Επισημαίνει, μάλιστα, ότι οι Έλληνες έχουν
διαφορετική αντίληψη για την τέχνη: «Ο Έλληνας θέλει τα πράγματα να τα βλέπει
με το όνομά τους. Για παράδειγμα, όταν ζητά θάλασσα, εννοεί θάλασσα. Δεν
πιστεύει ότι η θάλασσα μπορεί στη ζωγραφική να εκφραστεί με διαφορετικό τρόπο.
Έχουν κόλλημα με τη θάλασσα. Επίσης, δεν τους αρέσουν τα έντονα χρώματα· τα
θεωρούν επιθετικά».

«Ζητούν πίνακες με κοπέλες»

«Στους Έλληνες αρέσει να παραγγέλνουν πίνακες με ρομαντικές κοπέλες που κοιτούν αφηρημένες», λέει η Μολδαβή ζωγράφος Έλενα Κάπλινα

«Προσωπικά, ψυχολογικά, η καρδιά μου είναι στην Ελλάδα. Ποτέ δεν αισθάνθηκα τη
Ρωσία πατρίδα μου, γι’ αυτό κι επέλεξα να φύγω», λέει η ζωγράφος Έλενα
Κάπλινα, η οποία κατάγεται από τη Μολδαβία και ήρθε για πρώτη φορά στην Ελλάδα
το 1998 (από το 2000 κι έπειτα μένει μόνιμα στη χώρα μας). Από τα έργα της που
πουλούν περισσότερο έχει καταλάβει τις προτιμήσεις των Ελλήνων, προτιμήσεις
πολύ διαφορετικές από αυτές των Ρώσων. «Στους Έλληνες αρέσει εντελώς
διαφορετική χρωματική γκάμα. Όταν πρωτοήρθα ένας φίλος ζωγράφος μού έδινε
συμβουλές να μη χρησιμοποιώ πολύ μοβ και πράσινο, αλλά κυρίως μπεζ. Στη Ρωσία
οι άνθρωποι ζητούσαν πιο μεγάλες αντιθέσεις», λέει χαρακτηριστικά.

Οι αγαπημένες παραγγελίες των Ελλήνων, συνεχίζει η απόφοιτος της Ανώτατης
Σχολής Καλών Τεχνών της Μολδαβίας, είναι κοπέλες μόνες «είτε γυμνές είτε όχι».
«Τους αρέσει να παραγγέλνουν πίνακες με ρομαντικές κοπέλες που κοιτούν
αφηρημένες. Προφανώς ζητούν μυστήριο από μια γυναίκα. Επίσης, αγαπούν τα
ανοιχτά χρώματα. Σημειωτέον ότι στη Ρωσία δεν είχα πουλήσει ποτέ κοπέλα. Κι
ότι στην Ελλάδα δουλεύω κυρίως σε λάδι. H ακουαρέλα υποτιμάται». Ο Αλβανός
ζωγράφος Μπάμπι Αρίζι, από την πλευρά του, εστιάζει στην αδυναμία των Ελλήνων
στα πορτρέτα. Βέβαια, υπάρχει μια ιδιαιτερότητα σ’ αυτή την προτίμηση: «Αν δεν
είναι πορτρέτα των ιδίων ή μελών της οικογένειάς τους, δεν τα αγοράζουν, κι ας
έχουν ξεχωριστή αξία ως έργα τέχνης. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, τα πορτρέτα
αγνώστων γίνονταν ανάρπαστα. Όχι όμως εδώ. Από την άλλη, οι Έλληνες είναι πιο
ζεστοί και κατανοούν ένα έργο πιο γρήγορα από άλλους λαούς που είναι πιο
ψυχροί».

Από το Πολυτεχνείο, στα παιδικά βιβλία

H Ευγενία Λογαρσινόβσκα ασχολείται με την εικονογράφηση παιδικών βιβλίων

H Ευγενία Λογαρσινόβσκα ήρθε πριν από 10 χρόνια από την Ουκρανία. Πρώτη έφθασε
στην Ελλάδα η μητέρα της. H ίδια σπούδαζε ακόμη στο Κίεβο, στη Σχολή Καλών
Τεχνών, αλλά και στο Πολυτεχνείο. Ύστερα από την ολοκλήρωση των σπουδών της,
αποφάσισε κι εκείνη να εγκατασταθεί στην Ελλάδα. Σήμερα, είναι επαγγελματίας
εικονογράφος παιδικών βιβλίων που συνεργάζεται με διάφορους ελληνικούς
εκδοτικούς οίκους και εξομολογείται ότι αν δεν είχε έρθει στην Ελλάδα, ίσως να
μην είχε ασχοληθεί ποτέ με τη ζωγραφική.

«Στην Ουκρανία δεν ήταν εύκολο να γίνω ζωγράφος, λόγω της κακής οικονομικής
κατάστασης. Εδώ έγινα ζωγράφος και τώρα δεν φαντάζομαι ότι θα μπορούσα να
ασχοληθώ με κάτι άλλο». H ενασχόλησή της με την εικονογράφηση άρχισε τυχαία:
«Βρισκόμουν στο Ναύπλιο και άρχισα να ασχολούμαι με σκηνογραφίες για το
Δημοτικό Θέατρο της πόλης. Τότε δημιουργήθηκε μια ομάδα που ανέβαζε αφηγήσεις
παραμυθιού». Εκεί η Ευγενία γνώρισε τη συγγραφέα Θάλεια Αντωνιάδη, εκείνη της
πρότεινε να εικονογραφήσει παιδικά βιβλία κι από τότε με αυτό ασχολείται.
Παραδέχεται ότι η ζωή σε μια άλλη χώρα δεν είναι ρόδινη για έναν ξένο.
«Υπάρχουν απογοητεύσεις. Αλλά μ’ αρέσει η ζωή στην Ελλάδα, η κουλτούρα της και
οι Έλληνες φίλοι μου με βοηθούν να ξεπερνώ τις δυσκολίες».