Θησαυροί που «σπάνε» το άβατο

Περίτεχνα βημόθυρα (τέλη του 15ου αιώνα) από το Πρωτάτο του Αγίου Όρους, που πλέον είναι προσιτό και στα ­ φιλότεχνα ­ γυναικεία βλέμματα, που εμποδίζονται να θαυμάσουν τους θησαυρούς στο Περιβόλι της Παναγιάς λόγω αβάτου

Αφού δεν πάει το άλλο «μισό τ’ ουρανού» στο Περιβόλι της Παναγιάς, ε, έρχεται
εκείνο, ή έστω μέρος του, στην πόλη… Όπου «μισό τ’ ουρανού» είναι τα θηλυκά
ανεξαρτήτως ηλικίας και κυρίως φιλότεχνης διάθεσης και χριστιανικού δέους που
λόγω του αβάτου δεν μπορούν να θαυμάσουν από κοντά τους θησαυρούς του Αγίου
Όρους.

Σε μια πρώην κλινική στην Εγνατία οδό της Θεσσαλονίκης και νυν μόνιμη
στέγη της Αγιορείτικης Εστίας φιλοξενείται και εκτίθεται από χθες για τους
πάντες ένα εντυπωσιακό μέρος κειμηλίων του Αγίου Όρους.

Προλαβαίνουμε; H έκθεση των κειμηλίων (αγνώστων στην πλειονότητά
τους, από τα οποία τα 70 βγαίνουν για πρώτη φορά από το Άγιον Όρος, ενώ 20 εξ
αυτών είχαν μεταφερθεί και εκτεθεί το 1997 στη μεγάλη έκθεση επί Πολιτιστικής
Πρωτεύουσας) θα διαρκέσει ώς τις 31 Οκτωβρίου.

Αξίζει τον κόπο, πέραν της αδιαμφισβήτητης υψηλής τέχνης και τεχνικής
των έργων, καθώς το μουσειογραφικό – μουσειολογικό στήσιμο των κειμηλίων στην
έκθεση έγινε με μοναδικό σχεδόν στόχο την υποβολή συγκίνησης και δέους για τη
διαχρονία των 2.000 και πλέον ετών μοναστικής ζωής, λατρείας και καλλιτεχνικής
δημιουργίας.

H έκθεση περιλαμβάνει 92 συνολικά κειμήλια, εικόνες (37 συνολικά που
χρονολογούνται από τον 15ο ώς και τον 19ο αιώνα), έργα μικροτεχνίας (βημόθυρα,
καλύμματα ευαγγελίων, σταυροί, σφραγίδες κ.ά. από τον 12ο ώς τον 19ο αιώνα),
χειρόγραφα (κώδικες και συναξάρια από τον 12ο αιώνα), έργα ξυλογλυπτικής,
ελληνικά, ρουμανικά και οθωμανικά έγγραφα καθώς και αντίγραφα τυπικών και
εικονογραφημένων χειρογράφων (έγγραφα, τυπικά και κώδικες) από το 882. Τα
κειμήλια προέρχονται αποκλειστικά από τον ναό του Πρωτάτου στις Καρυές.

H καμπάνα του ιερού ναού του Πρωτάτου που εκτίθεται στον εσωτερικό
αύλειο χώρο του κτιρίου εισάγει του επισκέπτες στο κλίμα της έκθεσης.

Εντυπωσιακότερο όλων των εκθεμάτων (αν και σε αντίγραφο) είναι
αδιαμφισβήτητα το πρώτο τυπικό του Αγίου Όρους του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή
του 972. (H πρωτότυπη μορφή του σώζεται σε περγαμηνή και είναι γνωστό ως
«τράγος»).

Το εκτιθέμενο αντίγραφο έχει μήκος 3,5 μέτρα και πλάτος 50 εκατοστά. H
αντιγραφή έγινε με ειδική επεξεργασία σε ιδιαίτερο υλικό, απομίμηση δέρματος.

Στον πρώτο όροφο του κτιρίου και στις πολλαπλές αίθουσες η μνημειακή παρουσία
της ζωγραφικής του Πανσέληνου και σειρά φορητών εικόνων και αντικειμένων ενώ
στην αίθουσα του «παρεκκλησίου» έχει στηθεί το τέμπλο από το παρεκκλήσι του
Αγίου Ιωάννου Προδρόμου πάνω από τον νάρθηκα του Πρωτάτου (τέλη του 18ου
αιώνα). Το τέμπλο που βγαίνει για πρώτη φορά από το Άγιον Όρος μεταφέρθηκε στη
Θεσσαλονίκη διαμελισμένο και συντηρήθηκε επί τόπου (στο χώρο έκθεσης του) από
ειδικό συντηρητή.

Ασφάλεια 4.800.000 ευρώ

Ιδιόμορφο θυμιατήριο χειρός χωρίς αλυσίδες του 17ου αιώνα. M’ αυτό θυμιατίζουν το Ιερό, τις εικόνες και τους πιστούς στις ακολουθίες συνήθως των Μεγάλων Ωρών και τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή

Για την αποφυγή τυχόν… ανίερων εγχειρημάτων, την ασφάλεια της έκθεσης
ανέλαβε 50μελής ομάδα ιδιωτικών, δημοτικών και αστυνομικών της Ασφάλειας, τους
εσωτερικούς χώρους της Αγιορείτικης Εστίας επιβλέπει κλειστό κύκλωμα
τηλεόρασης με 12 κάμερες, ενώ τα εκτιθέμενα αντικείμενα έχουν ασφαλιστεί αντί
του ποσού (ορίστηκε έπειτα από απόφαση ειδικής επιτροπής του υπουργείου
Πολιτισμού) των 4.800.000 ευρώ!