H «παράδοση» της EPT

H υπερεπένδυση στη συμμετοχή της Άννας Βίσση αλλά και οι στρατηγικές επιλογές της διοίκησης της EPT – επάνω ο πρόεδρος της Κρατικής Τηλεόρασης Χρήστος Παναγόπουλος – προκαλούν προβληματισμό για το είδος του «πολιτισμού» που υπηρετείται

Τα γιουροβιζιονικά τύμπανα άρχισαν τον ξέφρενο ρυθμό τους και ο «απόλυτος
εθνικός στόχος» οδεύει προς την πανηγυρική πραγματοποίησή του. Το θαύμα τού
έθνους σε εκδοχή φραγκο-πόπ, με την EPT σημαιοφόρο, θεωρείται βέβαιο.
Απολαμβάνουμε ήδη τα πρώτα νούμερα. H Ισλανδή μάς βρίζει χυδαία και στήνει
παράσταση με δημοσιογράφο, τον οποίο τάχα διώχνουν οι «φουσκωτοί» της από τη
συνέντευξη Τύπου, η «απόλυτη Ελληνίδα σταρ» απολαμβάνει την αποθέωση
προκαταβολικώς, οι Φινλανδοί με τις άγριες μουτσούνες και το ψευδορόκ
νταβαντούρι προσπαθούν να προκαλέσουν και τα εγχώρια δελτία ειδήσεων
ετοιμάζουν την εθνοεκτόνωση από τα τηλεπαράθυρα.

H διασκέδαση αρχίζει. Και δεν είναι μόνον η γιουροβιζιονική. Στη σκιά της
ήρθαν καταγγελίες των ανεξάρτητων παραγωγών, ηθοποιών, σκηνοθετών και άλλων
για τον «πολιτισμό» που υπηρετεί η EPT, με αδιαφανείς διαδικασίες αναθέσεων,
με σπατάλη του χρήματός της κ.λπ.

Κάθε άλλο παρά πρώτη φορά στην ιστορία της. Άλλωστε, οι εστίες παραγωγής
ΕΡΤικών αμαρτιών ουδέποτε έσβησαν, με κορυφαία τη μητέρα όλων των
ραδιοτηλεοπτικών αμαρτιών τη νοοτροπία της πολιτικής εξουσίας.

Θέατρο επί σειρά ετών – από ιδρύσεώς της – της πελατειακής πολιτικής των
κομμάτων που κυβερνούσαν και τα οποία, αναλόγως, μοίραζαν ορισμένα από τα
προνόμιά τους και σε πολιτικούς χώρους φίλα προσκείμενους για να μην
αντιδρούν, διαμόρφωσε και διαμορφώθηκε από τη νοοτροπία του ευκαιριακού, της
αρπαχτής, του βολέματος.

Το εκάστοτε κυβερνητικό καθεστώς είχε πάντα στην EPT τους ανθρώπους, τα
πρόσωπα, που να αντανακλούν όχι φυσικά το όραμά του για τον πολιτισμό, αλλά το
όραμά του για το πώς θα γίνει η κατάλληλη εκμετάλλευση του ΕΡΤικού
οικοδομήματος, ώστε να συντηρηθεί και η νοοτροπία που έφερε το συγκεκριμένο
κόμμα στην εξουσία – και αυτό «όραμα πολιτισμού» είναι.

Και εκμετάλλευση δεν εννοούμε μόνο την προπαγάνδα από τα δελτία ειδήσεων, που
είναι το προφανές και μάλλον ξεπερασμένο στην εποχή μας, αλλά τη διαμόρφωση
μιας ολόκληρης αγοράς, ακόμη και αυτής της παραγωγής προϊόντων πολιτισμού, με
την ίδια «αισθητική» τού να τα πάρουμε τώρα που είναι πάνω οι δικοί μας.

Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπήρξαν και υπάρχουν παραγωγοί με όραμα, ηθοποιοί
και σκηνοθέτες με ταλέντο, δημιουργοί με ανησυχίες. H έλλειψη όμως σαφών
κριτηρίων ποιότητας και η επιβολή κριτηρίων πολιτικής συνάφειας προκάλεσε
σύγχυση, πολιτισμικό αχταρμά και φυσικά αλλεπάλληλες απογοητεύσεις σε
επαγγελματίες, οι οποίοι κατ’ αρχήν βολεύτηκαν από το καθεστώς και στη
συνέχεια διαπίστωσαν πως αναπτύχθηκαν σε μια αγορά άναρχη, στην οποία τον
κανόνα τον επιβάλλει η «παρέα» – κομματική ή «κοινών συμφερόντων», οικονομικών
κατά προτίμηση. Άλλωστε υπήρξε ανέκαθεν σύγχυση ως προς το τι εννοούμε εθνικό
πολιτισμό. Πρόβλημα που κορυφώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες, αφού από τη
μεταπολιτευτική κουλτουροσύγχυση μεταξύ μιας ενοχοποιημένης δεκαετίας του ’60,
αλλά και τόσο δημιουργικής προ χούντας, και ενός κακοχωνεμένου ευρωπαϊσμού
εκτιναχθήκαμε στη γοητεία της καταναλωτικής σαπουνοδιασκέδασης και του
μιμητικού σουσουδισμού. Το αποτέλεσμα είναι, κάθε τόσο, θεαματική κρίση
ταυτότητας σε τηλεπαραθυράτη σκηνοθεσία να συγκαλύπτει με τη μιντιακή λάμψη
της την έλλειψη ενός οράματος για τον εθνικό πολιτισμό.

Νέος εθνικός στόχος και αναμονή εθνικού θριάμβου αποτελεί η Γιουροβίζιον.
Μουσικό γεγονός δεν είναι. Καλλιτεχνικό δεν είναι. Θα «πουλήσουμε» εικόνα
Ελλάδας. Ποια; Των εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων – απομεινάρια του
Ολυμπιακού κλέους; Της φορτηγατζήδικης βιντεοκλιπάτης αισθητικής για ερωτικό
τουρισμό μοναχικών μικροαστών και νοικοκυρών του Βορρά, το
γκλαμουρομυκονιάτικο φολκλόρ με τον Σάκη και τη Μενούνος στη σκηνή;

O εθνικός πολιτισμός της αρπαχτής

Αποθεώνουμε τη στιγμή, την εντύπωση, αυτό αναδεικνύουμε σε εθνικό
πολιτισμό, την αρπαχτή, αυτό αποδεικνύεται και το κυβερνητικό όραμα, το
επικοινωνιακό σουξέ.

Αυτόν τον πολιτισμό της στιγμής υπηρετεί και με τις υπόλοιπες επιλογές της
η EPT. Ως επιχείρημά της προβάλλει – και στα όσα καταγγέλλονται κατά καιρούς
για τον «πολιτισμό» που υπηρετεί με τις εκπομπές της Άννας Δρούζα των
υπέρογκων συμβάσεων ή για τα εξίσου υψηλά ποσά των εκπομπών του Σπύρου
Παπαδόπουλου – ότι έχει στόχο την τηλεθέαση, πως θέλει να γίνει ανταγωνιστική.
Με το ανταποδοτικό τέλος που προσφέρουν οι πολίτες για να έχουν τηλεόραση, η
οποία υπηρετεί ορισμένες παραδοσιακές αξίες πολιτισμού και κατά συνέπεια να
συντηρηθεί μια αγορά που θα παράγει καλή τηλεόραση.

Ούτε η πανάκριβη Γιουρβίζιον ούτε η πανάκριβη αγορά του πακέτου της
εταιρείας Ντίσνεϊ που απέρριπταν επί δύο χρόνια οι ιδιώτες ως πολύ ακριβό (το
αγόρασε ακριβότερο) και των αγώνων Ολυμπιακού και Παναθηναϊκού διαμορφώνουν
κριτήρια ποιότητας. Πολύ περισσότερο δε, όταν είναι πλήγματα στον ανταγωνισμό,
χωρίς να υπακούουν σε ένα όραμα πολιτισμού.