«Έφτασε η στιγμή να ξύσουμε πληγές»

Βασανιστήρια σε Αλγερινούς διατάζει ο αξιωματικός Ραούλ Νταμπλάν (τον υποδύεται ο Ολιβιέ Γκουρμέ) στην ταινία του Κώστα Γαβρά «Mon Colonel». «Έφτασε η στιγμή να μιλήσουμε για όλα» λέει ο Κώστας Γαβράς σχετικά με τον πόλεμο στην Αλγερία, ένα θέμα με το οποίο το σινεμά δεν έχει ασχοληθεί αρκετά

Θα προκαλέσει. Θα πληγώσει και θα συζητηθεί πολύ, καθώς αγγίζει ένα θέμα
ταμπού: τον «βρώμικο πόλεμο» στην Αλγερία και το τέλος της αποικιοκρατίας. H
νέα ταινία του Κώστα Γαβρά «Mon Colonel» (βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα
του Φρανσίς Ζαμπονί) διηγείται την ιστορία του Ραούλ Νταμπλάν, ενός
αξιωματικού (τον υποδύεται ο Ολιβιέ Γκουρμέ) που διοικεί μια περιοχή ανάμεσα
στο Σετίφ και την Κωνσταντίνη το 1956. Ενός ανθρώπου στρυφνού, πεπεισμένου πως
δεν εργάζεται για την ειρήνευση – όπως θέλει η προπαγάνδα – αλλά ότι βρίσκεται
σε πόλεμο εναντίον όσων λερώνουν τα χέρια τους ή αδρανούν.

Όταν υπό τις εντολές του τίθεται ο νεαρός εθελοντής Γκάι Ρόσι, που φθάνει
φορτωμένος καλές προθέσεις (τον ρόλο ερμηνεύει ο Έρικ Καραβάκα), ο Νταμπλάν,
όμηρος κι εκείνος του κυνισμού των πολιτικών αποφάσεων, τον «υποδουλώνει» και
τον «μεταμορφώνει» οδηγώντας τον στις χειρότερες πράξεις, ακόμη και σε
βασανιστήρια.

«Δεν έχουν γυριστεί πολλές ταινίες για την Αλγερία» λέει ο 72χρονος σκηνοθέτης
στην ιταλική εφημερίδα «La Stampa». «Οι Ιταλοί ανακάλυψαν το θέμα και το
αντιμετώπισαν σωστά και πολύ κινηματογραφικά, ενώ στη Γαλλία αντιθέτως,
ελάχιστες ταινίες έχουν γυριστεί, παρ’ όλο που αν είχαν γυριστεί περισσότερες
θα είχαν βελτιωθεί κατά πολύ οι σχέσεις των δύο χωρών, διότι θα είχε
λειτουργήσει η “κινηματογραφική κάθαρση”. Θεωρώ ότι έφτασε η στιγμή να
μιλήσουμε για όλα. Το ότι αυτές τις μέρες βγαίνει ένα άλλο φιλμ για την
Αλγερία, το “La trahison”, δεν είναι τυχαίο. H νέα γενιά ενδιαφέρεται για το
ζήτημα και έχει ξεχάσει τις δεσμεύσεις εκείνων που συμμετείχαν στον πόλεμο. Να
για ποιον λόγο το “Mon Colonel” δεν στέκεται μόνο στο παρελθόν, αλλά κάνει
συνεχώς περάσματα στο χθες και το σήμερα. Διηγείται μια κοινωνική, πολιτική,
αλλά πάνω από όλα ανθρώπινη κατάσταση, χωρίς να εκμεταλλεύεται το συναίσθημα».

Ποια είναι η θέση της ταινίας;

«Δεν θα έλεγα ότι υπάρχει θέση, αλλά θέμα: στον πόλεμο της Αλγερίας οι
πολιτικοί άφησαν την εξουσία στους στρατιωτικούς θεσπίζοντας έναν νόμο που
τους απάλασσε από κάθε ευθύνη. Ακόμη και σήμερα όταν γίνεται λόγος για τα
γεγονότα της εποχής ρίχνουν όλα τα βάρη στην πλάτη των στρατιωτικών».

Και με την ευκαιρία, ο Έλληνας σκηνοθέτης θίγει ένα ακόμη καυτό ζήτημα. Εκείνο
των ισορροπιών ανάμεσα στον νόμο και την προσωπική ευθύνη. «Με απασχολεί η
υπευθυνότητα και η ικανότητα να αντιστέκεται κάποιος σε ό,τι πρέπει να γίνει.
Το τίμημα της αντίστασης ωστόσο είναι πολύ υψηλό, πολλές φορές η ίδια η ζωή,
αλλά αν δεν υπήρχε αυτή η ευγενής ιδέα, θα είχαμε υποστεί τον ναζισμό, τον
κομμουνισμό. Ευτυχώς όμως υπάρχει πάντα κάποιος που αντιστέκεται».

Είναι τελικά το «Mon Colonel» πολιτική ταινία;

«Όλες οι ταινίες είναι πολιτικές. Με άλλα λόγια μπορούμε να πούμε ότι η
πολιτική υπάρχει σε όλες τις ταινίες και πως όλες οι ταινίες μπορούν να
αναλυθούν πολιτικά».