«Eλεήμων» λόγος

Ζητάει ο ένας, δίνει ο άλλος για χάρη ενός θεάματος φαντασμαγορικού λαϊκισμού που υποδύεται το δημοκρατικό

«Να δώσουν τα κόμματα την επιχορήγηση που λαμβάνουν από τον προϋπολογισμό, 18
δισ. δραχμές, τουλάχιστον φέτος που είναι τα πράγματα δύσκολα» φώναζε πρωί –
πρωί ο μιντιοπρόβλητος πολιτικός Γιώργος Καρατζαφέρης καλεσμένος του Γιώργου
Αυτιά (καθημερινός πλέον στα τηλεοπτικά πάνελ ο πολιτικός). Έτοιμος να βάλει
το χέρι στην τσέπη και να ελεήσει τους φτωχούς του έθνους.

Γαλαντόμος, μεγαλόψυχος, εθνοπατήρ – αυτά είναι τα προσόντα του μιντιακού
πολιτικού των ημερών. Αυτά αναδεικνύονται άριστα από μια τηλεόραση, η οποία
εμφανίζεται προστάτιδα φτωχών και αναξιοπαθούντων, ελεούσα και αυτή τους
ταπεινούς και καταφρονεμένους, μια τηλεόραση με σταρ – λαϊκούς ήρωες που
καλλιεργούν μικροελπίδες για μικροπαροχές σε πολίτες που – ουδείς θα το
αρνηθεί – έχουν γαλουχηθεί με την πολιτική των μικροπαροχών.

Τι λόγος χαϊδευτικός αυτός ο ελεήμων λόγος! Πόσο γλυκά ακούγεται με το
πρωινό καφεδάκι του μεροκαματιάρη, του μισθοσυντήρητου! Και από κοντά να
υπερθεματίσει και ο παρουσιαστής, διότι και αυτός στο πλευρό του λαού
βρίσκεται, «ναι, δεν καταλαβαίνουμε πώς τα κόμματα πήραν και αύξηση του ποσού
που τους δίνεται και δεν δίνουν το επίδομα θέρμανσης».

Υπέροχη απλουστευτική πρωινή τηλεόραση! Για κουρασμένα αυτιά. H χαρά του
παιδιού που περιμένει χαρτζιλικάκι. Γιατί έτσι αντιμετωπίζουν τον πολίτη –
τηλεθεατή, πολιτικός και παρουσιαστής. Ανώριμο πολιτικά, έτοιμο να νανουριστεί
με τηλεπαυσίπονα και να αποδεχθεί λόγο που διαβρώνει τα θεμέλια της
δημοκρατίας. Γιατί με περισσή άνεση προσέφερε στον λαό ο κ. Καρατζαφέρης τα
χρήματα που διατίθενται στα κόμματα από τον προϋπολογισμό, λες και πρόκειται
για χρήματα προσωπικής ενίσχυσης των πολιτικών. «Να μην έχουμε Μερσεντές, να
μην έχω κινητό τηλέφωνο» επέμενε οδοστρωτήρας ο κ. Καρατζαφέρης.

Υπέροχα που ακούγονταν όλα αυτά τα σοσιαλιστικά! Και ο κ.
Πολυζωγόπουλος απέναντι άρθρωνε επιχειρήματα που παρά την ορθότητά τους
κατέφευγαν σε δεδομένα μιας άλλης εποχής, όταν οι δημοκρατικοί αυτοματισμοί
δεν είχαν αδρανήσει από τις αλλεπάλληλες διαψεύσεις οραμάτων και υποσχέσεων
και ο πολίτης – τηλεθεατής δεν είχε εκτεθεί σε τόσο εύκολο καταγγελτικό λόγο
που νανουρίζει την αγωνιστική συνείδηση.

Απευθυνόμενος στους πιο κουρασμένους, τους πιο ταλαιπωρημένους από φρούδες
υποσχέσεις πολίτες, ο λόγος του κ. Καρατζαφέρη προσφέρει εκείνη την αίσθηση
της άμεσης ανακούφισης μέσω μιας εντυπωσιακής «φιλανθρωπικού τύπου προσφοράς»,
που συνάδει με το «πνεύμα της τηλεοπτικής εποχής». Ταυτοχρόνως υποσκάπτει τα
θεμέλια της δημοκρατίας που είναι τα κόμματα, παρουσιάζοντάς τα ως εξ ορισμού
διεφθαρμένα. «Τα κόμματα αποτελούν θεμέλιο της δημοκρατίας και αν δεν
υποστηρίζονται οικονομικά με διαφανείς μεθόδους, τότε είναι ευάλωτα στο να
βρουν χρήματα με άλλους τρόπους» αντικρούει ο κ. Πολυζωγόπουλος. «Ναι, λες και
τα κόμματα δεν τα παίρνουν έτσι κι αλλιώς» είναι η καρατζαφέρειος καταγγελία
συλλήβδην της πολιτικής σκηνής.

Μας θυμίζει κάτι; Πολιτικό λόγο καφενείου – και «σχολιαστικών»
τηλεπαραθύρων – αλλά και πολιτικό λόγο που αξιοποιεί πλήρως τους τηλεοπτικούς
κώδικες: θεαματικός, άμεσος, καταγγελτικός. Οποιοδήποτε αντεπιχείρημα απαιτεί
χρόνο ή τη χρήση παλαιών αυτονοήτων, που όμως έχουν καταργηθεί στην εποχή των
μεγάλων διαψεύσεων και πολύ περισσότερο στην εποχή της βραχείας τηλεοπτικής
μνήμης. Και έτσι κυριαρχεί ο λόγος της διάβρωσης του δημοκρατικού συστήματος –
από τη δημοκρατία ωφελούνται λίγοι και η διαφθορά κυριαρχεί -, αυτός που
φανατίζει τους πιο αδύναμους και ευάλωτους (άνεργους, απολυμένους,
βιομηχανικούς εργάτες, ανθρώπους χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, πολύ νέους
κ.λπ.) ότι δήθεν οι λύσεις είναι εύκολες και άμεσες – δηλαδή τηλεοπτικές –
ομαδοποιώντας τους σε «στρατιές οργισμένων», όπως άλλωστε τους ομαδοποιεί και
η τηλεθέαση.

Όταν η δημοκρατία καλείται να πείσει

Είναι ο λόγος που χωρίζει την κοινωνία σε φτωχούς από τη μια και ελίτ από την
άλλη, απλοποιώντας τη σύγχρονη πραγματικότητα – όπως κάνει το τηλεοπτικό θέαμα
που αναδεικνύει τους εκφραστές του λόγου αυτού σε ιδανικούς πρωταγωνιστές του
παντού στην Ευρώπη (Λεπέν, Φίνι). Είναι ο λόγος που χαϊδεύει τα αυτιά του
καταναλωτή (και όχι πολίτη) – ο λόγος της δημαγωγίας, που τόσο ακριβά έχει
πληρωθεί στην ιστορία. Είναι ο λόγος που ταιριάζει στο τηλεοπτικό
τελετουργικό, στο κυνήγι της τηλεθέασης και δεν διαφέρει από εκείνον πολλών
σταρ – παρουσιαστών, οι οποίοι θεωρούν εαυτούς λαϊκούς ήρωες αφού στηρίζουν τα
μικροόνειρα για μικροπαροχές του κοινού τους υπνωτίζοντάς το. Το τοπίο
θολώνει. H συντήρηση μοιάζει με πρωτοπορία. «Είστε πρωτοπορία κ. Καρατζαφέρη»
είπε ειρωνικά ο κ. Πολυζωγόπουλος. «Σας ευχαριστώ πολύ» του απαντάει
ευχαριστημένος εκείνος, γιατί δεν χρειάζεται επιχειρήματα, έχει μαζί του τους
ίδιους τους όρους του τηλεοπτικού θεάματος και σύμφωνα με αυτούς είναι
«τηλεοπτική πρωτοπορία». H δημοκρατία είναι εκείνη που πρέπει πια να πείσει,
σε μια τηλεόραση η οποία αξιοποιεί τη δημοκρατική μεθοδολογία και τον διάλογο
αφυδατωμένο από την ουσία του και ενδεδυμένο τα φτηνολούσα ενός θεάματος
αρένας.