Παίξε, παίξε… τηλεθεατούλη

Σε «παιδική χαρά» για ενηλίκους έχουν μετατραπεί τα τηλεοπτικά πλατό, αλλά να μην ξεχνιόμαστε: όποιος ξεσαλώνει καλύτερα έχει το διόλου ευκαταφρόνητο δωράκι του

Στο στούντιο με το μαγιό σας και ένα κουτάλι. Σπεύδουν στην πρόσκληση, πατείς
με πατώ σε, νεαροί, πολλοί με τα παχάκια τους και τα γελάκια τους, άλλοι με το
μπικίνι της φίλης τους και τα ψηλοτάκουνα και άλλοι με φουφούλες. Ένας άλλος
ντυμένος νεγκλιζέ παίρνει εντολή να τρέξει σε ξένα σπίτια και να φορέσει ό,τι
ρούχα του δώσουν το ένα πάνω στ’ άλλο και θα κερδίσει ένα πενηντάευρω για κάθε
επιπλέον ρούχο. Το κάνει με κέφι, σπρώχνει τα μανίκια, τα μπατζάκια να
χωρέσουν, τον βοηθούν ξεκαρδισμένοι διάφοροι στον δρόμο.

Ένας κύριος στη Φλόριντα ξυρίζει το μουστάκι του χάριν αστεϊσμού – «και
μουστάκι θα σε βάλει να ξυρίσεις», έλεγαν στον Φαίδωνα Γεωργίτση στην ταινία
όπου ερωτευόταν τη Λάσκαρη και εκείνος ανατρίχιαζε, αλλά για την τηλεόραση
χαλάλι! – άλλος σπάει τα πράγματά του… για παιχνίδι, άλλος τραγουδάει
παράφωνα σαν δεκάχρονο στον καθρέφτη, όλοι έτοιμοι για παιχνίδι, για ξεσάλωμα,
παλίμπαιδες για χάρη της τηλεόρασης.

Κοινό και παρουσιαστές μια παρέα από σκανταλιάρηδες ενηλίκους, που βάζουν για
ύπνο τα παιδιά και τους κλέβουν τα παιχνίδια. Με το αζημίωτο. Γιατί όλο αυτό
το πανηγύρι του παλιμπαιδισμού στο στούντιο μπορεί να ‘χει την πλάκα του, έχει
όμως και τα δώρα για όσους συμμετέχουν. Άρα, πόρρω απέχει από το να είναι
πραγματικό παιχνίδι, αφού αυτό είναι μια «ανιδιοτελής δραστηριότητα»
(επισημαίνει ο μελετητής του παιχνιδιού Huizinga). Παντού στην τηλεόραση, όπου
παίζονται παιχνίδια – αντιγραφές από αυλές νηπιαγωγείων ή από παιδικές
κατασκηνώσεις, μετατρέπονται σε ένα είδος «παιχνιδιάρικου τζόγου». Παίζουν για
να κερδίσουν. Άλλοθι ή διαστροφή κάθε έννοιας παιχνιδιού;

Προσποίηση. Που, όμως, αναδύεται σαν ανάγκη. Οι θεατές-παίκτες
περιμένουν τη σειρά τους να απελευθερωθούν μπροστά στην κάμερα με τόσο κέφι,
που αναρωτιέται κανείς πώς πηγαίνει με την γκρίζα και συνοφρυωμένη
καθημερινότητα της πόλης. Κρύβεται κάτω από μια θυμωμένη συμπεριφορά
αποξένωσης, για να ξεχυθεί κατόπιν σαν έκρηξη καρναβαλικής χαράς στα
τηλεοπτικά πλατό! Είναι, άραγε, η ελπίδα του μικροκέρδους που βοηθάει σε αυτή
την απελευθέρωση; ΄Η μήπως το μικροκέρδος είναι απλώς άλλοθι για να σπάσουν οι
κανόνες της «σοβαρής συμπεριφοράς», του καθημερινού αυτού πιεστικού
τελετουργικού;

Το φροϋδικό συμπέρασμα ότι «το αντίθετο του παιχνιδιού δεν είναι το σοβαρό,
αλλά το πραγματικό» θα μπορούσε να μας οδηγήσει στη σκέψη ότι εφ’ όσον η
τηλεόραση είναι εξ ορισμού ο χώρος της κατασκευής, του μη πραγματικού – και
σίγουρα κάθε άλλο παρά ο χώρος του σοβαρού είναι – άρα είναι και ο κατ’ εξοχήν
χώρος του παιχνιδιού. Σαν να λέμε ότι το «Πολύ την Κυριακή» δικαιώνει την
πτυχή αυτή της τηλεόρασης, του «εδώ είμαστε για τα πανηγύρια», έστω για τα
παιχνίδια.

Το μουστάκι που ξυρίζεται. Πετάμε το σύμβολο της «σοβαρότητας».
Συμβολικό. Οι συγγενείς ξεραίνονται στα γέλια. Για λίγο, όσο κρατάει η απ’
ευθείας σύνδεση με τη Φλόριντα των ΗΠΑ – συνδυάζεται και το παιχνίδι της
νοσταλγίας των μεταναστών -, με όλα «παίζει» το «Πολύ την Κυριακή». Κορυφαίος
σε όλο αυτό το πανηγύρι του «νηπιαγωγείου ενηλίκων» ο παρουσιαστής Γρηγόρης,
που καθοδηγεί μεν τα παιχνίδια, αλλά συμμετέχει, ένας από το κοινό του,
έτοιμος να τσαλακωθεί, να φορέσει ριγωτό μαγιό με τα παχάκια του και τις
τριχωτές γαμπίτσες του και να παραστήσει τον κολυμβητή σε παιδική, πλαστική
γούρνα.

Ένας πολύ σκληρός κόσμος

Λένε πως το παιχνίδι (μπιχαβιοριστές) είναι απάντηση στις παιδικές ματαιώσεις
στον κόσμο. Επειδή τα παιδιά δεν έχουν τη δύναμη να αντεπεξέλθουν στο
πραγματικό περιβάλλον, όπου κυριαρχεί ο κανόνας των μεγάλων, φτιάχνουν το δικό
τους ελεγχόμενο περιβάλλον με τα παιχνίδια τους.

Έτσι ακριβώς και ο κόσμος τού «Πολύ την Κυριακή», ο κόσμος του Γρηγόρη,
μετατρέπεται σε «ελεγχόμενο περιβάλλον» για τα παιχνίδια ενηλίκων που ζουν τις
δικές τους σκληρές ματαιώσεις. Καλούνται να ξαναγίνουν παιδιά και να
ξαναζήσουν την αίσθηση του ελέγχου, έστω για λίγο, του πρωταγωνιστή σε αυτόν
τον κόσμο που γίνεται δικός τους, για χάρη τους.

Μόνο που ξεχνάμε κάτι πολύ σημαντικό: ότι στα παιδικά παιχνίδια δεν υπάρχει
«τζόγος», δεν υπάρχει αμοιβή για τα παιδιά «επειδή παίζουν καλά». Εδώ είναι το
όριο όπου αρχίζει ο κόσμος των ενηλίκων, το «παιχνίδι» χάνει την αίσθηση της
λυτρωτικής προσποίησης και, εν τέλει, παραμένει αυτό που είναι για τους
ενηλίκους, μια απώλεια μαζί με την παιδική τους αθωότητα.