Mόνοι είναι οι γενναίοι!

«The three burials of Melquiades Estrada», οι τρεις ταφές του Μελκιάδες
Εστράδα. Τόσο απρόβλεπτο όσο καταστροφικός σεισμός. Τόσο πλήρες όσο ο
μινιμαλισμός. Την πρώτη φορά στις Κάννες ανατρίχιασα. Τη δεύτερη φορά στην
Αθήνα συγκλονίστηκα. Κάθε φορά η πρώτη φορά. Θα το ξαναδώ!

Το υλικό της κεντρικής ιδέας που συνέλαβε και ανέπτυξε ο Μεξικανός Γκιγιέρμο
Αριάγκα και που διαδραματίζεται σε κάποιο χωριό των ΗΠΑ στα σύνορα με το
Μεξικό μοιάζει με κουρέλι από… μετάξι. Έχει σημασία αυτή η νησίδα γιατί οι
σάρκες και η καρδιά του κεντρικού ήρωα είναι φτιαγμένες από το
λαθρομεταναστευτικό χώμα αυτής της «νεκρής» γης (no man’s land). Έτσι από το
πρώτο λεπτό ένας σημαδιακός τίτλος καρφώνεται στην ανάσα του θεατή: Lonely are
the brave (μόνοι είναι οι γενναίοι). Το γουέστερν που έχει παγιδεύσει τα
εφηβικά μας χρόνια βγαίνει από τον τάφο της Ιστορίας και των μουσείων και με
ταχύτητα σφαίρας από μια «γουίτσεστερ» καρφώνεται στο σημείο της καρδιάς. Ο
Γκάρι Κούπερ, το «Λίμπερτι Βάλανς», ο Κερκ Ντάγκλας και ο Κλιντ Ίστγουντ στο
σαρκίο του Τόμι Λι Τζοουνς. Απίστευτο κι όμως αληθινό!

«Οι τρεις ταφές του Μελκιάδες Εστράδα». Όλα αρχίζουν για την ταφή ενός λαθρομετανάστη από το Μεξικό!

Σ’ αυτό το χωριό συμβαίνει κάτι εντελώς συνηθισμένο και καθημερινό. Νεαρός των
συνοριακών φρουρών (Μπάρι Πέπερ) σκοτώνει λαθρομετανάστη από το Μεξικό. Δεν το
ήθελε, του ξέφυγε! Ο Μελκιάδες κυνηγούσε λαγό και ο εθνοφρουρός με
χαρακτηριστικό των ημερών παλιμπαιδισμό αντιδρά στον πυροβολισμό και σκοτώνει
τον μετανάστη «λαγό». Ο στρατός με την αστυνομία κουκουλώνουν το περιστατικό
αλλά ξεχνούν να λογαριάσουν ένα… φάντασμα, κάποιον τρελό. Φάντασμα αφού οι
αξίες του έρχονται και παραμένουν ακλόνητες από το παρελθόν. Τρελός αφού αυτός
και μόνο αυτός αρνείται να παραδώσει γην και ύδωρ στον αυτισμό. Είπαμε, μόνοι
είναι οι γενναίοι.

Ο Τόμι Λι Τζόουνς είχε δώσει υπόσχεση στον «αδελφό» του Μελκιάδες Εστράδα. Μια
υπόσχεση που αξίζει όλο το χρυσάφι και όλους τους θησαυρούς της οικουμένης.
«Αν πεθάνω» ­ του ζήτησε ο Μεξικανός ­ «να με θάψεις εδώ»! Το «εδώ» είναι μια
φωτογραφία («Παρίσι – Τέξας»). Μια φωτογραφία με μια αγγελική γυναικεία
φυσιογνωμία, δύο παιδιά και φόντο κάτι χαλάσματα αρχαία. «Εδώ, στο χωριό μου,
το Χιμένεζ». Ο Αμερικανός λοιπόν πρέπει δύο πράγματα, ταυτόχρονα, να κάνει. Το
πρώτο λέγεται «H εκδίκηση είναι δική μου». Το δεύτερο είναι θεϊκή επιταγή και
σκηνή από αρχαία τραγωδία. Στον «Δικαστή» του Τζον Χιούστον ο Πολ Νιούμαν,
καβάλα πάνω σε άσπρο άτι, το έχει πει με μια κραυγή: Justice you son’s of
bitches!

Όποιος δεν σέβεται τον θάνατο δεν εκτιμάει και τη ζωή. Έτσι διά της βίας
σέρνει τον αφασικό φρουρό και αφού πρώτα τον αναγκάσει να ξεθάψει και να
καθαρίσει τον νεκρό, στη συνέχεια καβάλα στα άλογα παίρνουν τον δρόμο να
διανύσουν την απόσταση από την πλούσια Αμερική στο τριτοκοσμικό Μεξικό.
Επικεφαλής ο Τόμι Λι Τζόουνς, ακολουθεί ο νεκρός, στο τέλος ο αιχμάλωτος
ζωντανός. Πίσω τους ξαμολιούνται εποχούμενοι οι αστυνομικοί και οι
εθνοφρουροί. Από τη μία πλευρά των συνόρων τα τεθωρακισμένα. Από την άλλη το
παλιομοδίτικο γουέστερν. H υπεροπλία των πρώτων σε μονομαχία με αντίπαλο μια
σκουριασμένη επαναληπτική καραμπίνα. Πάνω της γραμμένη η αρχαία σκουριά:
«Υπόσχεση – Τιμωρία – Λύτρωση». Κάπου εδώ αρχίζει να υφαίνεται σε
σταυροβελονιά η έννοια της μετανάστευσης!

Λαθρομετανάστης και λαθρεπιβάτης ο Τόμι Λι Τζόουνς, λόγω ιδεών.
Λαθρομετανάστης φυσικά ο Μελκιάδες Εστράδα. Μετανάστης (με το ζόρι στην αρχή)
και ο Αμερικανός εθνοφρουρός που διασχίζει λαθραία τα σύνορα για να πάει στο
Μεξικό. Σόι πάει το βασίλειο της (εσωτερικής/εξωτερικής) ξενιτιάς. Και όσο ο
Τόμι Λι Τζόουνς σκαλίζει, χωρίς από τον μύθο να παρεκκλίνει, τόσο βαθιά
φτυαρίζει.

Πέντε Όσκαρ για έναν νεκρό λαθρομετανάστη

Ο σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής Τόμι Λι Τζόους στη μεγαλύτερη έκπληξη της χρονιάς

«Ζωντανός» στη μνήμη ο νεκρός Μελκιάδες. «Νεκρός» ο ζωντανός εθνοφρουρός, η
ύβρις των θεών. Ταυτόχρονα (προσέξτε τα αντίθετα ζευγάρια) Μεξικανός ο
Αμερικανός Τόμι Λι Τζόουνς και Αμερικανός ο νεκρός Μεξικανός. Όπως το
στοχάστηκε και το έγραψε στους «Αργοναύτες» ο Γιώργος Σεφέρης: «Τον ξένο και
τον εχθρό τον είδαμε στον καθρέφτη». Πάμε παρακάτω:

Ουτοπία η φωτογραφία («Τοπίο στην ομίχλη») και φυσικά «Έγκλημα και τιμωρία» το
οδοιπορικό από τον τόπο της εκτέλεσης στον ου-τόπο της κάθαρσης. Έτσι όχι μόνο
εκδίκηση, πράγμα που το έχουμε δει σε εκατοντάδες γουέστερν, αλλά κι ένα βήμα
πιο ‘κεί. Ο τιμωρός δεν πρέπει να σκοτώσει και στον φονιά να μοιάσει, αλλά να
τιμωρήσει ώστε ο αφασικός παλίμπαις μέσα από το μαρτύριό του να βιώσει στο
πετσί του το μαρτύριο του λαθρομετανάστη κι έτσι να ταυτιστεί με την κατάσταση
του Άλλου, του «εχθρού». Καταλάβατε; Μέσα απ’ αυτή την εμπειρία που
προαναγγέλλει βία αλλά τελικά δεν τη δημιουργεί, να επέλθει ολοκληρωτική
λύτρωση και εκεχειρία. Του Τόμι Λι Τζόουνς με τον φονιά, του φονιά με τον
νεκρό και του νεκρού με την ανάπαυση της ψυχής του σ’ αυτό τον μη τόπο, τον
ιερό! Υπέροχο!

Όλοι πρώτοι, εξαιρετικοί, με την εξής σειρά: Όσκαρ σεναρίου στον Μεξικανό
Γκιγιέρμο Αριάγκα των «21 γραμμαρίων». Μέγιστος γνώστης της σεναριακής γραφής,
εμπνευσμένος από τις καλύτερες στιγμές των «μοναχικών» γουέστερν, συλλαμβάνει
και ξεδιπλώνει μια ιστορία πέρα από τα σύνορα του είδους και μετατρέπει την
«καραμπίνα» σε εργαλείο όχι μόνο δραματουργίας αλλά και σχολιασμού της
σημερινής κοινωνίας.

Όσκαρ σκηνοθεσίας στον Τόμι Λι Τζόουνς. Αφαιρεί κάθε περιττό λίπος, κάθε
μεταμοντέρνα ανοησία και αφοσιώνεται αποκλειστικά και μόνο στη δωρική, τη λιτή
γραφή της απόλυτης οικονομίας. Δεύτερο Όσκαρ, α’ ανδρικού ρόλου αυτή τη φορά,
στον Τόμι Λι Τζόουνς. Ακολουθώντας το παράδειγμα των αρχετυπικών ηρώων του
γουέστερν, από τον Γκάρι Κούπερ μέχρι τον Κλιντ Ίστγουντ, διαχειρίζεται την
ερμηνεία με τις σπίθες του βλέμματος και με τις σταγόνες του ιδρώτα του.

Όσκαρ β’ ανδρικού ρόλου στον Μπάρι Πέπερ. Παίζει με το σώμα την κραυγή, το
«τυφλό» βλέμμα, την απελπισία, τον εξευτελισμό, δηλαδή ενσαρκώνει και
σχολιάζει την περίπτωση ενός συνηθισμένου, σημερινού νέου που σκοτώνει από
ψηλά παίζοντας με τα πλήκτρα γεμάτος χαζή χαρά. Με απλά λόγια, ο διασυρμός του
είναι θεϊκός! Όσκαρ φωτογραφίας στον Κρις Μένγκες που ζωγραφίζει το άνυδρο
τοπίο με αναφορές στις καλύτερες στιγμές του Τζον Φορντ και του Χάουαρντ Χοκς.
Για να μη μακρηγορώ. Με κατέκτησε ολοκληρωτικά. Στοίχειωσε τα όνειρά μου. Το
κλείδωσα στην καρδιά μου!

H Τζόντι Φόστερ χάνει τον σκηνοθέτη

Το λένε «Flight plan» (Σχέδιο πτήσης) αλλά επί της ουσίας ακολουθεί συρμό
Hollywood plan. Κατασκευασμένο στην κονσερβοποιία της βιομηχανίας του
θεάματος, τηρώντας απαρεγκλίτως τη δοσολογία μιας συνταγής.

Δηλαδή και θρίλερ και δράμα και περιπέτεια και αεροπειρατεία και «η εξαφάνιση
της κυρίας» και η Ευρώπη είναι κακή αλλά και η Αμερική είναι το ίδιο κακή και
Τζόντι Φόστερ και «Panic room» και κλειστοφοβία και «Air force one» και και
και..! Μοχλός της ιστορίας η παροιμιώδης American family. Γιατί ο μεν σύζυγος
της κυρίας (Τζόντι Φόστερ) δολοφονείται στην Ευρώπη, η δε θυγατέρα
εξαφανίζεται εν πτήσει στο ίδιο σκάφος που μεταφέρεται η σορός του πατέρα στα
πάτρια εδάφη της Αμερικής. Έτσι η σύζυγος φοράει παντελόνια και λαμβάνει
πηδάλιο εξουσίας. Όπερ η επίσης παροιμιώδης μητριαρχία αμερικανικής κοπής.
Χάσατε το παιδί μου; Θα σας δείξω εγώ!

«Σχέδιο πτήσης». Μάνα (Τζόντι Φόστερ) χάνει παιδί και η ταινία σκηνοθέτη!

Προσπερνάω το απύθμενο χάος που χωρίζει τις «ταφές» του Τόμι Λι Τζόουνς από το
πολυτελές φέρετρο και το διαστημικό αεροσκάφος της Τζόντι Φόστερ και προχωράω
στο παρασύνθημα. Αφού το πυροτέχνημα με την εξαφάνιση της μικρής εκμηδενιστεί
(διάολε, άνθρωπος είναι και ουχί πλαστικό μπουκάλι αναψυκτικού), η συνέχεια
καθηλώνεται στην εξής πασίγνωστη λογική: τον απαγωγέα άραγε θα τον πιάσουν εν
πτήσει ή εν στάσει; Εντός αεροπλάνου ή εντός αεροδρομίου; Καρφί δεν μου
καίγεται. Γιατί η Τζόντι Φόστερ – φτυστή από το «Panic room» πάλι με κόρη σε
απειλή – κατεβαίνει από το αεροσκάφος με εκατομμύρια ως αμοιβή και οι θεατές
των multiplex αποχωρούν με εντελώς άδεια κεφαλή, ενώ εγώ μένω στο ίδιο σημείο
προσπαθώντας να λύσω έναν απλό γρίφο: καλά, αυτά τα παλικάρια μυαλό δεν θα
βάλουν για να δει το Χόλιγουντ προκοπή;

O κύκλος των χαμένων ευκαιριών για τη Ρωσίδα και τον τοκογλύφο

Μια από τις μεγάλες ελπίδες της ελληνικής οθόνης με το όνομα Φωτεινή
Σισκοπούλου καταφέρνει με τη δεύτερη ταινία της «Rakushka» να μετατρέψει μια
ιστορία Κισλόφσκι σε «Λάμψη» με σοβαρά βαρίδια. Ένα ακόμα επεισόδιο της σειράς
«Ο κύκλος των χαμένων ευκαιριών».

H ιδέα, παρμένη από την «Ήμερη» του Ντοστογιέφσκι, κομμένη κα ραμμένη για
σπουδαία ερωτική, με απύθμενο βάθος, ιστορία. Μοναχικός μεσήλικας
ενεχυροδανειστής τρελαίνεται από έρωτα για μια νεαρή τσελίστρια από τη Ρωσία.
Τα ετερόκλητα σε πυρετό. Ο πλούτος με τη φτώχεια. H τσιγκουνιά με τη
γενναιοδωρία. Το χρήμα με τη φύση. Ο κυνισμός με την κουλτούρα και η ασχήμια
με την ομορφιά. Δεδομένα τα μέγιστα ατού αυτής της ιστορίας. Δεδομένο το
πάθος, η μεταμόρφωση και η μετάνοια. Δεδομένη η πολλαπλή χρήση της «ξενιτιάς»,
τόσο από τον τοκογλύφο όσο και από τη Ρωσίδα. Δεδομένα όλα. Όμως εκείνο που
δεν ήταν δεδομένο και στο τέλος αποβαίνει εντελώς μοιραίο είναι το σενάριο, το
καστ και η σκηνοθεσία.

Αντί η Σισκοπούλου να καρφώσει τη μηχανή στη σχέση των δύο πρωταγωνιστών,
αρχίζει τις παρενθέσεις, τις δευτερεύουσες προτάσεις, τα φλας μπακ, τη φλυαρία
και την ανακατωσούρα. Αντί να αφαιρεί προσθέτει. Αντί να συγκεντρώνει τα πυρά
της, εξαντλεί τα πυρομαχικά της σε παράπλευρους στόχους. Έτσι, λάθος η ανάθεση
του πρώτου ρόλου στον Καλοκαιρινό. Λάθος η αφήγηση με voice off. Λάθος τα φλας
μπακ. Μπροστά στα μάτια της μαργαριτάρια και διαμάντια αλλά εκείνη περί άλλα
τυρβάζει, θαυμάζει και αγοράζει φο μπιζού. Κρίμα το ελληνορωσικό και άκρως
γοητευτικό αυτό «μωρό»!

Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ και η αρκούδα

Εβδομάδα πένθους ακόμα και στο «An unfinished life» που η ελληνική του
μετάφραση κακοποιήθηκε με τον τίτλο «Αγεφύρωτες σχέσεις».

«Αγεφύρωτες σχέσεις». Με τον Ρόμπερτ Ρέντφορντ

Εδώ, με ιερό βράχο τον λεβεντογέροντα Ρόμπερτ Ρέντφορντ, λαμβάνουν χώρα τα
εξής προβλέψιμα, επίπεδα και αδιάφορα. H Τζένιφερ Λόπεζ μαζί με την κόρη της
επιστρέφει στη φάρμα του λεβεντόγερου ο οποίος θρηνεί τον θάνατο του γιου του
εξαιτίας αμέλειας της νύφης του και ταυτοχρόνως περιποιείται τον λεβεντόγερο
φίλο του Μόργκαν Φρίμαν, από τα σημάδια που του άφησε δυσθεώρητη, αδέσποτη
αρκούδα. H σημειολογία εντελώς απλή. Γέρος αλλά κοτσονάτος ο Ρέντφορντ, το
ίδιο και ο Φρίμαν, το ίδιο και η αρκούδα. Όλοι του αθάνατου βασιλείου της
άγριας φύσης. Όμως οι πληγές πρέπει να επουλωθούν, ο πεθερός με τη νύφη να
συμφιλιωθούν και η μνήμη του νεκρού γιου πλήρως να αποκατασταθεί. Αφορμή ο
Ντέμιαν Λιούις («Νύφες») που γρονθοκοπεί την Τζένιφερ Λόπεζ. Έτσι όταν ο
λεβεντόγερος Ρέντφορντ τουλουμιάσει στο ξύλο τον άνανδρο Λιούις και ο άλλος
λεβεντόγερος Μόργκαν Φρίμαν βγάλει το περίστροφο, η αρκούδα που στο μεταξύ
έχει συλληφθεί και εγκλωβιστεί θα ελευθερωθεί με τη βοήθεια της μικρής
εγγονής.

The end. Με το ακόλουθο υστερόγραφο: μπρούσκος σαν κόκκινο, κρυστάλλινο κρασί
ο Ρέντφορντ. Στα κιλά του ο Μόργκαν Φρίμαν. Εκτός τόπου, ρόλου και δράματος η
Τζένιφερ Λόπεζ (σωματικώς τέλεια, ερμηνευτικώς τέρας). Αόρατος και εντελώς
«ανορθόγραφος» ο Ντέμιαν Λιούις. Όσο για τον σκηνοθέτη Λάσε Χάλστρομ, τον
επονομαζόμενο και Χάσε Λάστρομ, ταιριάζει η ρήση «τι έχεις Γιάννη, τι είχα
πάντα»!

Βιντεοκλίπ και αλαλούμ

Ακόμα οι εξής δύο τίτλοι:

«Domino» του Τόνι Σκοτ με μια απογειωμένη Κίρα Νάιτλι, έναν παραμορφωμένο Μίκι
Ρουρκ και έναν επαναλαμβανόμενο Κρίστοφερ Γουόκεν. Στο βάθος, το πολύ βάθος, η
ιστορία αναφέρεται στην περίπτωση της Ντόμινο Χάρβεϊ (κόρης του ηθοποιού
Λόρενς Χάρβεϊ) που εγκατέλειψε την πασαρέλα, έγινε κυνηγός επικηρυγμένων
«κεφαλών» και κατέληξε στο τέλος νεκρή λόγω «χρήσης απαγορευμένων ουσιών»
(έτσι είπαν αν και ακούστηκαν πυροβολισμοί). Ο Σκοτ λοιπόν με ατού τη μιμητική
του αρετή εφορμά στον Ταραντίνο και αρχίζει σαν σφουγγάρι να ρουφάει το
καθετί. Δικαίωμά του, θα πείτε. Σωστά. Έλα όμως που επί 127 λεπτά δεν αφήνει
τίποτα σε ησυχία. Έλα που βομβαρδίζει τον αμφιβληστροειδή με πάσης φύσεως
τεχνικές αδιαφορώντας εντελώς για την εγκεφαλική σου ηρεμία. Έλα που σαν
πρωτάρης παίζει με τα πλήκτρα της ψηφιακής μηχανής. Τόση ταραχή χωρίς μισό
δράμι ουσίας!

«Alone in the dark» κάποιου Ούβε Μπολ. Το έλα να δεις. Όπου ο Κρίστιαν Σλέιτερ
σε ρόλο ντετέκτιβ-ερευνητή του παραφυσικού ανακαλύπτει ότι μοχθηροί δαίμονες
που λατρεύονταν ως θεότητες από την αρχαία αμερικανική φυλή των Αμπσκάνι
σχεδιάζουν να αναστηθούν και να μας κάνουν οδοντογλυφίδες!