«Aυτό που θυμάμαι είναι ο φόβος»

«Έχει μεγάλη σημασία η ομαλή ενσωμάτωση των Αλβανών που ζουν εδώ στην ελληνική κοινωνία», είπε στα «NEA» ο Μπεσνίκ Μουσταφάι, διπλωμάτης καριέρας, διακεκριμένος πεζογράφος και νέος υπουργός Εξωτερικών της Αλβανίας

«Ο Μπεσνίκ είναι δείγμα της αλλαγής. Μου είχε εκμυστηρευθεί την έκπληξή του
όταν πρωτοπήγε στο Παρίσι και είδε τα φανάρια στους δρόμους. Απορούσε πώς
γίνεται να σταματούν τα αυτοκίνητα στα φανάρια». Αυτά έλεγε για τον Μπεσνίκ ο
γνωστός συγγραφέας και μεταφραστής Φίλιππος Δρακονταειδής. Ο Μπεσνίκ Μουσταφάι
είναι ο νέος υπουργός Εξωτερικών της Αλβανίας, που διορίστηκε πριν από τρεις
εβδομάδες. Διπλωμάτης αλλά και πεζογράφος, βραβευμένος με το γαλλικό βραβείο
«Μεντισίς». Βρέθηκε στην Αθήνα μαζί με τη σπουδαιότερη ίσως σύγχρονη
λογοτεχνική φωνή της γειτονικής χώρας, τον Φάτος Κονγκόλι. Παρουσίασαν το
Σάββατο τα βιβλία τους σε εκδήλωση που οργάνωσαν οι Εκδόσεις Κέδρος, στην Στοά
του Βιβλίου. Στην αίθουσα δεν έπεφτε καρφίτσα, οι όρθιοι ήταν πολλοί, όπως
πολλοί ήταν και εκείνοι που παρακολουθούσαν απ’ έξω σε οθόνη.

Πάνω από το 90% των παρευρισκομένων ήταν Αλβανοί, μέλη της αλβανικής
κοινότητας της Αθήνας. Υπήρχαν όμως και Έλληνες συγγραφείς – ήταν εκεί οι
Ηπειρώτες Σωτήρης Δημητρίου και Μιχάλης Γκανάς, η Έρση Σωτηροπούλου και η
Έλενα Χουζούρη. Και βέβαια η εκδότρια του Κέδρου Κάτια Λεμπέση. Οι Αλβανοί
πήγαν να δουν δύο συγγραφείς τους, πήγαν να δουν τον νέο υπουργό τους των
Εξωτερικών, υπερήφανοι για το γεγονός ότι δύο δικοί τους άνθρωποι τιμώνται από
τη χώρα η οποία τους φιλοξενεί. Και δεν πήγαν με αιτήματα – πρέπει να το πούμε
αυτό – απέναντι στον υπουργό τους. Ούτε με παράπονα από τη ζωή τους εδώ. Το
μόνο φραστικό επεισόδιο που υπήρξε ήταν μάλλον από την αντίθετη σκοπιά.
Κάποιος διαμαρτυρήθηκε έντονα στον πρέσβη της Αλβανίας στην Αθήνα – μπροστά,
μάλιστα, στον πολιτικό προϊστάμενό του! – λέγοντας ότι θα έπρεπε να ασχολείται
πιο σοβαρά με τα προβλήματα των ανθρώπων του μόχθου αντί να στέλνει λουλούδια
στην (Αλβανή) Σαμπίνα, η οποία διακρίθηκε σε μια «παλιοεκμπομπή» (εννοώντας το
«Fame Story»). Ακόμη όμως και αυτό το σχετικά ασήμαντο επεισόδιο που συνέβη
προς το τέλος της εκδήλωσης δυσαρέστησε την πλειονότητα του ακροατηρίου που
δεν ήθελε καθόλου φασαρίες και άρχισε να αποχωρεί διακριτικά.

Μπασκίμ Τζενέλι. Ο Αλβανός πρέσβης στην Αθήνα δέχτηκε φραστική επίθεση για την κίνησή του να στείλει λουλούδια σε (Αλβανή) πρώην παίκτρια του Fame Story, αντί να ασχοληθεί με σοβαρότερα προβλήματα

Νωρίτερα, όταν ένας ομιλητής που μιλούσε ελληνικά ρώτησε αν θα πρέπει να
μεταφράζουν στα αλβανικά όλοι φώναξαν εν χορώ «όχι», θα ήταν άνευ ουσίας ένα
«ναι» και μόνο σαν πείσμα θα μπορούσε να εκληφθεί. Στην πλειονότητά τους
άνθρωποι της διανόησης, του διαβάσματος και του γραπτού, με κοστούμια και
γραβάτες οι άντρες, κομψά ντυμένες οι γυναίκες, οι Αλβανοί οι οποίοι
κατέκλυσαν τη Στοά του Βιβλίου έδιναν μια τελείως διαφορετική εικόνα από αυτήν
που ο μέσος Έλληνας έχει σχηματίσει.

«Έχει μεγάλη σημασία η ομαλή ενσωμάτωση των Αλβανών που ζουν εδώ στην
ελληνική κοινωνία», είπε στα «NEA» ο Μπεσνίκ Μουσταφάι, που δηλώνει ότι έχει
δύο οράματα. Το πρώτο είναι να δει τη χώρα του να βγαίνει από τη φτώχεια. Το
δεύτερο, το «μακρινό», είναι να τη δει να μπαίνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και
για την αλβανική κοινότητα εδώ, τι σκέφτεται; «Αν υπάρχει κάτι που θα πρέπει
να δει η ελληνική Πολιτεία είναι το θέμα της υπηκοότητας για τους ανθρώπους
που έχουν ριζώσει στην Ελλάδα και ζουν δεκαπέντε χρόνια τώρα στη χώρα σας».

ΦΑΤΟΣ ΚΟΝΓΚΟΛΙ

«Επιστροφή στο σημείο μηδέν»

Ο Φάτος Κονγκόλι θεωρείται «ο συγγραφέας της αλβανικής ανθρώπινης κωμωδίας στην μεταολοκληρωτική Αλβανία»

Ο Φάτος Κονγκόλι, ο οποίος θεωρείται από πολλούς η σπουδαιότερη
μετακομμουνιστική φωνή της Αλβανίας στην πεζογραφία, έχει γράψει μία
τετραλογία με γενικό τίτλο «Φυλακές της μνήμης». Αρχίζει με τη μεγάλη έξοδο
των Αλβανών το 1991 – «μια στιγμή δυστυχίας αλλά και μεγάλης ελπίδας, κορυφαία
στιγμή της αλβανικής ιστορίας», όπως τόνισε ο ίδιος στα «NEA» – και τελειώνει
με τη μεγάλη διάψευση του 1997, την εποχή που έσκασε η φούσκα των πυραμίδων.
«Ο Κονγκόλι είναι ο συγγραφέας της αλβανικής ανθρώπινης κωμωδίας στην
μεταολοκληρωτική Αλβανία», σημείωσε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γκάζι
Καπλάνι. Αν ο Κονγκόλι θυμάται σήμερα κάτι πιο έντονα από την αλβανική εκδοχή
της κομμουνιστικής εποχής «αυτό είναι ο φόβος». Ενώ για τη σημερινή κοινωνία –
όχι μόνο την αλβανική – δεν είναι πολύ αισιόδοξος: «Ο κόσμος μοιάζει να
κινείται συνεχώς και να επιστρέφει ξανά και ξανά στο σημείο μηδέν», είπε. Στα
ελληνικά κυκλοφορούν το πρώτο και το τέταρτο βιβλίο της τετραλογίας (από τις
εκδ. Καστανιώτη και Κέδρο, αντίστοιχα). Δύο βιβλία και του Μπεσνίκ Μουσταφάι
κυκλοφορούν στα ελληνικά (από τους ίδιους οίκους). Αν υπάρχει κάτι κοινό που
τα συνδέει, είναι ίσως αυτό που σημείωσε ο Φίλιππος Δρακονταειδής: «H αλβανική
λογοτεχνία δεν κλαίει, δεν μιζεριάζει για αυτά που δεν πρόλαβε να κάνει»…