«Θησαυρός» με το πρόσωπο της Aθηνάς

H ώρα της καταγραφής στον αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας. Ο μαρμάρινος «θησαυρός» σκιτσάρεται. Δίπλα, η γοητευτική και εκφραστική κεφαλή του αγάλματος της θεάς Αθηνάς, των ρωμαϊκών χρόνων, που ήρθε στο φως

Εξαιρετικής σημασίας, τόσο από άποψη τεχνικής στη γλυπτική όσο και από
ιστορική τεκμηρίωση, θεωρούνται από τους επιστήμονες τα δύο αγάλματα που έφερε
στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη, κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας.

Πρόκειται για δύο αγάλματα, ύψους δύο μέτρων το καθένα, που αναπαριστούν τις
θεές Ήρα και Αθηνά και σύμφωνα με την ομάδα της ιταλικής αρχαιολογικής σχολής,
που πραγματοποιεί τις ανασκαφές στην περιοχή, τοποθετούνται στη ρωμαϊκή
περίοδο και πιο συγκεκριμένα στον 2ο μ.X. αιώνα.

Τα δύο αγάλματα, που εντοπίστηκαν προχθές το βράδυ από την ομάδα του καθηγητή
αρχαιολογίας Ιάκοπο Μπενέτο του Πανεπιστημίου της Πάντοβα, σύμφωνα με τις
πρώτες εκτιμήσεις των ερευνητών αποτελούσαν πιθανότατα διάκοσμο του κοίλου
ρωμαϊκού θεάτρου της περιοχής, κοντά στο πραιτώριο του Ρωμαίου διοικητή. Ένας
σεισμός στάθηκε η αφορμή για να καταστραφεί τμήμα του θεάτρου, με αποτέλεσμα
τα δύο αγάλματα να βρεθούν στον χώρο της ορχήστρας, και πιο συγκεκριμένα στο
πρανές, σε βάθος 7 μέτρων από την επιφάνεια του εδάφους.

Όπως δήλωσαν στα «NEA» ο κ. Μπενέτο και η Ελληνίδα αρχαιολόγος, μέλος
της ομάδας του ιταλικού πανεπιστημίου, κ. Άννα Μιχέλη που συμμετέχει στην
ανασκαφή, τα αγάλματα είναι σε πολύ καλή κατάσταση και η διατήρησή τους είναι
άριστη. Και τα δύο έχουν φιλοτεχνηθεί με λευκό μάρμαρο, το οποίο είτε
προερχόταν από την Αφρική είτε από τα λατομεία του Λαβυρίνθου Γόρτυνας. Το
άγαλμα της Ήρας βρέθηκε ακέφαλο ενώ εκείνο της Αθηνάς έχει εγκάρσια τομή και
δίπλα του βρέθηκε και το κεφάλι της θεάς. Ωστόσο τα χαρακτηριστικά του
προσώπου και οι λεπτομέρειες των δύο γλυπτών είναι εντυπωσιακά ευδιάκριτες.
Μεταξύ άλλων οι επιστήμονες σημείωσαν ότι στο κεφάλι της Αθηνάς διακρίνονται
εμφανώς υπολείμματα χρυσού με τα οποία ήταν διακοσμημένο το γλυπτό. Πιο
συγκεκριμένα ο κ. Μπενέτο δήλωσε: «Είναι από τα λίγα αγάλματα τα οποία έχουν
βρεθεί ακριβώς στο σημείο που έχουν πέσει, γι’ αυτό ακριβώς θεωρούνται και
τόσο σημαντικά. Βάσει της θέσης που εντοπίστηκαν και του τρόπου που έχουν
τοποθετηθεί μετά την πτώση, υπολογίζουμε ότι αποτελούσαν μέρος του 1ου ή του
2ου ορόφου του θεάτρου. Το άλλο εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο της ανακάλυψης
είναι ότι τα ευρήματα είναι σχεδόν ακέραια, πράγμα σπάνιο για αγάλματα».

Από προχθές, οπότε και ανακαλύφθηκαν τα αγάλματα, βρίσκεται σε εξέλιξη η
διαδικασία της τεκμηρίωσης, της εκπόνησης των αρχαιολογικών σχεδίων, της
φωτογράφησης και βιντεοσκόπησης, ενώ, σύμφωνα με τον κ. Μπενέτο, μετά το τέλος
των εργασιών τα ευρήματα θα πάνε αρχικά στο μουσείο της ιταλικής αρχαιολογικής
σχολής για περαιτέρω τεκμηρίωση και κατόπιν θα επιστρέψουν στη Γόρτυνα.

Φιλίες, κυριαρχία και καταστροφή

Από τις πιο ισχυρές πόλεις της Κρήτης υπήρξε η αρχαία πόλη της Γόρτυνας. Κατά
την περίοδο των ρωμαϊκών και πρωτοβυζαντινών χρόνων υπήρξε πρωτεύουσα του
νησιού, ενώ τον 3ο αιώνα εκστράτευσε εναντίον της Φαιστού, την οποία και
κατέλαβε. Θα πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι η Γόρτυνα βρισκόταν σε αντιπαλότητα
με την Κνωσό, ενώ με τους Αχαιούς και τους Πτολεμαίους διατηρούσε φιλικές
σχέσεις.

Στη ρωμαιοκρατία η Γόρτυνα τάχθηκε με το μέρος των Ρωμαίων γεγονός που είχε ως
αποτέλεσμα να ισχυροποιηθεί η θέση της ως κυρίαρχη δύναμη στην Κρήτη, γεγονός
που σηματοδοτεί και την έναρξη της ακμής της. H Γόρτυνα καταστράφηκε από τους
Σαρακηνούς το 828 μ.X. και έκτοτε δεν κατοικήθηκε. Οι ανασκαφές που έγιναν
έφεραν στο φως ένα τμήμα της αρχαίας πόλης, την παλιά ακρόπολη και το κοίλο
θεάτρου. Στο νότιο τμήμα της βρίσκεται το πραιτώριο, η έδρα δηλαδή του Ρωμαίου
διοικητή, που αποτελεί την περιοχή που βρέθηκαν τα σημαντικά ευρήματα της
ιταλικής αρχαιολογικής σχολής. Δυτικά του πραιτωρίου συναντάμε τον ναό του
Πύθιου Απόλλωνα, βόρεια το θέατρο όπου γίνονται οι ανασκαφές και νότια ο ναός
της Ίσιδος.