Kουβεντούλα με τον Eυριπίδη και τον Aλ Kαπόνε

1. Πολύβουη, πολύχρωμη και πολυπολιτισμική η Νέα Υόρκη με τα μιλιούνια
των ανθρώπων να κυκλοφορούν στις λεωφόρους της, μου θύμιζαν τα ανθρώπινα
ποτάμια στους δρόμους του Καΐρου.

Παρά τις δυσθεώρητες διαφορές (πολιτισμικές, οικονομικές, κοινωνικές και
πολιτικές) ανάμεσα στις δύο πόλεις, υπάρχει και μία – αλλά ουσιαστική, πιστεύω
– διαφορά υπέρ της αιγυπτιακής πρωτεύουσας.

Στο Κάιρο βιώνει κανείς έντονα τον πολιτισμό του προσώπου, των βλεμμάτων, της
ζεστής ανθρώπινης επικοινωνίας· σε αιφνιδιάζει το γέλιο των ανθρώπων και
συναρπάζεσαι από την ανεξήγητη χαρά της ζωής. (Κι αν έλειπε ο θρησκευτικός
φανατισμός, τα πράγματα θα ήταν απείρως καλύτερα).

Ενώ στη Νέα Υόρκη, το βλέμμα σου σκοντάφτει συνεχώς στα κτίρια, στις βιτρίνες
και συντρίβεται πάνω σε τοίχους και σε προσωπεία. Άλλωστε, δεν πρέπει –
σύμφωνα και με τις συστάσεις των τουριστικών οδηγών – να ανιχνεύεις πρόσωπα,
βλέμματα, κινήσεις και ανθρώπινες συμπεριφορές. Ίσως, στο πλαίσιο του
politically correct κι αυτό. Φοράς τις παρωπίδες σου λοιπόν και πας. Αδιάφορος
σε ό,τι κινείται γύρω σου, πλήρως αποστασιοποιημένος από το ανθρώπινο
περιβάλλον.

Και τότε θυμήθηκα τον στίχο του δικού μας Ευριπίδη: «Δεν χορταίνω να βλέπω το
πρόσωπό σου», έλεγε στον Ίωνα, θαρρώ. Πόση διαφορά! Και ο Σοφοκλής στην
Ηλέκτρα του, επίσης: «Μη μου στερήσεις τη χαρά που παίρνω απ’ τη μορφή
σου» παρακαλάει τον Ορέστη. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί μια καθοριστική
διαφοροποίηση πολιτισμών.

Πώς συμβαίνει άραγε και διασώζεται η ανθρωπιά στις εξαθλιωμένες χώρες, τις
πάμφτωχες, ενώ σκληραίνει ο άνθρωπος στις πλούσιες, δεν μπορώ να καταλάβω.

2. Την ήξερα ως πόλη του Αλ Καπόνε. Σκοτεινή και βρώμικη. Αν
στραβοκοιτάξεις κάποιον στο Σικάγο, τραβάει πιστόλι, δεν έχει «μάνα σου,
πατέρα σου». Κι αντί για όλα αυτά, βρέθηκα σε μια πόλη φωτεινή. Καθαρή κι
ανθρώπινη. Χτισμένη δίπλα στη λίμνη Μίσιγκαν, έχει το πλεονέκτημα να
ξανοίγεται προς το λιμναίο πέλαγος. Έτοιμη κι αυτή, όπως ακριβώς και η δική
μου, να σαλπάρει στ’ ανοιχτά. Δέκα – δώδεκα χιλιόμετρα της παραλίας της είναι
πάρκο αναψυχής για τους πεζούς, για τα παιδιά, για ποδηλάτες. Καταπράσινο.
Μέσα στην πόλη. Αυτήν, απ’ όσες πόλεις είδα, ζήλεψα.

Ρώτησα πώς έγινε η θαυμαστή μεταμόρφωση και μου είπαν ότι οι κάτοικοι ψηφίζουν
επί δεκαέξι χρόνια έναν δήμαρχο τζιμάνι που έχει κάνει το Σικάγο αγνώριστο.

Και τότε, ω τότε, εκάθησα επί της όχθης της λίμνης και έκλαυσα πικρώς. Γιατί
ήρθαν στο μυαλό, συνειρμικά, κάτι άλλοι δήμαρχοι – κι αυτοί, επί δεκάξι χρόνια
εκλεγμένοι ο καθένας τους -, που όμως είτε άφησαν την πόλη τους χειρότερη απ’
ό,τι την εβρήκαν είτε κατάφεραν ελαχιστότατα σε σχέση με τη μακροχρόνια
εξουσία τους. Και ο ένας, ο επιβαλλόμενος εναλλάξ από το φάσμα όλων των
κομμάτων · και ο άλλος, των «πρασίνων» μόνον, εκλεκτός. («Φίλος μεν Πλάτων,
φιλτέρα όμως η αλήθεια»). Και έκλαυσα πικρώς εν τω μνησθήναι, λέω, της πόλεως
ημών.

Ο Κώστας Λογαράς είναι φιλόλογος-συγγραφέας.