Σαν ριμέικ ταινίας τρόμου

Δυστυχώς, ένα θέαμα που έχει καταντήσει αναμενόμενος εφιάλτης για τους κατοίκους των μεγαλουπόλεων της Δύσης

Συντρίμμια, αίμα και τρόμος. Ο εφιάλτης που απειλεί την καθημερινότητα του
δυτικού, ο εφιάλτης της εποχής των εχθρικών κόσμων, ο εφιάλτης που
πολλαπλασιάζεται από τις τηλεοπτικές οθόνες, παρόμοιος με εκείνον που έζησαν
οι Νεοϋορκέζοι, οι Ισπανοί και τώρα οι Λονδρέζοι. Οι εικόνες που πλημμυρίζουν
τα τηλεοπτικά δίκτυα του κόσμου, τρομακτικές και ταυτοχρόνως – αυτό κι αν
είναι ανατριχιαστικό – τόσο γνωστές που μοιάζουν συνηθισμένες. Το τελετουργικό
της ενημέρωσης ακολουθώντας το ίδιο πάντα σενάριο – δεν μπορεί άλλωστε να
κάνει διαφορετικά – αναπαράγει και τα γνωστά μηνύματα.

Παρακολουθούμε – το κοινό των δυτικών τηλεοράσεων – τις εικόνες από τις
βομβιστικές επιθέσεις στο Λονδίνο σαν ριμέικ μιας «επιτυχημένης» ταινίας
τρόμου. Άλλωστε, εκείνα τα πρώτα χτυπήματα στους Δίδυμους Πύργους υπήρξαν και
η αποθέωση του επικοινωνιακού κυνισμού του μιντιακού μας συστήματος. Με βάση
ακριβώς αυτό σχεδιάστηκαν και εκτελέστηκαν. Έκτοτε, κάθε χτύπημα αποβλέπει
στην επανάληψη ακριβώς του ίδιου επικοινωνιακού μοντέλου.

Πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά; H υπέρλαμπρη τεχνολογία της επικοινωνίας
παραμένει στην υπηρεσία του βλέμματος. Στο Μετρό του Λονδίνου, αμέσως μετά την
έκρηξη, το βίντεο ενός κινητού τηλεφώνου καταγράφει τον πανικό και τον τρόμο.

Οι εικόνες σαν ερασιτεχνική μαγνητοσκόπηση κάποιου event, προβάλλονται ξανά
και ξανά. Το γεγονός ότι υπάρχουν νεκροί και τραυματίες τούς προσδίδει
τραγικότητα.

Την ίδια στιγμή το πρόσωπο ενός νεαρού άνδρα προβάλλει ηρωικά στα τοπικά και
παγκόσμια μίντια.

Είναι ο Πολ, ένας Λονδρέζος που βοηθά συμπολίτες του να βγουν από το χτυπημένο
βαγόνι του Μετρό. H φωτογραφία του καθώς στηρίζει μια γυναίκα με εγκαύματα στο
πρόσωπο, σκεπασμένο με λευκές γάζες, για να την βοηθήσει να απομακρυνθεί,
πρωτοσέλιδη στις λονδρέζικες εφημερίδες κάνει τον γύρο του κόσμου.

Συγκινητική εικόνα επιβεβαίωσης της κυρίαρχης αξίας του δυτικού πολιτισμού,
της ατομικής προσφοράς, του ηρωικού ανθρωπισμού. Ο Πολ δίνει ολιγόλεπτη
συνέντευξη στον απεσταλμένο της NET, «ο καθένας έχει το 15λεπτο της
δημοσιότητάς του στην εποχή μας», λέει με σεμνότητα ο νέος, «λυπάμαι μόνο που
ήταν για τόσο δυσάρεστο γεγονός».

Για τον Πολ, η στιγμή αποτέλεσε την επιβεβαίωση του κυρίαρχου κανόνα της
μιντιακής εποχής, δηλαδή ότι ο καθένας θα αποκτήσει ολιγόλεπτη διασημότητα
κάποια στιγμή. Για τον πολιτισμό της Δύσης, ήταν το πρόσωπο που είχε ανάγκη το
τελετουργικό του μιντιακού συστήματος για να αποδώσει τα μηνύματά του.

Σε όλα τα μιντιακά θεάματα ευαισθητοποιημένοι και ηρωικοί είναι πάντα οι
Δυτικοί και αυτοί έχουν πρόσωπο και ονοματεπώνυμο. Τα θύματα έχουν πρόσωπο αν
ανήκουν σε λαούς που έχουν πληγεί, σε λαούς που απαιτούν τη φιλανθρωπία των
Δυτικών, όπως η μικρή Βιετναμέζα Κιμ ή όπως η πανέμορφη Αιθιοπιανή που βγήκε
στη σκηνή της μεγάλης συναυλίας Live 8 στο Λονδίνο και ήταν η μικρούλα που
λιμοκτονούσε πριν από χρόνια στην αγκαλιά της μητέρας της και που σώθηκε χάρη
στην ανθρωπιστική βοήθεια της Δύσης.

Το μιντιακό κοινό των εξελιγμένων τηλεοράσεων οφείλει να ταυτίζεται με τους
τυχερούς, με τους ήρωες, ποτέ με τα θύματα. Αυτά αποκτούν ονοματεπώνυμο
κατόπιν, μέσα από τις μαρτυρίες των συγγενών, όπου πλέον με τη δραματοποίηση
του θεάματος αρχίζει η διαπραγμάτευση του τραύματος. Τη στιγμή όμως της
φρίκης, μόνο οι ήρωες εμφανίζονται στα πλάνα.

Οι ήρωες έχουν πρόσωπο

H περίφημη φωτογραφία του Πολ είχε τον ίδιο ως ήρωα σε στιγμή δράσης, ενώ
το θύμα της βομβιστικής επίθεσης, «χωρίς πρόσωπο», μια τραγική και πληγωμένη
μορφή χωρίς όνομα και χαρακτηριστικά.

Προσεκτικό το τελετουργικό της ενημέρωσης, αποφεύγει να παρουσιάζει ως
θύματα τους κατοίκους των μεγαλουπόλεων της Δύσης που απειλούνται με
βομβιστικές επιθέσεις «των μπινλαντενικών τρομοκρατών» και φροντίζει πάντα να
υπάρχει το μήνυμα της «εξόδου» από τη δυστυχία. Να υπάρχει το μήνυμα της
ψυχικής δύναμης και της προσφοράς. Το μήνυμα της ενότητας των ανθρώπων πάνω
από τις πολιτικές διαφορές. Το μήνυμα ενός πολιτισμού που καταναλώνει τις
εικόνες της καταστροφής σαν επεισόδια από σαπουνόπερα που έχει στόχο να
αναδείξει τουλάχιστον την υπεροχή των αξιών του.