H ειρωνεία και οι εκκωφαντικές απουσίες

H Νόρα, ο Ανέστης και η Λούλα Αναγνωστάκη, ο Θανάσης Χειμωνάς και (πίσω) η Εύη Δρούτσα

Με τα ποιήματά του ο Μανόλης Αναγνωστάκης έδειξε «το από μέσα της ιστορίας»,
έγραφε προχθές ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος. Έδειξε (και) την ειρωνεία της. Αυτή
η ειρωνεία ήταν παρούσα χθες στην κηδεία του, που συσπείρωσε τους πρώην και
τους νυν της Ανανεωτικής Αριστεράς, τους κορυφαίους ποιητές και τους
δημιουργικότερους Θεσσαλονικείς. Πώς να μη θυμηθείς τα καυστικά του σχόλια κι
αυτό το «προπαντός όχι αυταπάτες», μπροστά στα λευκά στεφάνια (ακόμα και αυτό
της Εταιρείας Συγγραφέων) που τον μνημόνευαν γράφοντας το όνομά του με ένα
ολοστρόγγυλο «Ω» ή όταν άκουγες να τον αποχαιρετά (αυτόν που υπήρξε εξ αρχής
αντιδογματικός), ένας πρώην «ορθόδοξος», ο Αλέκος Αλαβάνος, ή ακόμα, όταν
έβλεπες να απουσιάζει εκκωφαντικά η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού (η Χρυσή
Καρύδη και ο Νικήτας Κακλαμάνης κράτησαν τα προσχήματα εκπροσώπησης της N.Δ.),
παρ’ ότι ο Πρωθυπουργός έσπευδε να φωτογραφηθεί στο Σκοπευτήριο Καισαριανής…

Ο θάνατος του Αναγνωστάκη σφραγίζει το τέλος μιας εποχής σημαδεμένης από το
αντιστασιακό ήθος, όμως από την άλλη, όπως έλεγε χθες ο Τίτος Πατρίκιος, η
ποίησή του, που εξέφρασε τις πιο ταραγμένες μεταπολεμικές εποχές, «κατόρθωσε
να τις κρατά ζωντανές στο διαρκώς μεταβαλλόμενο παρόν μας». Ήταν ο πρώτος τη
τάξει πολίτης – ποιητής, είπε απ’ την πλευρά του και ο Γιάννης Δάλλας,
«ανανέωσε την ποίηση ως γλώσσα και ως νόημα: Την απελευθέρωσε από τα αρχαία
ερείπια και τις γαλάζιες αιθρίες» (σ.σ.: του Σεφέρη και του Ελύτη με την
προσέγγιση των οποίων διαφωνούσε ο Αναγνωστάκης). Από την πλευρά του ΣΥΝ ο
Αλέκος Αλαβάνος θυμήθηκε την εποχή που από «την άλλη όχθη» αντιμετώπιζε την
ποίηση ως λεπτομέρεια(!) και θύμισε την υποθήκη που άφησε ο Αναγνωστάκης
μιλώντας παραμονές των εκλογών για «ενότητα της Αριστεράς». Αποχαιρετισμούς
απηύθυναν ακόμη επιζώντες ΕΠΟΝίτες και εκπρόσωπος της «Αυγής». Ένα μεγάλο
χειροκρότημα υποδέχθηκε τη σορό στο προαύλιο του A’ Νεκροταφείου, όπου από
νωρίς χθες είχε αρχίσει λαϊκό προσκύνημα.

Το πιο ξεχωριστό στεφάνι στη μνήμη του ήταν αυτό που του έστειλε ο
Παναθηναϊκός, χαιρετίζοντας «τον φίλαθλο» (παρ’ ότι ο Αναγνωστάκης, γνωστός
ποδοσφαιρόφιλος, ήταν οπαδός του Απόλλωνα Καλαμαριάς). Στεφάνια έστειλαν οι
κ.κ. K. Καραμανλής, Γ. Παπανδρέου, Ντόρα Μπακογιάννη κ.ά., ενώ στο A’
Νεκροταφείο συναντήθηκαν από τον Αργυρίου, τον Μαρωνίτη και τον Βαγενά, τη
Δημουλά, τη Γαλανάκη, τη Δούκα, την Καρυστιάνη, τη Ζέη, τον Παπαβασιλείου ή
τον Σαββόπουλο ώς τον Λ. Κύρκο, τον Κωνσταντόπουλο, τον Βενιζέλο, τον Χυτήρη
και τη Δαμανάκη, που στάθηκαν κοντά στη Νόρα, στον Ανέστη και στη Λούλα
Αναγνωστάκη, καθώς και στα ανίψια Θανάση Χειμωνά και Εύη Δρούτσα.