H μεγάλη σαπουνοπερική μάχη

Καινούργιο κοσκινάκι μου και πού να σε κρεμάσω, είπε φέτος το τηλεοπτικό κοινό για τη «Βέρα στο δεξί», αλλά και η «Λάμψη» δεν καταθέτει τα όπλα

Ο ανταγωνισμός της σαπουνόπερας φαίνεται πως έγινε σιγά σιγά ο πιο σκληρός του
τηλεοπτικού πεδίου. Επί χρόνια, η «συνταγή» Φώσκολου έμοιαζε ιδανική, μια και
είχε δημιουργήσει την ισχυρότερη συνήθεια στο τηλεοπτικό κοινό όλων των
τηλεοπτικών εποχών.

Ωστόσο είχε ολισθήσει εδώ και καιρό στην απόλυτη πλήξη, με τους σεναριογράφους
να έχουν στερέψει σε ιδέες, ενώ η εξέλιξη της τηλεοπτικής αισθητικής την είχε
αφήσει ανεπηρέαστη.

Δεν είχε λόγο να μπει στα έξοδα. Στο κάτω κάτω, τα θέματα της
σαπουνόπερας είναι διεθνώς ίδια, πάντα οι πλούσιοι κακοί, οι φτωχοί αγνοί και
αγαθοί. Πονηροί είναι μόνο εκείνοι που επιβουλεύονται τα πλούτη των αφεντάδων
τους. Ακραία συντηρητική, η σαπουνόπερα αναπαράγει και επιβεβαιώνει το
καθεστώς των κοινωνικών διαφορών.

Από τα βασικά θέματα της σαπουνόπερας είναι επίσης η διαπραγμάτευση του
αιμομικτικού φόβου – πάντα υπάρχει μια ιστορία ερωτικής συνάντησης, κατά
λάθος, κάποιων συγγενών πρώτου βαθμού.

Προσφιλή θέματα επίσης η πλαστοπροσωπία, η φυλακή ως τόπος που ασκεί μια
σκοτεινή γοητεία στο φιλήσυχο μικροαστικό κοινό. Κάθε σαπουνοπερικό θέμα είναι
κατόπιν μελέτης ενταγμένο στο μοντέλο, καθώς ανταποκρίνεται στις φαντασιώσεις,
στους φόβους και στις απλοϊκές ελπίδες του κοινού στο οποίο απευθύνεται,
συνήθως γυναικείο, μικροαστικό – λαϊκό.

Ακόμη και ένα τετριμμένο μοντέλο όμως που έχει δει τις πλείστες όσες
εφαρμογές και δείχνει να έχει προκαλέσει την πλήξη και σε αυτούς που το
υπηρέτησαν με πάθος, όπως στη φωσκολική ομάδα, μπορεί να κάνει την έκπληξη σαν
«φρέσκο», όπως συνέβη με τη «συνταγή» της σαπουνόπερας «Βέρα στο δεξί».

H αλήθεια είναι ότι η εν λόγω σειρά δεν προοριζόταν για καθημερινή,
απογευματινή ζώνη. Ωστόσο ο σοφός προγραμματισμός τής έδωσε τη δυνατότητα να
εμφανιστεί ως είδος καθημερινής σειράς, ανανεωμένο, που «παίζει» με τα
«παραδοσιακά» κλισέ χωρίς φυσικά να τα αρνείται.

Συνήθως ραδιούργες στις σαπουνόπερες που χρησιμοποιούν τον έρωτα για να
πετύχουν την απόκτηση εξουσίας είναι ορισμένοι τύποι γυναικών. Στη «Βέρα»
εμφανίστηκε αρχικώς ένας άνδρας, ο Στράτος, σκοτεινός, πλην ευάλωτος, ένα
μείγμα συναισθηματισμού και σκληρότητας, με «θηλυκά» δηλαδή, χαρακτηριστικά.

Σχεδόν πάντα στις σαπουνόπερες οι γυναίκες βρίσκονται σε ανταγωνισμό
μεταξύ τους, όπως θέλει άλλωστε το κοινωνικό κλισέ τις σχέσεις των γυναικών.
Στη «Βέρα» οι τέσσερις γυναίκες εμφανίζονται φίλες, αλληλοϋποστηριζόμενες και
συνδεδεμένες με σκοτεινό μυστικό. Σιγά σιγά, η σχέση αποκτά πιο «παραδοσιακά»
χαρακτηριστικά βέβαια.

H «φρεσκάδα» της «Βέρας στο δεξί» έως εδώ ήταν το συνεχές παιχνίδι με τα
συναισθήματα και τους χαρακτήρες, η ανατροπή καλού – κακού, τα εμφανώς
«δυσδιάκριτα» όρια μεταξύ τους, η ρευστότητα. Χαρακτηριστικό της σαπουνόπερας
ήταν πάντα τα ευκόλως διακριτά, τα ευκόλως αναγνώσιμα μοντέλα. Χωρίς να τα
αρνείται, η «Βέρα» θολώνει τα όριά τους, όπως επιβεβαιώνει και η
ενημέρωση-ριάλιτι της εποχής μας που έχει κλονίσει παραδοσιακά κοινωνικά
μοντέλα, μοντέλα σχέσεων, πολιτικών αξιών κ.λπ.

H ραδιούργα Αλίκη ανταγωνίστρια της Δώρας για την καρδιά του Αντώνη,
που παίζει το παιχνίδι του Στράτου, γίνεται από θύτης θύμα, με αφορμή τον
αληθινό έρωτα που νιώθει για τον Αντώνη. H Ρεγγίνα θύτης – του αδελφού του
Στράτου – και θύμα του Στράτου που θέλει να εκδικηθεί.

Το ενδιαφέρον στο σενάριο

Ο πλούσιος και ισχυρός Αμιράς εμφανίζεται και αυτός ευάλωτος στο
συναίσθημα. Όσο για τη συναισθηματική Έλσα, αυτή εξαναγκάζεται, εξαιτίας της
σκληρής συμπεριφοράς εναντίον της που την έστειλε φυλακή, να καταλήξει
ραδιούργα. Ο ρόλος της Κλαίρης (Κάτια Δανδουλάκη) γυναίκας δυναμικής, η οποία
διεκδικεί ισότιμες σχέσεις με φίλες και σύζυγο, πρωτότυπος για σαπουνόπερα,
δίνει επιπλέον εκσυγχρονιστικές πινελιές.

Έτσι οι χαρακτήρες δίνουν την αίσθηση ότι είναι «πιο ανθρώπινοι», καθώς
έχουν την αστάθεια και τη συναισθηματική ανασφάλεια των «καθημερινών»
ανθρώπων. Ωστόσο η «Λάμψη» δείχνει πως θα δώσει τη μάχη πιο ουσιαστικά από το
να βάζει την Καλομοίρα να τραγουδάει στον Γιάγκο σαν χαμένη κόρη που
ξαναβρέθηκε. Επιχείρησε να αποκτήσει μέλη της σεναριακής ομάδας της «Βέρας».
Λένε πως ο ανταγωνισμός είναι προς όφελος του κοινού και της ποιότητας της
τηλεόρασης. Ας το δούμε. Προς το παρόν, επισημαίνουμε το γεγονός ότι το
ενδιαφέρον μετατοπίζεται στο σενάριο, θεωρώντας το τηλεοπτικό κοινό πιο
υποψιασμένο πλέον από το να νομίζει πως κάτι ανανεώνουν ή του προσφέρουν
διαφημιστικά τερτίπια του τύπου «γκεστ σταρ» κάποια διασημότητα.