Eνημερωτικό μοιρολόι κατάρρευσης

Τα αυθαίρετα συμπυκνώνουν τα βασικά χαρακτηριστικά της εγχώριας κουλτούρας που είναι η κουτοπόνηρη κατάληψη χώρου

Ένας παπάς σηκώνει το χέρι του σε μεγαλοπρεπή μούντζα, ένας άλλος τρέχει με
μια σακούλα σκουπιδιών απ’ όπου ξεχειλίζουν χρήματα σαν λωποδύτης που τον
έπιασαν στα πράσα ή σαν τον Σκρουτζ που σώζει τον θησαυρό του σε ώρα πανικού,
η ελληνική Βουλή ψηφίζει επιδόματα σε «άνεργους» πρώην βουλευτές για να τα
πάρει πίσω μόλις εκφραστούν αρνητικά σχόλια από τους ψηφοφόρους, εκείνοι που
ψήφισαν βγαίνουν στα μικρόφωνα για να πουν ότι ουδόλως συμφωνούσαν – μα, ποιοι
αποφάσισαν τότε; – και μέσα στην αναταραχή τού ποιος είναι ποιος και σε τι Θεό
πιστεύει, έρχεται και το μπλέξιμο με τους παρανομούντες των αυθαιρέτων, οι
οποίοι εκλήθησαν να τα δηλώσουν ελπίζοντας ότι θα γλιτώσουν από τον βραχνά και
βρέθηκαν με μεγαλύτερο, αφού πλέον θα κυνηγηθούν με ντοκουμέντα που οι ίδιοι
πρόσφεραν.

Οι εικόνες παρουσιάζουν ακόμη μία θορυβώδη κρίση όχι πλέον αξιών – ποιος τις
θυμάται; – ούτε καν θεσμών, αυτοί ψευδολειτουργούν εδώ και καιρό, αλλά
προσώπων τα οποία διαλύονται κάτω από το βάρος της στρέβλωσης των συστημάτων
που υποτίθεται ότι υπηρετούν.

Οι ενημερωτικές οπερέτες του τηλεοπτικού έθνους ξεδιπλώνονται σαν ένα
παράδοξο μοιρολόι που προσπαθεί να εκτονώσει την απελπισία από την ανισορροπία
ενός συστήματος, το οποίο ωστόσο ουδέποτε δημιούργησε την ασφάλεια της
εύρυθμης λειτουργίας, ίσως για λίγο την ελπίδα. Μόνο που πλέον παρακολουθούμε
ένα συγκλονιστικό ριάλιτι καταστροφής ακόμη και αυτής της ελπίδας, χαζεύοντας
με την αδράνεια κεραυνοβολημένου θεατή από το φρικιαστικό θέαμα του ίδιου του
εαυτού του. Σαν να κοιταζόμαστε ξαφνικά σε καθρέφτη ύστερα από νύχτα κραιπάλης
και δεν αναγνωρίζουμε τα αλλοιωμένα χαρακτηριστικά μας.

Ποιοι είναι αυτοί οι οποίοι ενδεδυμένοι τα ράσα – σύμβολο αφοσίωσης
στην πίστη συμπεριφέρονται σαν εξαθλιωμένοι, μέθυσοι του λιμανιού, σαν
άνθρωποι χωρίς δέος, χωρίς κανόνα, έρμαια παθών που υποτίθεται έχουν αναλάβει
να γλυκάνουν; Ποιοι είναι αυτοί οι εικόνες και οι δηλώσεις των οποίων παράγουν
καθημερινώς το θέαμα της διάλυσης;

Και δεν μπορεί παρά να απορεί κανείς επίσης για το θέαμα της αμφιθυμίας των
πολιτικών μας, υπέροχα καταναλωτικό, καθώς εκτονώνει εκείνη την αίσθηση βάρους
που προκαλεί στους ψηφοφόρους μια πολιτική εξουσία, η οποία αντανακλά τα
χειρότερα ελαττώματά τους.

Με τον μιντιακό φακό μονίμως γοητευμένο από την εικόνα ενός
συστήματος-τέρατος, να αναπαράγει τις γκριμάτσες και τους βρυχηθμούς του, το
έθνος των τηλεθεατών εν τέλει ανησυχεί ανακουφιζόμενο. Αναμασάμε τις εικόνες
της κατάρρευσης σαν να είναι το μόνο καθεστώς στο οποίο αναγνωρίζουμε τον
εαυτό μας. Σαρκάζουμε στο θέαμα της καρικατούρας των θεσμών, απολαμβάνοντας τη
δυστυχία μας, αντιμετωπίζοντάς την μάλλον σαν ένα είδος «φόρου» προς τους
θεούς για το δώρο της ύπαρξής μας. Αλλιώς δεν εξηγείται αυτή η εμμονή στο
συναισθηματικό ξέσπασμα, που συνεπάγεται υποχώρηση από το πολιτικό, τη
διεκδίκηση, την ανατροπή.

Το δελτίο του Alter έχει είδηση την κατασκευή της παραθαλάσσιας βίλας
του Γιάννου Παπαντωνίου σε νησί του Αιγαίου. Το ρεπορτάζ δίνει απλώς
πληροφορίες για την τοποθεσία, το μέγεθος, τον χρόνο της κατασκευής, αλλά
είναι προφανές το υπονοούμενο, πλανάται ως ακόμη ένα στοιχείο προσβολής του
λαϊκού αισθήματος, δίπλα σ’ εκείνο περί υψηλής χρηματικής αποζημίωσης πρώην
βουλευτών. Το «λαϊκό αίσθημα» γίνεται το αόρατο μέτρο ενός υποτιθέμενου
ελέγχου της εξουσίας, μ’ εκείνη την πάλαι ποτέ πολιτική έννοια της εποχής των
ιδεολογιών και της ελπίδας για αλλαγή του κόσμου.

Μόνον η ανάμνηση απομένει, σαν σκηνοθετικό εύρημα του θεάματος της ενημέρωσης,
καθώς η αίσθηση που δημιουργείται είναι πως δεν υπάρχει έξοδος, δεν υπάρχει
τίποτε όρθιο, δεν υπάρχει κανείς θεσμός που να λειτουργεί, καμία αξία που να
υπηρετείται, απολιθωμένα ομοιώματά τους μόνο που χρησιμεύουν σαν το ντεκόρ του
εγχώριου ριάλιτι της διάλυσης.

Το «πανωσήκωμα» της εγχώριας κουλτούρας

Εικόνα παραπλανητική; Εικόνα μιντιακή; Εικόνα για τις εμπορικές ανάγκες
μιας ενημέρωσης που ασφυκτιά από την ομοιομορφία την οποία επιβάλλει ο
ανταγωνισμός, οπότε αναπαράγει την αίσθηση της δικής της ασφυξίας; Εικόνα μιας
θλιβερής πραγματικότητας που μπορεί να διογκώνεται ως προς τα πιο αποκρουστικά
της χαρακτηριστικά, αλλά δεν παύει να αντανακλά την κρίση μιας εποχής που
άρχισε με την αμφισβήτηση για να τη μετατρέψει βιαστικά σε καθεστώς, πλην όμως
μονίμως σε διάσταση με τον εαυτό του.

Αυτό ακριβώς και καταναλώνουμε σαν υπερθέαμα της εγχώριας κρίσης, που δεν
απέχει από την παγκόσμια. Φέρει όμως ακέραια τα χαρακτηριστικά της κουλτούρας
του αυθαιρέτου, του τσιμεντένιου πανωσηκώματος των οικοδομών και της τζαμαρίας
των ημιυπαίθριων χώρων.