Aρχαία ελληνική αποκάλυψη στη… Mασσαλία

H αποκάλυψή ενός ελληνικού ναού 2.600 ετών κοντά στο αρχαίο λιμάνι που έχει

τώρα μπαζωθεί προκάλεσε συγκίνηση στη γαλλική πόλη που περηφανεύεται ότι είναι

η αρχαιότερη πόλη της Γαλλίας, αποικία των Φωκαέων. Ήδη σημειώνεται

κινητοποίηση ώστε να μην καταχωθεί το αρχαίο ελληνικό εύρημα όπως συνέβη στο

παρελθόν με όλα ανεξαιρέτως τα λείψανα του αρχαίου ελληνικού παρελθόντος.

Δύο βήματα από το παλιό λιμάνι και το κάστρο Σεν Ζαν, στην οδό Μαρτεγκάλ, στη

διάρκεια διερευνητικής ανασκαφής για την ανέγερση του παραρτήματος ενός

σχολείου και πάρκινγκ για το προσωπικό, ήλθε στο φως το πήλινο δάπεδο του

αρχαίου οικήματος κτισμένου αρχικά πάνω σε μια ψηλή βάση, που είχε καταπέσει

λόγω της κλίσης του εδάφους σε βάθος 3 μέτρων.

Τα δάπεδα είναι χρωματιστά. Βρέθηκαν ακόμα ένα δρομάκι και μια μεγάλη

κατασκευή πλάτους 2,2 μ. από μεγάλες πέτρες προσεκτικά συναρμολογημένες, που

σώζονται σε αρκετό ύψος. Οι τοίχοι προσδιορίζουν δύο αίθουσες 8×15 μ.,

υπερυψωμένες κατά 1,5 μ. από το έδαφος, γεμάτες θραύσματα ελληνικής, αττικής

και ιωνικής μελανόμορφης και ερυθρόμορφης κεραμικής που δεν αφήνουν περιθώρια

για τη χρονολόγηση. «Βρισκόμαστε λίγα βήματα από την είσοδο του λιμανιού, σε

ένα από τα πρώτα φωκικά κτίρια, γύρω στο 570 π.X.», δήλωσε στην εφημερίδα «Le

Monde» ο διευθυντής της ανασκαφής Φιλίπ Μελινάρ.

Το γεγονός ότι αυτοί οι χώροι επιχωματώθηκαν εκείνη την εποχή με χώμα

που περιείχε τα θραύσματα της κεραμικής σε ύψος ενάμισι μέτρου, ενισχύει την

άποψη ότι πρόκειται για ένα βάθρο που είχε στην κορυφή του έναν βωμό με

προσφορές αναθήματα.

H αρχή της ανασκαφής γύρω από τον ναό αποκάλυψε την ύπαρξη μικρών δωματίων από

ωμό πηλό, κτισμένων πάνω σε λίθινα θεμέλια, που χρονολογούνται στον επόμενο

αιώνα. H στρωματογραφία δηλώνει την ύπαρξη 17 σειρών πλίνθων – τούβλων 37x40x7

εκατ. που βάφονταν με κόκκινα, μπλε και λευκά σχέδια. «Αυτά σημαίνουν ότι

βρισκόμαστε σε ένα ενιαίο σύνολο, ένα ιερό με κεντρικό βάθρο και γύρω του

μικρά ιερά που είχαν ανεγερθεί από διάφορες συντεχνίες – και αυτό είναι μια

πρωτιά για τη Γαλλία».

Ποιο θα είναι το μέλλον της ανασκαφής είναι θέμα ανοιχτό, που εξαρτάται όχι

μόνο από τον υπουργό Πολιτισμού αλλά και από την απόφαση του κυρίου υπευθύνου

του έργου, τον πρόεδρο του Γενικού Συμβουλίου κ. Γκερίνι.

H Μασσαλία που ισοπέδωσε όλο το ρωμαϊκό παρελθόν της στη δεκαετία του

’60 και έθαψε τα λείψανα του ελληνικού λιμανιού μέσα στον κήπο των αρχαιοτήτων

δεν έχει σήμερα κανένα μνημείο της αρχαιότητας. H καταστροφή πέρυσι μιας

εξαιρετικής νεκρόπολης της παλαιοχριστιανικής εποχής προκάλεσε μεγάλο σκάνδαλο

για τις αρχές της πόλης, που ίσως τώρα φανούν πιο προσεκτικές, δεδομένης και

της μεγάλης σημασίας του ευρήματος.

Αποικία Φωκαέων 30 αιώνες πριν

H Μασσαλία κτίσθηκε προ του 600 π.X. ως αποικία Φωκαέων. Ο επίσημος μύθος

θρυλεί ότι ο κυβερνήτης των αποίκων έγινε δεκτός με αγάπη από τον βασιλιά Ναν

και την κόρη του Γυπτίδα, που του πρόσφερε μαζί με το πρώτο γεύμα και το

κύπελλο που προοριζόταν γι’ αυτόν που θα διάλεγε σύζυγό της. Αρχικά η Μασσαλία

ήταν εμπορικός σταθμός των Φοινίκων, αλλά οι Φωκαείς, που έφεραν μαζί τους τη

λατρεία του Δελφίνιου Απόλλωνα από τη Φωκίδα και τη λατρεία της Εφέσιας

Αρτέμιδος από τη Φώκαια της Μικράς Ασίας, δημιούργησαν μια πόλη που διακρίθηκε

όχι μόνο στο εμπόριο και τη ναυπηγική αλλά και στα γράμματα. Ήταν ένα ελληνικό

Πανεπιστήμιο και κέντρο φιλελληνισμού στη Δύση, με τέτοια ακτινοβολία ώστε οι

μεν Γαλάτες προτιμούσαν να συντάσσουν τα συμβόλαιά τους στην ελληνική γλώσσα,

πολλοί δε Ρωμαίοι προτιμούσαν να σπουδάσουν στη Μασσαλία αντί στην Αθήνα,

ιδιαίτερα την ιατρική επιστήμη.