Tους έλεγαν άρχοντες της πόλης

Ανάμεσα στις μορφές του Βαβύλη που κατακλύζουν τις οθόνες μας, εξέχουσα θέση
κατέχει η μάτσο εικόνα του αστυνομικού – εμπόρου όπλων με το τζόκεϊ, τα μαύρα
γυαλιά και το σκληρό ύφος. Ίσως ακούγεται ακραίο, αλλά η εικόνα αυτή σε
επίπεδο συμβόλων μοιάζει συμβατή με το δημόσιο προφίλ που η ΕΛ.ΑΣ. φιλοτέχνησε
τα τελευταία χρόνια, με αποκορύφωμα τα δυο καλοκαίρια, της 17N και των
Ολυμπιακών. Μαύρα τζιπ, μοτοσυκλέτες, ελικόπτερα και ζέπελιν στους δρόμους και
στον αέρα της πόλης. Συνεχείς έλεγχοι κι εξακρίβωση στοιχείων. Χακί στολές κι
εξοπλισμός που ακροβατούν μεταξύ αστυνομίας και στρατού. Στα μάτια των πιο
παρατηρητικών ή καχύποπτων είναι εμφανής η στροφή που παραπέμπει σε σύγχρονους
Αμερικανούς σερίφηδες των αστικών χώρων.

Οι ανησυχίες δεν έχουν να κάνουν με την εύλογη ανάγκη για προστασία της
δημόσιας ασφάλειας από ένοπλες ομάδες ή κατά τη διάρκεια μεγάλων διοργανώσεων.
H παγίωση αυτού του τύπου καθημερινής αστυνόμευσης σε μια μεγαλούπολη είναι το
θέμα. Κι αν το περσινό καλοκαίρι το δόγμα της μηδενικής ανοχής απέκτησε
επίσημο μανδύα, χωρίς ποτέ να διασκεδαστούν οι εντυπώσεις από την απομάκρυνση
των ανεπιθύμητων από το κέντρο της πόλης, η διαιώνιση του δόγματος χρειάζεται
σοβαρή συζήτηση και προβληματισμό.

Αν μάλιστα θυμηθούμε πως σύμφωνα με τις έρευνες το 87% των Ελλήνων δεν θέλει
τους μετανάστες και το 85% θεωρεί τις μειονότητες εθνική απειλή (στην καλύτερη
περίπτωση τα ίδια τουλάχιστον ποσοστά θα ισχύουν και μεταξύ των αστυνομικών),
τότε οι προηγούμενες παρατηρήσεις περί του προφίλ των αστυνομικών δεν έχουν
μόνο αισθητική σημασία. Είναι οι άνθρωποι που έρχονται σε καθημερινή επαφή με
τους μετανάστες και τις κάθε λογής μειονότητες. Αντιπροσωπεύουν τις αρχές και
την ιθαγενή πλειονότητα στα μάτια των ξένων. Πόσες φορές χρειάζεται να
πολλαπλασιάσουμε τη διαφορά ισχύος ανάμεσα στον φτωχοδιάβολο και τον
αστυνομικό, επενδύοντας στον δεύτερο τέτοιο συμβολικό κεφάλαιο επιβολής, που
με μαθηματική ακρίβεια θα οδηγήσει σε αυθαιρεσία; Τα παραδείγματα πολλά:
βίαιες επιδρομές στα σπίτια των μεταναστών και στους καταυλισμούς των Ρομά,
κακομεταχείριση στα κρατητήρια, εξευτελιστική συμπεριφορά κατά τους ελέγχους
στον δρόμο. Αλλά και ανοχή ή κάλυψη από την πολιτική ηγεσία όταν καταγγέλλεται
χρήση παράνομων χημικών ή εν γένει παράνομου εξοπλισμού, που ένας θεός ξέρει
από ποιον Βαβύλη προμηθεύεται η ΕΛ.ΑΣ.

H αναγωγή της ασφάλειας σε υπέρτατη κοινωνική αξία έχει τίμημα υψηλό. H
μετατροπή των αστυνομικών υπαλλήλων σε ρόμποκοπ, των πολιτών σε εθελοντές
αστυνομικούς (βλέπε Δήμο Βύρωνα) και της τήρησης της τάξης σε μηδενική ανοχή
είναι κινήσεις που όχι μόνο φέρνουν στο προσκήνιο, αν δεν γεννούν, τη
μικροπαραβατικότητα, αλλά οξύνουν τις αντιθέσεις και προοιωνίζονται
συγκρούσεις σε μια πόλη που καθόλου δεν τις έχει ανάγκη.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα
του Ανθρώπου και μέλος Δ.Σ. του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.