Tα σοφά, παράνομα, παιδιά!

Εντελώς έξω από τα συνηθισμένα, έξω από την καθιερωμένη δραματουργία, μακριά
από, ότι ξέρουμε όλα αυτά τα χρόνια. Μοναδική εμπειρία, μοναδική ταινία. Το
«Nobody Knows» («Κανείς δεν ξέρει») του Ιάπωνα Χιροκάζου Κόρε-Εντα στην κορυφή
της πρωτοπορίας. Αναμειγνύει την απελπισία με την ελπίδα και το «ριάλιτι σόου»
με τη μέγιστη αισθητική ουσία!

H ιστορία συνέβη πριν από 17 χρόνια και είναι αληθινή μέχρι κόμματος,
παύλας και τελείας. Συνέβη στην Ιαπωνία, κοιτίδα ανώτατου ηλεκτρονικού
εξοπλισμού και τρίτη στην παγκόσμια οικονομία. Περιπλανώμενη, ανύπαντρη, νέα
μητέρα τεσσάρων παιδιών από διαφορετικό σπέρμα, μεταφέρει σε βαλίτσες (!)
παράνομα τα μικρότερα από αυτά γιατί στο διαμέρισμα που έχει νοικιάσει
απαγορεύεται η στέγαση περιττών και ζημιογόνων πλασμάτων όπως παιδιά και
κατοικίδια ζώα! Τα χάσατε; Μπα, δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτά που θα
επακολουθήσουν. Αφού τακτοποιήσει τις… βαλίτσες της και μείνει ικανοποιημένη
από την πειθαρχία και τη σιωπηρή λειτουργία τους (γιατί κανείς δεν πρέπει να
τους πάρει χαμπάρι), στη συνέχεια και σαν καλή φιλάνθρωπος κυρία αφήνει μερικά
λεφτουδάκια και φεύγει από το διαμέρισμα παρέα με τον καινούργιο εραστή της. H
οικογενειακή κωμωδία «μόνος στο σπίτι» αρχίζει να γίνεται εφιάλτης!

Και όμως, ενώ όλα – μα όλα – μοιάζουν με απελπισία και όλες οι δυνάμεις
σπεύδουν να ενωθούν και να εκραγούν σαν σκηνές από θρίλερ τρόμου, εκείνα, τα
μικρά, με προστάτη και οδηγό έναν 14χρονο, γεννημένο Σαμουράι (Γιούγια
Γιαγκίρα), ανασυντάσσουν τις δυνάμεις τους και με ωριμότητα σοφών παιδιών, με
ικανότητα πρωτόγονων, αυτοδιαχειριζόμενων, κοινωνιών και με αλληλεγγύη παλιών,
παράνομων, κομμουνιστών, καταφέρνουν όχι απλώς να επιβιώσουν αλλά και μαθήματα
ουμανισμού και ανθρωπολογικών-κοινωνικών ανατροπών να παραδώσουν. Τα μικρά
γεγονότα που ξετυλίγονται αργά μπροστά στα έκπληκτα βλέμματα των θεατών,
ξεπερνούν δεκάδες σπουδαίους τίτλους μυθιστορημάτων επιστημονικής φαντασίας!

«Κανείς δεν ξέρει». Παιδιά παραδίδουν μαθήματα ωριμότητας, αλληλεγγύης, ανθρωπιάς

Τα επιτεύγματα είναι τόσα πολλά που είναι αδύνατον να τα διακρίνεις με
την πρώτη φορά. Και όλα αυτά (τα επιτεύγματα) να παράγονται μέσα από κόντρες,
από συνθέσεις σε ένα τοπίο αντίθετων δυνάμεων. Με κορυφαία εκείνη ανάμεσα στο
δράμα των μοναχικών, απροστάτευτων παιδιών και στην αποδραματοποιημένη
σκηνοθεσία. Ο Κόρε-Έντα χωρίς ίχνος εκβιασμού, χωρίς σταγόνα εμβόλιμης,
σκηνοθετημένης συγκίνησης, χωρίς υποψία μελοδράματος αφήνει τα γεγονότα από
μόνα τους να αδειάσουν μέσα μας το δικό τους, πρωτογενές και μεγαλειώδες
αισθηματικό φορτίο τους. Ποιος λέει ότι ο άνθρωπος γεννιέται κακός και
αμαρτωλός; Να του ξυρίσουν τα γένια. Ποιος λέει ότι οι μεγάλοι είναι πιο
ώριμοι από τους μικρούς; Να του πάρουν τα πτυχία. Και ποιος λέει ότι ο
αληθινός πολιτισμός είναι αποτέλεσμα εύρωστης οικονομίας; Να του πάρουν την
έδρα!

Όλα από την ανάποδη. Γιατί οι έσχατοι έσονται πρώτοι. Γιατί ο χαρακτήρας
σφυρηλατείται μέσα από τη δυσκολία. Γιατί το κύτταρο, εκ γενετής, είναι
πεντακάθαρο, αμόλυντο, αγνό, παρθένο και αλληλέγγυο με τον διπλανό. Γιατί ο
ανταγωνιστικός χαρακτήρας τέτοιων οικονομικά προηγμένων κοινωνιών είναι αγωγός
αποξένωσης, εσωτερικής αποσύνθεσης και ουσιώδους βαρβαρότητας. Προσέξτε
μερικές, σχεδόν ασήμαντες λεπτομέρειες. Οι εραστές, δηλαδή οι πατεράδες αυτών
των μικρών «σκουπιδιών» στους οποίους σπεύδει ο 14χρονος αρχηγός για να
ζητήσει βοήθεια, αντιλαμβάνονται το αίμα τους σαν αμαρτία. Βρώμικη, περιττή,
άθλια, μισητή! H οικογένεια στα όρια της διάλυσης. Ναι! Υπό συγκεκριμένες
συνθήκες, το «αίμα γίνεται νερό». Πάμε πιο μέσα. Στον εσωτερικό «φλοιό».

Πλάσματα ενός κατώτερου θεού

Μόνα, αβοήθητα, απροστάτευτα και πάνω απ’ όλα παράνομα

Τα παιδιά οργανώνονται, πειθαρχούν και συντονίζονται σαν αντάρτες πόλεων που
πάνε σε μάχη. Να επιβιώσουν όχι τρώγοντας το ένα το άλλο. Να υπάρξουν, όχι σαν
πρεζόνια στα σκοτάδια. Να θριαμβεύσουν στον αόρατο πόλεμο με την «πολιτισμένη»
κοινωνία. Μόνα, αβοήθητα, απροστάτευτα και πάνω απ’ όλα παράνομα. Από τη
γέννησή τους μέχρι την εγκατάλειψή τους, παράνομα όλη την ώρα. Επομένως η
παρανομία είναι η αρετή που σφυρηλατεί τον ανθρωπισμό, την αλληλεγγύη και
δημιουργεί μέσα τους έναν δικό τους συνεκτικό ιστό. Και επομένως η αποξένωση,
διάχυτη, κυρίαρχη και επιθετική, είναι η εχθρική δύναμη που τους αναγκάζει να
διαμορφώσουν τη δική τους φιλική, ανθρώπινη παράνομη, μικρή κοινωνία! Είναι –
με άλλα λόγια – το κακό προηγούμενο των μεγάλων που δρα μέσα τους τόσο
καταλυτικά και παραδειγματικά ώστε σχεδόν αυτομάτως να τα μεταμορφώσει σε
ώριμα, μεγάλα, σοφά παιδιά!

Αισθητικά, ανθρωπολογικά, κοινωνικά, η «παρέμβαση» του Χιροκάζου Κόρε-Έντα
είναι σπουδαία από κάθε άποψη. Αισθητικά γιατί το μυθιστορηματικό ταυτίζεται
με το πραγματικό, δηλαδή μια ταινία με υπόθεση «λειώνει» και μετασχηματίζεται
στο αντίθετό του, το ντοκουμέντο και το αληθινό. Ανθρωπολογικά γιατί η
περιπέτεια της επιβίωσης ξαναμπαίνει στο προσκήνιο ανεπτυγμένων κοινωνιών και
γιατί ο ουμανισμός, ακόμα και στις πιο δύσκολες στις πιο ακραίες συνθήκες,
είναι ζωντανός. Και κοινωνικά γιατί η έννομος τάξη καταλήγει στη βαρβαρότητα,
ενώ διά της παρανομίας παράγεται πολιτισμός. H σπίθα, η φλόγα, το τζάκι που
ζεσταίνει τις ελπίδες μας θα προκύψει και θα ανάψει από μικρές, ξεχασμένες,
περιθωριακές κοινότητες αόρατων, «ασήμαντων» πλασμάτων. Τέτοια πλάσματα ενός
τόσο κατώτερου θεού είναι ταγμένα σαν καυσόξυλα να καούν, ώστε οι φλόγες των
παλιών αξιών να ξαναφανούν. H αρχαία σκουριά είναι γραμμένη στον γενετικό
κώδικα και στο κούτελο των μικρών, απροστάτευτων παιδιών!

Ωμός ρεαλισμός, ωμή ποίηση

Με όρους καθαρά καλλιτεχνικούς, δεύτερη καλύτερη παρουσία της εβδομάδας το
«Schizo» («Ο μικρός Σχίζο») της πρωτοεμφανιζόμενης Ρωσίδας Γκούκα Ομάροβα,
πάνω σε σενάριο του Σεργκέι Μποντρόφ και με ίχνη αλληγορικής κοινωνικής
πλοήγησης από την αριστουργηματική «Επιστροφή»

Περίπου σαν ανελέητη, ρεαλιστική ρωσική απάντηση στο αισθηματικό, αμερικανικό
φιλμ νουάρ «Million dollar baby». Έφηβος που δεν έχει στον ήλιο μοίρα, παρέα
με τον εραστή της μάνας του, ψαρεύει θύματα για παράνομους, θανατηφόρους
αγώνες πυγμαχίας. Άνεργοι, εργάτες, περιθωριακοί, ακόμα και αγρότες, υποψήφιοι
να σκαρφαλώσουν στο ρινγκ του βάρβαρου καπιταλισμού. Ακόμα και να σκοτώσουν
και να σκοτωθούν για μια δραχμή. Αδυσώπητη κοινωνική σχιζοφρένεια. Όπως
περίπου είναι η σημερινή Ρωσία. Τα ερείπια του υπαρκτού σοσιαλισμού σε ρόλους
απόλυτου, αμερικανικού ανταγωνισμού!

H πρωτοεμφανιζόμενη Γκούκα Ομάροβα συγκεντρώνει όλες τις δυνάμεις της πάνω
στην ιστορία της. Άνθρωποι, σκουπίδια, ποντίκια, ένα πράγμα. Τη μια στιγμή
ζωντανός την άλλη νεκρός. Το ημιχρόνιο του θανάτου. Ωμός ρεαλισμός, ωμή…
ποίηση. Όλα ωμά. Μάτια υγρά χωρίς δάκρια για την κουρελαρία της κατάρρευσης
και τη σχιζοφρένεια του σημερινού, ελεύθερου, ρωσικού «εκδημοκρατισμού».
Million dollar baby, η πυγμάχος του Κλιντ Ίστγουντ. Μισό καπίκι, η ζωή του
μικρού Σχίζο.

Νοσταλγός αρετών και αδυναμιών

H «Νοσταλγός» της Ελένης Αλεξανδράκη σαν καθρέφτης των αρετών και των
αδυναμιών της ελληνικής οθόνης. Θάρρος, τόλμη, ρίσκο, ποίηση, Όλια Λαζαρίδου,
από τη μια. Τεχνικές προχειρότητες, αφηγηματική ανεπάρκεια και ανομοιογενής
διανομή ρόλων (καστ), από την άλλη. Ο απόλυτος διχασμός!

Αιθέριο πλάσμα, εγκλωβισμένη στις παραδόσεις, τα ήθη και τον γάμο, νοσταλγεί
σε άλλο τόπο, στην οικογένειά της να επιστρέψει. H απόσταση ανάμεσα στις δύο
μικρές νησίδες μοιάζει να καταπίνεται από μερικές απλωτές. Ομως το βάσανο, το
σαράκι, ο διάχυτος ανεκπλήρωτος ερωτισμός την κάνουν να μοιάζει με αηδόνι στο
κλουβί. Νοσταλγός της θάλασσας, του άπειρου και της απόλυτης ελευθερίας.
Νοσταλγός, μιας άλλης, μη υπάρχουσας πατρίδας!

Πρώτα το ρίσκο. Και μπράβο της γι’ αυτό. Είκοσι σελίδες του ομότιτλου
διηγήματος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη στη Νίσυρο τού χθες και του σήμερα
(πέρα και έξω από Χρόνο) με διαλόγους τοπικούς, κόντρα στη διάλεκτο του
συγγραφέα. Το ρίσκο μετατρέπεται σε ακραία αναμέτρηση αν λάβει κανείς υπόψη
του ότι εκτός από τους επαγγελματίες στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, μετέχουν
πλήθος ερασιτεχνών, κατοίκων του νησιού. Εγχείρημα με παρελθόν από την
ολοκληρωμένη «Τιμή της αγάπης» της Τώνιας Μαρκετάκη. Αποτέλεσμα; Πλήρης
ανισότητα. H απόλυτη κυριαρχία της Όλιας Λαζαρίδου στην πιο αισθησιακή θηλυκή
παρουσία που συντελέστηκε τα τελευταία χρόνια επί της ελληνικής οθόνης,
συγκρινόμενη με τη γραφική προσομοίωση των άλλων, χωρίζει ταινία και σκηνοθέτη
στα δύο!

«H νοσταλγός». Ο αισθησιασμός της Όλιας Λαζαρίδου αγγίζει επίπεδα Τζέσικας Λανγκ στον «Γαλάζιο ουρανό»

Αυτές οι δύο ετερόκλητες δυνάμεις λειτουργούν από το πρώτο μέχρι το τελευταίο
λεπτό. Δηλαδή η ερωτική ημίωρη σκηνή, η πιο βαθιά αισθησιακή όπου με ελάχιστα
«μέσα», μία βάρκα, δύο επιβάτες, τον σκοτεινό ουρανό και τη θάλασσα,
δημιουργείται αφόρητος, ανελέητος έρωτας και καημός, να ισοφαρίζεται από
φλύαρες γραφικές περιγραφές, προσομοιωμένες με σκηνές ελληνικής τηλεταινίας.
Λάθος τραγικό. Μείνε στην τροχιά σου. Να εμπιστεύεσαι το ένστικτό σου. Να
περιορίζεις τον πληθωρισμό σου. Να αναδεικνύεις τα προτερήματά σου και να
εξαφανίζεις τις αδυναμίες σου. Το ίδιο και στη διανομή των ρόλων. Ουδεμία
σχέση η γραφική παρουσία του Σπύρου Σταυριανίδη με την εύθραυστη, εναέρια
ακτινοβολία της Λαζαρίδου. Από ταινιάκι εκείνος, από ταινιάρα εκείνη. Το ίδιο
και με τις γραφικές σκηνές του νησιού. H Αλεξανδράκη μπέρδεψε το αποτέλεσμα με
την προσπάθεια. Την καλλιτεχνική ολοκλήρωση με το στοίχημα. Έτσι δύο ταινίες,
δύο σκηνοθέτες κάτω από τον ίδιο τίτλο. Το μισό θέλω να το ξαναδώ, το υπόλοιπο
να το ξεχάσω!

Στόρι χαβαλές

Ο καλύτερος χαβαλές της πόλης με δύο λέξεις: «Be cool». Όπου τη μουσική
βιομηχανία απαρτίζουν – από τους λευκούς παραγωγούς με τις γραβάτες μέχρι τους
μαύρους ράπερ – κουμπουροφόροι και μαφιόζοι και όπου ο Τζον Τραβόλτα.
ενδεδυμένος ως man in black, περνάει ανάμεσά τους χωρίς να πάθει την παραμικρή
ζημιά!

«Be cool». Τζον Τραβόλτα, το μαύρο κοστούμι που γελάει!

Το δεύτερο μέρος, η δεύτερη συνέχεια του «Get shorty» σκηνοθετημένη από τον Φ.
Γκάρι Γκρέι, καλύτερο από το πρώτο, μοιάζει με αδιάβροχο και ασπίδα. Σαν
κανένα ποπ κορν να το έχει αγγίξει και προς το συνηθισμένο και
κονσερβοποιημένο Χόλιγουντ να το έχει μεταλλάξει. Τρελές καταστάσεις ενός cool
χιούμορ. Εντελώς αμερικανικού, ιδιαίτερου και ολίγον Ταραντινικού. Σαν κομμάτι
από ραπ και σόουλ. Χωρίς ίχνος σοβαροφάνειας, ηθικοπλαστικού μηνύματος και
κοινωνικού σχολιασμού. Όπου συμβαίνουν τα εξής: Στα πρώτα πέντε λεπτά, ο
Τζέιμις Γουντς… τέζα από ασφαλιστή με περουκίνι! Στην πρώτη μισή ώρα ο
Τραβόλτα με την Ούμα Θέρμαν με το όνομα Έντι Άθενς (Αθήνα!), ζεύγος καπάτσων,
κομψών και χορευταράδων της αριστοκρατικής μαφίας, χωρίς να βγάλουν πιστόλι να
τα έχουν όλα καταφέρει. Και στο τέλος, ο bodyguard του σκληρού παραγωγού Βινς
Βον και του ακόμα σκληρότερου Χάρβεϊ Καϊτέλ, να αποκαλύπτεται τρελή και λωλή,
έτοιμη σε κάθε αντίπαλο να παραδοθεί, αρκεί στη σόου μπίζνες να εμφανιστεί! A!
ξέχασα. Το στόρι. Μα το στόρι δεν είναι το… στόρι, αλλά τα αλλόκοτα
επεισόδια, αλλόκοτων χαρακτήρων. Σαν ο Γκρέι να βγάζει γλώσσα στο «Pulp
fiction» του Ταραντίνο. Το στόρι λοιπόν είναι ο χαβαλές. Είναι ακόμα ο
σιδερωμένος Τραβόλτα, η φωνή της Κρίστινα Μίλιαν, η παρέα του ράπερ παραγωγού,
ο γκέι τραμπούκος και ο Στίβεν Τάιλερ των «Aerosmith» που μοιάζει με ρεπλίκα
του Μικ Τζάγκερ.

H «Κάρμεν» στο… Αιγαίο

Ακόμα τέσσερις πρεμιέρες. Ένα θρίλερ επιστημονικής φαντασίας, ένα μεταφυσικό
για τα μπάζα, μία Κάρμεν φλογερή σαν την Παθ Βέγκα και ένα αξιοπρεπές ελληνικό
ντοκιμαντέρ για τη NET!

«Τελική πράξη» («The final cut») Αλληγορικό θρίλερ «επιστημονικής
φαντασίας» του Ομάρ Ναΐρ. Με διαφορετικό καστ, κουρδισμένη σκηνοθεσία και
χωρίς μελοδραματική κοινοτοπία θα έφερνε τη «Συνομιλία» του Κόπολα σε επίκαιρη
τροχιά. Κάπου στο μέλλον η μνήμη των επιγόνων μας θα «γράφεται» σε τσιπάκι
εμφυτευμένο στο εγκέφαλό τους. Έτσι οι νεκροί αφήνουν κληρονομιά το βίντεο της
ζωής. τους. Από εκεί και πέρα, είναι ζήτημα οικογένειας. Ειδικοί μοντέρ
αναλαμβάνουν την επεξεργασία και με τις κατάλληλες περικοπές – όπου τα
δυσάρεστα φεύγουν και τα ευχάριστα μένουν – συνθέτουν τη μνήμη του εκλιπόντος,
παρουσιάζοντας τα πάντα ρόδινα, ευχάριστα και χαλαρά. Ένας από αυτούς του
cutter (μοντέρ) στην προσπάθειά του να διασταυρώσει στοιχεία της δικής του
ζωής αλλά και ενός άλλου, γίνεται κάτοχος μυστικού που τον ανατρέπει και από
ψυχρό παρατηρητή τον μετατρέπει σε θύμα. Εκτός ρόλου ο Ρόμπιν Γουίλιαμς!

«Κάρμεν» («Carmen») του Βιθέντε Αράντα: Με ελάχιστη μουσική και τραγούδια.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για το ημερολόγιο που διατηρούσε – ας πούμε – ο
Γάλλος συγγραφέας Προσπέρ Μεριμέ από τη γνωριμία του με την Κάρμεν! Μια
φλογερή, ανυπάκουη, καταραμένη θηλυκή ύπαρξη κουρελιάζει την ακεραιότητα ενός
έντιμου λοχία με αποτέλεσμα να τον οδηγήσει στο έγκλημα και την τραγωδία. Το
πάθος και ο χαρακτήρας της φαμ φατάλ είναι εντελώς προσχηματικός. Όλα, από τη
φωτογραφία μέχρι το ντεκόρ, λειτουργούν για την αποθέωση της κορμάρας με το
όνομα Παθ Βέγκα. Και νεκρούς ανασταίνει!

«Λευκός θόρυβος» («White noise») Μεταφυσικό θρίλερ του κάποιου Τζέφρεϊ Σαξ
με τον Μάικλ Κίτον να λαμβάνει σήματα και εικόνες σε οθόνες τηλεόρασης από την
αγαπημένη του, νεκρή γυναίκα! Το ίδιο και η Ντέμπορα Κάρα Άνγκερ.

«Λευκός θόρυβος». Μεταφυσικό θρίλερ με τον Μάικλ Κίτον

Στο μεταξύ ο διάβολος συνωμοτεί με ζωντανό σίριαλ κίλερ. Τι να σας πω; Κάτι
σαν έκθεση ηλεκτρονικών ειδών!

«H φωνή του Αιγαίου» Ωριαίο ντοκιμαντέρ της Λυδίας Καρρά. Ευπρεπές
ρεπορτάζ, πασίγνωστες αλήθειες (ασυδοσίας και αυθαιρεσίας από Μύκονο μέχρι
Σύρο), επαγγελματική, τεχνική, επεξεργασία. Ομως εξακολουθούμε, ως
κινηματογραφιστές, να μπερδεύουμε τον κινηματογράφο με την τηλεόραση. Αλήθεια
λέω. Ό,τι πρέπει για τη NET!

Τα Oscar της εβδομάδας

Καλύτερης ταινίας: «Κανείς δεν ξέρει»

Μοναδικής εμπειρίας: «Κανείς δεν ξέρει»

Σκηνοθεσίας: Χιροκάζου Κόρε-Έντα

Ανδρικής ερμηνείας: Ο 14χρονος Γιούγια Γιαγκίρα («Κανείς δεν ξέρει»)

Pulp fiction: «Be cool»

Πλάκας: Τζον Τραβόλτα

Επιστημονικής φαντασίας: «Τελική πράξη»

Προσπάθειας: «H νοσταλγός»

Γυναικείας ερμηνείας: Όλια Λαζαρίδου («H νοσταλγός»)

Πρωτοεμφανιζόμενης: Γκούκα Ομάροβα («Ο μικρός Σχίζο»)