Tσουνάμι αφάνισε την αρχαία Aχαΐα

«Όσα παρακολουθήσαμε ότι συνέβησαν στον Ινδικό Ωκεανό μάς ξεκαθάρισαν πώς
καταστράφηκε και η αρχαία Ελίκη -από σεισμό και ύστερα από τσουνάμι.
Λειτούργησε σαν ένα φως που μας έδειξε τι είχε συμβεί πριν από 2.377 χρόνια»,
λέει στα «NEA» η αρχαιολόγος δρ Ντόρα Κατσωνοπούλου, διευθύντρια του
ερευνητικού προγράμματος της αρχαίας Ελίκης. H οποία εδώ και δεκαεπτά χρόνια
αναζητά τα ίχνη της «ελληνικής Ατλαντίδας», όπως πολλοί έχουν αποκαλέσει την
πιο σημαντική κλασική πόλη της Αχαΐας και άλλοτε κραταιά πρωτεύουσα της
Αχαϊκής Συμπολιτείας, στην περιοχή των σημερινών χωριών Ελίκης, Ριζομύλου και
Νικολαίικων.

Τι συνέβη τη χειμωνιάτικη νύχτα του 373 π.X. που έσβησε από τον χάρτη την
αρχαία Ελίκη; «Ο σεισμός – που υπολογίζεται από τους σεισμολόγους στα εννέα
Ρίχτερ, αν και οι περισσότεροι μιλούν για επτά, πάντως πρόκειται για έναν πολύ
μεγάλο σεισμό – προκάλεσε καθίζηση 3-4 μ. στο έδαφος. Και το λέμε αυτό διότι
έχουμε το συγκριτικό φαινόμενο του 1861, που με μικρότερης έντασης σεισμική
δόνηση το έδαφος κάθησε περίπου 2 μ. Το τσουνάμι που ακολούθησε πρέπει να είχε
ύψος γύρω στα 4 με 6 μ., αν κρίνουμε με βάση το γεγονός ότι το τσουνάμι του
1963 στο Αίγιο έφτασε τα 3 μ. και δεν οφειλόταν σε σεισμό, αλλά σε υποθαλάσσια
κατολίσθηση. Το νερό, λοιπόν, όρμησε στην ξηρά έως και 2 χλμ, πέρα από την
ακτή, σύμφωνα με τον φιλόσοφο Ηρακλείδη. Βρήκε καταβυθισμένο τον χώρο και τον
σκέπασε δημιουργώντας μια λιμνοθάλασσα», εξηγεί η κ. Κατσωνοπούλου. «Πρόκειται
μάλιστα για το αρχαιότερο τσουνάμι, συνεπεία σεισμού, που είναι γνωστό στη
Δύση».

Δεν σταματούν εδώ όμως οι ομοιότητες ανάμεσα στην καταστροφή στον Ινδικό
Ωκεανό και σε εκείνη της αρχαίας Ελίκης. «Τα ζώα διαισθάνθηκαν τον επερχόμενο
κίνδυνο και έφυγαν προς τους κοντινούς λόφους. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο
Ρωμαίος συγγραφέας Αιλιανός γράφει πέντε αιώνες μετά την καταστροφή της Ελίκης
(2ος μ.X.): “Πέντε μέρες πριν από τον αφανισμό της Ελίκης, όσα ποντίκια
υπήρχαν στην πόλη και ερπετά και άλλα ζώα έφυγαν μαζικά προς τον δρόμο που
οδηγούσε στην Κερυνία. Μετά την αναχώρησή τους, τη νύχτα, γίνεται σεισμός,
γκρεμίζεται η πόλη και αφού μεγάλο κύμα την κατέκλυσε, η Ελίκη εξαφανίστηκε”.

Θυμηθείτε με πόση έκπληξη οι επιστήμονες διαπίστωσαν ανάλογη συμπεριφορά των
ζώων στην Ινδονησία. Στο εθνικό πάρκο της Σρι Λάνκα για παράδειγμα δεν βρέθηκε
ούτε ένα νεκρό ζώο. Είχαν φύγει όλα. Οι ελέφαντες της Ταϊλάνδης έφυγαν πριν
φτάσει στην ακτή το τσουνάμι και έσωσαν όσους τουρίστες μετέφεραν».

Ασημένιο νόμισμα με τη μορφή του Δαφνηφόρου Απόλλωνος, που χρονολογείται την εποχή της καταστροφής της Ελίκης έχει έρθει στο φως στην περιοχή

Τα επακόλουθα του τσουνάμι – η δημιουργία της λιμνοθάλασσας –
αποτέλεσαν και το κλειδί για να φτάσει η επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου
Πατρών και της Εταιρείας Φίλων Αρχαίας Ελίκης, που ανασκάπτουν στην περιοχή,
στην επίμαχη θέση. «Όσοι διάβαζαν τις αρχαίες πηγές στέκονταν στο ότι η πόλη
βυθίστηκε και την αναζητούσαν στον Κορινθιακό Κόλπο. Δεν είχαν σταθεί στις
λεπτομέρειες», λέει η κ. Κατσωνοπούλου.

H αρχαιολογική σκαπάνη όμως τι αποκαλύπτει για όλα αυτά; «Τα επιβεβαιώνει σε
όλες τις φάσεις», υποστηρίζει η αρχαιολόγος. «Τόσο ο μοναδικός στην Αχαΐα
πρωτοελλαδικός οικισμός του 2500-2300 π.X. όσο και τα κλασικά ευρήματα που
εντοπίστηκαν σε απόσταση 200 μ. βρέθηκαν κάτω από ιζήματα, σχεδόν 3,5 μ. κάτω
από την επιφάνεια. H ανάλυση των ιζημάτων αποδεικνύει πως βρίσκονταν μέσα σε
μια λιμνοθάλασσα. Τα ίχνη της ελληνιστικής εποχής, που έπονται χρονικά της
καταστροφής, βρέθηκαν στην όχθη της – απόδειξη πως οι άνθρωποι δεν
εγκατέλειψαν την περιοχή, αλλά απλώς μετακινήθηκαν – ενώ με την πάροδο των
αιώνων οι αποθέσεις από τα γειτονικά ποτάμια ανέβασαν το ύψος του βυθού και
ήδη στην εποχή του Παυσανία – πέντε αιώνες μετά – ένα μεγάλο μέρος της έχει
προσχωθεί, με αποτέλεσμα οι Ρωμαίοι να κατασκευάσουν μια εντυπωσιακή λεωφόρο
πλάτους 5 μ., που έχει αποκαλυφθεί σε μήκος 900 μ.».

Και μπορεί η πολυπόθητη επιγραφή με το όνομα της Ελίκης, που θα ταυτίζει πέραν
πάσης αμφιβολίας την αρχαία πόλη με τα ευρήματα, να μην έχει ακόμη έρθει στο
φως, καθώς μέχρι τώρα έχουν ερευνηθεί ανασκαφικά συνολικά μόλις 72 τ.μ., αλλά
«όλα τα στοιχεία τοπογραφικά, γεωλογικά και αρχαιολογικά συγκλίνουν προς την
κατεύθυνση αυτή».

«Αύτανδρος αφανισμός»

Ως «αύτανδρο αφανισμό» περιγράφει ο ιστορικός Διόδωρος την καταστροφή στην
Ελίκη: «Ο σεισμός συνέβη τη νύχτα. Εξαιτίας του μεγέθους του, τα σπίτια έπεσαν
σε ερείπια και οι άνθρωποι μέσα στο σκοτάδι και από το αιφνίδιο του γεγονότος
δεν μπορούσαν να βρουν τρόπο διαφυγής. Έτσι, οι περισσότεροι παγιδευμένοι κάτω
από τα ερείπια των σπιτιών χάθηκαν. Με τον ερχομό της ημέρας, κάποιοι βγήκαν
από τα ερείπια και μόλις νόμισαν πως σώθηκαν από τον κίνδυνο, ακόμη μεγαλύτερη
συμφορά τους έπληξε: γιατί η θάλασσα σηκώθηκε σε πολύ μεγάλο ύψος και το
πελώριο κύμα κατέκλυσε τους πάντες μαζί με την πατρίδα τους και τους αφάνισε».