«… Σε πλαγιάσματα μέσα σε κάμαρες κλειστές…»

«… Θα υπάρχει αλήθεια κάποιος / Νους στη φύση / Για να ‘ναι όλα τόσο άδικα»

(ΔΗΜΗΤΡΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ)

Ένας από τους κύριους άξονες του νέου τεύχους του σημαντικότερου περιοδικού
(Εκδόσεις Νεφέλη) για την ποίηση και την ποιητική είναι η ποίηση του K. Π.
Καβάφη. Το πρώτο θέμα σ’ αυτή την ενότητα αρχίζει με ποιήματα του Αμερικανού
Μαρκ Ντότι (γεν. 1953, βραβείο «Τ.S. Elliot»). Ο τίτλος αυτού του σημειώματος
είναι στίχος από το ποίημα του Ντότι «Στον Καβάφη» (εισαγωγή, μετάφραση όλων
των ποιημάτων και σημειώσεις του Δημήτρη Παπανικολάου), ενώ το επίμετρο, με
τίτλο «Ο Μαρκ Ντότι, η ποίηση και η γκέι ευαισθησία», υπογράφει ο καθηγητής
Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Κρίστοφερ Ρόμπινσον. Στη
συνέχεια ο καθηγητής Φιλοσοφίας Παύλος Καλλιγάς δημοσιεύει το δοκίμιο «Το
είδωλο του ποιητή: ένα αίνιγμα της “ποιητικής” του Καβάφη» και ο κριτικός
Γιάννης Παπαθεοδώρου διερευνά την πρόσληψη του «ιστορισμού» τού Καβάφη από τη
νεοελληνική κριτική.

«… H αρχαία ποίηση (επική και δραματική) δεν φαίνεται να απορρίπτει το θέμα
του φόνου, χωρίς τούτο να σημαίνει κιόλας πως το εγκολπώνεται», σημειώνει
εισαγωγικά στο δοκίμιό του «Φονικά άθλα και έπαθλα στα ομηρικά έπη» ο Δ. N.
Μαρωνίτης.

Για όσους θέλουν να ασχοληθούν με τη σχέση φιλοσοφίας – ποίησης, το περιοδικό
δημοσιεύει δύο δοκίμια: ο Γαλλοβέλγος Γκυ ντε Μποσέρ (1924-2003) γράφει για
την ποίηση και την ποιητικότητα στον Κώστα Αξελό, κείμενο που μετέφρασε η
Κατερίνα Δασκαλάκη, ενώ η Μαρίτα Τάταρη «ξαναδιαβάζει» την περίφημη ομιλία
(1946) του Χάιντεγκερ «Προς τι οι ποιητές;».

Προσπερνώντας πολλά από τα θέματα του τόμου (320 σελίδες) να σημειώσω τα
ονόματα Ελλήνων ποιητών, της γενιάς του ’70, αλλά και νεώτερους που
δημοσιεύουν έργα τους: Δήμητρα Χριστοδούλου, Βερονίκη Δαλακούρα, Αθηνά
Παπαδάκη, Γιώργος Χουλιάρας, Γιάννης Ζέρβας, Ηλίας Γκρης, Βικτωρία Καπλάνη,
Γιώργος Βαρθαλίτης.

Τέλος, προτείνω να διαβαστεί το «ασεβές» θεωρητικό έργο (αποσπάσματα) της
σπουδαίας Ρωσίδας ποιήτριας Μαρίνας Τσβετάγεβα (1892-1941) «Ο ποιητής και η
κριτική», που αρχίζει έτσι:

«Το κυριότερο καθήκον ενός κριτικού ποίησης είναι να μη γράφει ο ίδιος κακούς
στίχους. Ή τουλάχιστον να μη τους εκδίδει…». H εισαγωγή και η μετάφραση
είναι της Δήμητρας Κονδυλάκη.

Ο χορός στη σύγχρονη εποχή

Κλείνοντας τον κύκλο των εξαιρετικών αφιερωματικών τευχών στον χορό, η
«Αρχαιολογία και τέχνες» δημοσιεύει μελετήματα για τον χορό στη
σύγχρονη εποχή. Και όπως στα προηγούμενα τεύχη, έτσι και σ’ αυτό η προσέγγιση
είναι πολύπλευρη: ενδεικτικά οι τίτλοι «Παράδοση και νεωτερικότητα στον χορό»,
«Για μια ελληνική ιστορία του χορού», «H χορογραφία στο αρχαίο δράμα»,
«Απόλλωνας και Διόνυσος: Το χορεύον πνεύμα», «Αρχαίες ρίζες της χοροθεραπείας
στην Ελλάδα και στην Ινδία», «Ο χορός στο λαϊκό παραμύθι» κ.ά. Από το
τελευταίο μελέτημα το μικρό απόσπασμα:

«H γλωσσική επικοινωνία μέσω της λαϊκής αφήγησης και η ρυθμική επικοινωνία
μέσω της κίνησης του χορού παρουσιάζουν μια αναλογία καθώς το λαϊκό παραμύθι,
ως συλλογικό προϊόν, απελευθερώνει μύχιες σκέψεις και επιθυμίες της κοινότητας
εισάγοντας το ακροατήριό του στον χώρο του μαγικού, ενώ ο χορός βοηθά στην
έκφραση συναισθημάτων, σκέψεων, συγκινήσεων και στον απεγκλωβισμό εντάσεων,
εισάγοντας ταυτόχρονα το υποκείμενο σε κατάσταση έκστασης».

Δώρο στους αναγνώστες του περιοδικού προσφέρεται το βιβλιαράκι της κοινωνικής
ανθρωπολόγου Ρένας Λουτζάκη «Ανθρωπολογία του χορού σήμερα – H κινησιογραφία
του Λάμπαν: μια αναφορά στη χρήση της στην Ελλάδα».

Από τα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος θέματα του τεύχους να σημειώσω τη μελέτη
της αρχαιολόγου Λένας Κωνσταντέλλου για τη συλλογή φαγεντιανών του Μουσείου
Μπενάκη.

ΙΜΜΑΝΟΥΕΛ KANT. Στον μεγάλο φιλόσοφο είναι αφιερωμένο το καινούργιο
τεύχος της «Νέας Εστίας». Αλλά γιατί ήταν «μεγάλος» ο Καντ; Ο Κώστας
Ανδρουλιδάκης μεταφράζει τη νεκρολογία που δημοσίευσε ένας άλλος σπουδαίος
φιλόσοφος, ο Σέλλινγκ (1775-1854) για τον Καντ και όπου σημειώνεται: «Εάν
αναρωτηθούμε για ποιο λόγο και στα μάτια κάθε δίκαιου κριτή ο Καντ υπερτερεί
απέναντι στους περισσότερους αντιπάλους του (…) τότε θα αναγνωρίσουμε τον
λόγο στη φιλοσοφική εντιμότητα, την οποία έβλεπε με τόση θλίψη να λείπει από
τους περισσότερους φιλοσόφους (…) καθώς και στη διαυγή απλότητα του
πνεύματός του που περιφρονούσε όλα τα τεχνάσματα, όλα τα νεφελώδη και
επίπλαστα καμώματα». Στο αφιέρωμα περιλαμβάνονται τρία κείμενα ακόμα: 1) του
Γερμανού καθηγητή Φιλοσοφίας Βόλφαρτ Χένκμαν (γεν. 1937) «Το στρεβλό ξύλο και
το πρόβλημα της ηθικοποίησης». 2) Του Φιλήμωνα Παιονίδη «Καντιανή ηθική: πέντε
δυσκολίες» και 3) του Στέλιου Βιρβιδάκη «H παρουσία του Καντ στη σύγχρονη
αγγλόφωνη φιλοσοφία: ο μετασχηματισμός της υπερβατολογικής προσέγγισης».

ΣΚΑΝΔΙΝΑΒΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ: Από την πρώτη ώς την τελευταία σελίδα του το
νέο τεύχος της «Πνευματικής ζωής» είναι αφιερωμένο στη σκανδιναβική
λογοτεχνία, δηλαδή «στα κείμενα που γράφτηκαν στις γλώσσες του βορείου
γερμανικού κλάδου των γερμανικών γλωσσών και οι σύγχρονες μορφές τους είναι: η
Σουηδική, η Νορβηγική, η Δανική, η Ισλανδική και η Φαιροϊκή, γλώσσα των
Φαιρόων Νήσων, που αποτελούν νησιωτική συστάδα του Βόρειου Ατλαντικού». Στο
ογκώδες αφιέρωμα περιλαμβάνονται εκτός από λογοτέχνες και προσωπικότητες από
τον χώρο του θεάτρου και του κινηματογράφου. Μερικά μόνο από τα ονόματα που
περιλαμβάνονται στο τεύχος: Ζιλέν, Χάμσουν, Κίρκεγκορ, Άντερσεν, Μπράντες,
Στρίντμπεργκ, Μπέργκμαν, Λάγκερφελ, Μούντε, Λάζνες, Σέντεργκραν. Στο αφιέρωμα
περιλαμβάνονται και συγγραφείς που δεν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά,
δίνοντας έτσι σ’ αυτήν την κοπιώδη εργασία μεγαλύτερο εύρος.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΠΟΙΗΣΗ»: Ασκληπιού 6, Αθήνα 106 80, τηλ. 210-3607.744.

«ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ KAI ΤΕΧΝΕΣ»: Πλατεία Καρύτση 10, Αθήνα 102 37, τηλ.
210-3219.957.

«NEA ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα 105 53, τηλ. 210-3213.030.

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα 176 71, τηλ. 210-9588.333.