Bγείτε από την πρίζα, μπείτε στον… ήλιο

«Όταν τοποθέτησα για πρώτη φορά στο σπίτι μου ανεμογεννήτρια και

φωτοβολταϊκά συστήματα, όλοι οι γνωστοί με κοιτούσαν παράξενα. Όταν, μάλιστα,

τους είπα ότι πλήρωσα κάτι περισσότερο από 25.500 ευρώ για να κάνω την

εγκατάσταση, είχαν ένα βλέμμα έντονης απορίας. Αργότερα, βέβαια, όταν όλα τα

γειτονικά σπίτια ήταν βυθισμένα στο σκοτάδι και εγώ είχα ψυγείο, φως,

τηλεόραση, κατάλαβαν».

Ο κ. Ιωάννης Κόντος είναι πολύτεκνος – έχει τέσσερα παιδιά. Το σπίτι του

βρίσκεται στην Παιανία, σε σημείο ωστόσο όπου δεν υπήρχε μέχρι πρόσφατα

πρόσβαση στο δίκτυο της ΔΕΗ. «Για πολλά χρόνια ζούσαμε στο σκοτάδι.

Επιστρατεύαμε μπαταρίες αυτοκινήτων, κεριά, φακούς μπαταρίας για λίγο φως –

μέχρις ότου πήρα τη μεγάλη απόφαση». Το σπίτι του κ. Κόντου εδώ και δυόμισι

χρόνια εξυπηρετείται από εναλλακτικές μορφές ενέργειας. Διαθέτει ηλεκτρική

ενέργεια εκμεταλλευόμενο τον ήλιο και τον αέρα. Ένα τέτοιο σύστημα μπορεί να

καλύψει όλες τις ανάγκες του σπιτιού, π.χ. φώτα, τηλεόραση, ψυγείο,

απορροφητήρα, θερμοσίφωνα, σίδερο κ.λπ., αρκεί να μη χρησιμοποιούνται οι

συσκευές αυτές ταυτόχρονα.

Κανένα κίνητρο. Είναι ένα από τα ελάχιστα σπίτια που έχει αυτού του

είδους τον εξοπλισμό, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει τις περισσότερες

ημέρες ηλιοφάνειας από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, ενώ και οι ημέρες που

πνέουν άνεμοι επαρκούν – και με το παραπάνω – για την παραγωγή αιολικής

ενέργειας. H τελευταία διεθνής έκθεση της Greenpeace περιγράφει την κατάσταση

στην Ελλάδα, όσον αφορά τον συγκεκριμένο τομέα, ως «πρωτόγονη».

«H Πολιτεία δεν δίνει κανένα κίνητρο. Δείχνει να αδιαφορεί πλήρως, προκλητικά,

για το θέμα», εξηγεί ο επικεφαλής του ελληνικού γραφείου της οικολογικής

οργάνωσης, κ. Νίκος Χαραλαμπίδης. «Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι σε πρόσφατη

επαφή μας με τον πρόεδρο της ΔΕΗ, κ. Παλαιοκρασσά, του είχαμε εκθέσει όλα τα

πλεονεκτήματα της τοποθέτησης ανεμογεννητριών στα νησιά του Αιγαίου όπου

αντιμετωπίζεται έντονο πρόβλημα ηλεκτροδότησης κατά τη διάρκεια του

καλοκαιριού. H απάντησή του μας είχε σοκάρει. Ούτε λίγο ούτε πολύ, είχε

χαρακτηρίσει τη συγκεκριμένη λύση ως εχθρική προς το περιβάλλον. Θα

αλλοιωνόταν η φυσιογνωμία των σπιτιών, είχε πει. Προφανώς, για την Πολιτεία,

οι τόνοι μαζούτ είναι φιλικότεροι για το περιβάλλον των νησιών».

Την ίδια στιγμή, σε ευρωπαϊκές πόλεις η βιοκλιματική και οικολογική κατασκευή

και χρήση των κτιρίων δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά κανόνα. Τα ίδια τα στοιχεία

της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας το αποδεικνύουν: στη σχεδόν μονίμως

συννεφιασμένη και μουντή Αυστρία, στη βροχερή Γερμανία, ακόμα και στη

χιονισμένη το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου Ελβετία – που δεν είναι καν μέλος

της Ευρωπαϊκής Ένωσης – το ποσοστό των σπιτιών που τροφοδοτούνται από τον αέρα

ή τον ήλιο είναι πολλαπλάσιο αυτών στην ηλιόλουστη και ανεμοδαρμένη Ελλάδα.

Υψηλή ζήτηση. «Εκεί, όμως, η Πολιτεία επιδοτεί τη χρήση αυτών των

συστημάτων. Βοηθάει και ενισχύει. Εδώ, οι ίδιοι οι πολίτες δηλώνουν

επιφυλακτικοί», επισημαίνει ο κ. Χαραλαμπίδης. «Το 2004 ήταν η καλύτερη χρονιά

για τη διεθνή αγορά φωτοβολταϊκών», εξηγεί ο σύμβουλος του Συνδέσμου Εταιρειών

Φωτοβολταϊκών, πρώην επικεφαλής του Ελληνικού Γραφείου της Greenpeace, κ.

Στέλιος Ψωμάς. «Το 2004 εγκαταστάθηκαν διεθνώς περίπου 1.000 μεγαβάτ (MW)

φωτοβολταϊκών. H εκτίμηση για το 2005 είναι πως θα εγκατασταθούν περί τα 1.400

MW. Μόνο η Γερμανία εγκατέστησε περίπου 300 MW το 2004».

Οι εξελίξεις αυτές δεν είναι συγκυριακό γεγονός. Εκτιμάται, σύμφωνα με έρευνα

της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Περιβάλλοντος, ότι «το 2010 η εγκατεστημένη ισχύς των

φωτοβολταϊκών θα ξεπεράσει διεθνώς τα 10.000 MW. H εκτίμηση βασίζεται τόσο

στον σημερινό ρυθμό ανάπτυξης όσο και στους στόχους που έχουν θέσει κατά

καιρούς διάφορες κυβερνήσεις. Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, στη ”Λευκή

Βίβλο” για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έχει θέσει στόχο τα 3.000 MW έως

το 2010, η Ιαπωνία τα 4.820 MW, οι ΗΠΑ τα 2.000 MW, ενώ εκτιμάται ότι οι

υπόλοιπες χώρες θα εγκαταστήσουν περί τα 1.200 MW».

Την ίδια ώρα, στην Ελλάδα, εγκαταστάθηκε μόλις 1,5 Μεγαβάτ φωτοβολταϊκών το

2004 και η συνολική εγκατεστημένη ισχύς στη χώρα έφτασε τα 4,5 Μεγαβάτ. H

Ελλάδα σε έναν χρόνο εγκαθιστά όσα φωτοβολταϊκά βάζει η Γερμανία σε μία-δύο

ημέρες! Και όμως, όπως λένε οι ειδικοί, ένα τυπικό φωτοβολταϊκό σύστημα του

ενός Κιλοβάτ αποτρέπει κάθε χρόνο την έκλυση 1.450 κιλών διοξειδίου του

άνθρακα, όσο δηλαδή θα απορροφούσαν δύο στρέμματα δάσους.

Με 8.000 ευρώ ξεχάστε τον λογαρισμό της ΔΕΗ

«Τα φωτοβολταϊκά εγγυώνται μηδενική ρύπανση, αθόρυβη λειτουργία, αξιοπιστία

και μεγάλη διάρκεια ζωής (φθάνει τα 30 χρόνια), απεξάρτηση από την τροφοδοσία

καυσίμων για τις απομακρυσμένες περιοχές, δυνατότητα επέκτασης ανάλογα με τις

ανάγκες και ελάχιστη συντήρηση», επισημαίνει ο κ. Ψωμάς. «Είναι πολύ ακριβή η

εγκατάστασή τους», ανταπαντούν οι πολίτες. «Όταν έμαθα για το κόστος κάθησα

και το σκέφτηκα αρκετά», εξηγεί ο κ. Κόντος. «Με ελάχιστα χρήματα παραπάνω

αγόραζα ένα μικρό διαμέρισμα – σε υποβαθμισμένη περιοχή της Αθήνας, έστω»,

λέει.

Ο κ. Νίκος Σαλογιάννης, μηχανολόγος μηχανικός, εξηγεί ότι «το κόστος

εγκατάστασης του πιο απλού από αυτά τα συστήματα προσεγγίζει τα 8.000 ευρώ. Αν

προστεθεί η αξία των συσκευών που δεν μπορούν να λειτουργήσουν ταυτόχρονα στο

φωτοβολταϊκό σύστημα και λειτουργούν με γκάζι (ψυγείο, κουζίνα), τότε το

συνολικό κόστος μπορεί να ξεπεράσει τα 10.000 ευρώ.

«Τα συγκεκριμένα συστήματα έγιναν γνωστά, εξαιτίας του ότι μπορούν να

τοποθετηθούν σε δύσβατες περιοχές όπου το δίκτυο της ΔΕΗ είναι οικονομικά

ασύμφορο να φτάσει», υπογραμμίζει ο κ. Σαλογιάννης.

Μετατρέψτε τον ηλιακό θερμοσίφωνα σε καυστήρα

H χρήση του ηλιακού θερμοσίφωνα είναι αρκετά διαδεδομένη στην Ελλάδα. H ηλιακή

ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ζεστού νερού και να μειώσει

έως και 50% την κατανάλωση ενέργειας. Ένας ηλιακός θερμοσίφωνας παράγει ζεστό

νερό 60-70° Κελσίου, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με ενδοδαπέδιο

σύστημα θέρμανσης χώρων. Μάλιστα, ο ηλιακός θερμοσίφωνας μπορεί να

χρησιμοποιηθεί και για τη λειτουργία συστήματος θέρμανσης μπόιλερ (με

πετρέλαιο), το οποίο χρησιμεύει για τη θέρμανση του σπιτιού.

Ο ηλιακός μπορεί να εξοικονομήσει από 30% έως 80% της ηλεκτρικής ενέργειας που

καταναλώνει ένας ηλεκτρικός θερμοσίφωνας. Ένα μέσο σύστημα για τετραμελή

οικογένεια κοστίζει γύρω στα 800 ευρώ, η μέση απόδοσή του είναι 1.500

κιλοβατώρες τον χρόνο με διάρκεια ζωής τα 20 χρόνια. Εδώ και δύο χρόνια,

πάντως, έχουν καταργηθεί όλες οι φοροαπαλλαγές που ίσχυαν για την απόκτηση και

εγκατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα.

Διαχειριστείτε την ενέργεια και σε συνεργασία με τη ΔΕΗ

Όταν τα φωτοβολταϊκά εκτεθούν στην ηλιακή ακτινοβολία, μετατρέπουν 5%-17% της

ηλιακής ενέργειας σε ηλεκτρική (με τη σημερινή τεχνολογία, η οποία συνεχώς

βελτιώνεται). Πόση ακριβώς ενέργεια ισοδυναμεί σε αυτό το ποσοστό εξαρτάται

από την τεχνολογία που χρησιμοποιούμε. Υπάρχουν π.χ. τα λεγόμενα

μονοκρυσταλλικά φωτοβολταϊκά, τα πολυκρυσταλλικά φωτοβολταϊκά και τα άμορφα.

Τα τελευταία έχουν χαμηλότερη απόδοση, είναι όμως κατά πολύ φθηνότερα. H

επιλογή του είδους των φωτοβολταϊκών είναι συνάρτηση των αναγκών, του

διαθέσιμου χώρου ή ακόμα και της οικονομικής ευχέρειας του χρήστη. Τα

φωτοβολταϊκά μπορεί να τοποθετηθούν σε οικόπεδα, στέγες (επίπεδες και

κεκλιμένες) ή και σε προσόψεις κτιρίων.

«Υπάρχουν δύο τρόποι να τα χρησιμοποιήσει κανείς. Ανεξάρτητα από το δίκτυο της

ΔΕΗ ή σε συνεργασία με αυτό», εξηγεί ο κ. Στέλιος Ψωμάς, διευθύνων σύμβουλος

του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών. Μία φωτοβολταϊκή εγκατάσταση μπορεί να

αποτελεί, λοιπόν, ένα αυτόνομο σύστημα, το οποίο θα καλύπτει το σύνολο των

ενεργειακών αναγκών ενός κτιρίου ή μιας επαγγελματικής χρήσης. Για τη συνεχή

εξυπηρέτηση του καταναλωτή, η εγκατάσταση πρέπει να περιλαμβάνει και μονάδα

αποθήκευσης (μπαταρίες) και διαχείρισης της ενέργειας (ενδεικτικό κόστος:

11.000 -12.000 ευρώ).

Εναλλακτικά, ένα σύστημα παραγωγής ηλεκτρισμού με φωτοβολταϊκά μπορεί να

χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με το δίκτυο της ΔΕΗ. Σε αυτήν την περίπτωση,

καταναλώνει κάποιος ρεύμα από το δίκτυο όταν το φωτοβολταϊκό σύστημα δεν

επαρκεί (π.χ. όταν έχει συννεφιά ή κατά τη διάρκεια της νύχτας) και δίνει

ενέργεια στο δίκτυο όταν η παραγωγή υπερκαλύπτει τις ανάγκες του, π.χ. τις

ηλιόλουστες ημέρες ή όταν λείπει (ενδεικτικό κόστος: 8.000 ευρώ).

Ένα τυπικό φωτοβολταϊκό ισχύος 1 Κιλοβάτ (kW) παράγει κατά μέσο όρο 1.300

κιλοβατώρες τον χρόνο (και πολύ περισσότερες στις νοτιότερες περιοχές της

χώρας). Την περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί ο πολίτης να την πουλήσει

στο δίκτυο της ΔΕΗ προς 0,06-0,08 ευρώ ανά κιλοβατώρα, τιμή ιδιαίτερα χαμηλή

όταν συγκριθεί με την τιμή που δίνουν άλλες χώρες για τον ηλιακό ηλεκτρισμό

και φτάνει τα 0,6 ευρώ ανά κιλοβατώρα (π.χ. Γερμανία).

Όπως εξηγεί ο κ. Γρηγόρης Μαλτέζος, ενεργειολόγος, η σωστή αξιοποίηση της

ηλιακής ενέργειας αρχίζει με την κατασκευή του κτιρίου. «Όταν λέμε

βιοκλιματική αρχιτεκτονική, εννοούμε σωστό σχεδιασμό του κτιρίου,

προσαρμοσμένο στις συνθήκες της περιοχής». H μόνωση, π.χ., ενός σπιτιού

αρχίζει από τα θεμέλια. Υπάρχουν ειδικά υλικά (συνήθως μείγμα τσιμέντου με

χημικές ουσίες) που τοποθετούνται εκεί, για να σχηματίσουν ένα διάφραγμα αέρα

ανάμεσα στο έδαφος και τη βάση του σπιτιού. Με αυτόν τον τρόπο, μειώνεται η

μέση θερμοκρασία στο εσωτερικό του σπιτιού.

Εφαρμογές και σε μεγάλα κτίρια

Τα φωτοβολταϊκά συστήματα παρουσιάζουν μεγάλα πλεονεκτήματα και όταν

εφαρμόζονται σε μεγάλα κτίρια. Όπως εξηγούν οι ειδικοί τα συστήματα αυτά είναι

εύχρηστα, καλαίσθητα και μπορούν να ενσωματωθούν σε στέγες ή προσόψεις μεγάλων

συγκροτημάτων κτιρίων ως δομικά υλικά. Είναι επεκτάσιμα, προκειμένου να

αντιμετωπιστούν οι μελλοντικές ενεργειακές ανάγκες των χρηστών σε περίπτωση

που τα κτίρια επεκταθούν. Έχουν αθόρυβη λειτουργία και μηδενικές εκπομπές

ρύπων ενώ και οι απαιτήσεις συντήρησης είναι σχεδόν μηδενικές.

Στην χώρα μας τέτοια συστήματα έχουν εφαρμοστεί σε κτίρια του Πανεπιστημίου

Αθηνών, στου Ζωγράφου, σε κτίρια του Πανεπιστημίου Κρήτης αλλά και σε

συγκεκριμένες πολυκατοικίες στην περιοχή του Ταύρου.