Συνασπισμός μπροστά στην κρίση

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, η ελληνική μόδα ξεκινάει τα πρώτα οργανωμένα
της βήματα. Πρόσφατα οι Έλληνες σχεδιαστές κατόρθωσαν το «αδύνατο»: να ενώσουν
τις συλλογές τους παρουσιάζοντας την πρώτη γεύση από μία οργανωμένη Εβδομάδα
Μόδας της Αθήνας, σε ένα κοινό σόου για την ερχόμενη σεζόν άνοιξη – καλοκαίρι
2005. Σε μία εποχή μάλιστα, που η Κίνα δείχνει αποφασισμένη να γίνει το
παγκόσμιο κέντρο της βιομηχανίας της μόδας. Και εδώ αρχίζει το πρόβλημα. Οι
σχεδιαστές υπάρχουν, οι ιδέες τους γεννιούνται, αλλά σε μία χώρα που δεν
διαθέτει φθηνές πρώτες ύλες και χωρίς να μπορεί να κάνει βιομηχανική παραγωγή.
H ελληνική μόδα δεν διαθέτει υφάσματα, για τον απλό λόγο ότι η ελληνική
κλωστοϋφαντουργία μετακόμισε σε βαλκανικές περιοχές, για να ανταγωνιστεί τη
φτηνή εργατική δύναμη της Κίνας.

«H παγκοσμιοποίηση έφαγε την ελληνική μόδα», σημειώνει ο καθηγητής τής
ΑΣΟΕΕ και πρώην γ.γ. Εθνικής Οικονομίας Γιώργος Ζαννιάς, μιλώντας για ένα
προσχέδιο εξαγωγών, με το οποίο η προηγούμενη κυβέρνηση εξέταζε πιο σοβαρά την
υπόθεση σχεδιασμού και παραγωγής ενδυμάτων. Και η Κίνα, θα συμπληρώσουν μαζί
με τους σχεδιαστές οι αναλυτές της αγοράς, οι πρόεδροι και διευθύνοντες
σύμβουλοι των κλωστοϋφαντουργικών εταιρειών. Καθώς οι περισσότερες από τις
1.200 επιχειρήσεις έτοιμου ενδύματος της Βόρειας Ελλάδας έχουν εγκατασταθεί
στη Βουλγαρία, για να βρουν φθηνό εργατικό δυναμικό και να αντιμετωπίσουν τα
φθηνά ασιατικά προϊόντα.

H κλωστοϋφαντουργία πάει… Βαλκάνια

Μπορεί η μόδα στην Ελλάδα να έχει μέλλον, τη στιγμή που οι μονάδες
κλωστοϋφαντουργίας κλείνουν ή μετακομίζουν για γειτονικά βαλκανικά εδάφη;
Μπορούν οι Έλληνες σχεδιαστές να αντιμετωπίσουν τις διεθνείς οικονομικές
συγκυρίες που ανεβάζουν τις τιμές στις πρώτες ύλες; Είναι σε θέση να
ακολουθήσουν τους ρυθμούς παραγωγής, που απαιτεί από τον σχεδιαστή να δουλεύει
για δύο συλλογές μετά και ταυτόχρονα να παρακολουθεί την παραγωγή και την
παράδοση των ρούχων της τρέχουσας σεζόν; Έχουν την υποστήριξη της ελληνικής
κλωστοϋφαντουργίας για την παραγωγή τους και τη βοήθεια του κράτους για την
προώθησή τους;

Πτώση από το ’90

Από το νέο αίμα της ελληνικής μόδας, το δίδυμο των MIRO, συμμετείχε στο κοινό σόου του Συλλόγου Ελλήνων Σχεδιαστών για τη σεζόν άνοιξη – καλοκαίρι 2005

«H Ελλάδα υπήρξε χώρα που ανέπτυξε δυναμικά την κλωστοϋφαντουργία της με αιχμή
δόρατος, από το ’70 και μετά, την πλεκτοβιομηχανία. Λόγω του υπερσύγχρονου
τότε εξοπλισμού, έγινε η πιο μοντέρνα της Ευρώπης. Όμως αυτή η ανάπτυξη
αποδείχτηκε παθητική, γιατί υπαγορεύτηκε απ’ αυτούς που ήθελαν χαμηλό εργατικό
κόστος και έτσι ανέθεταν υπεργολαβίες στην Ελλάδα. Με σχεδιασμό των ενδυμάτων
από το εξωτερικό, με ξένο μάρκετινγκ και ξένη επωνυμία, η χώρα έφτασε το 1988
να γίνει η δωδέκατη εξαγωγική δύναμη στον κόσμο σε έτοιμα ενδύματα, με κύκλο
εργασιών τα 2,5 δισ. δολάρια. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 οι μονάδες
άρχισαν να κλείνουν μία μία. Και οι βιομήχανοι άρχισαν να μεσιτεύουν τις
υπεργολαβίες κοπής και ραφής των ενδυμάτων, χωρίς ελληνικό brandname, στα
Βαλκάνια. Το θλιβερό είναι ότι ο κύκλος εργασιών έπεσε το 2002 στο 1,2 δισ.
δολάρια, μέσα στον οποίο κρύβεται και η εξαγωγή των υφασμάτων προς μεταποίηση,
προς τα Βαλκάνια», επισημαίνει στα «NEA» ο Γιάννης Τσεκλένης. Ο οποίος από το
1965 μέχρι το 1987 ήταν ο μόνος που εξήγαγε επώνυμα τις συλλογές του και
επίσης παρακολούθησε την πορεία της ελληνικής βιομηχανίας του ενδύματος και
από τη θέση του προέδρου της Πειραϊκής Πατραϊκής.

O Σύλλογος των Ελλήνων Σχεδιαστών στο μεταξύ, έχει ξεκινήσει να
δουλεύει για το επόμενο μεγάλο βήμα: να αποκτήσει η Αθήνα τη δική της θέση
ανάμεσα στις άλλες πόλεις. Ο Σύλλογος προσπαθεί να συντονίσει την Εβδομάδα
Μόδας, να βρει χορηγούς, αλλά και να δημιουργήσει γέφυρες συνεργασίας και
επικοινωνίας με τον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας και τον Οργανισμό Προώθησης
Εξαγωγών. «Βρισκόμαστε σε μία διαδικασία συνεννόησης με τον Οργανισμό
Προώθησης Εξαγωγών, ώστε να δημιουργηθεί το πλαίσιο, που ο Έλληνας σχεδιαστής
θα θεωρείται σοβαρός επαγγελματίας, ικανός να προωθήσει την εγχώρια
δημιουργία. Το ταλέντο υπάρχει ανάμεσά μας. Χρειάζεται το κράτος να καταλάβει
ότι η ελληνική μόδα μπορεί να γίνει σημαντικό κεφάλαιο της εθνικής οικονομίας
και να μας υποστηρίξει με ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα, αφού έχουμε τις βάσεις
από τότε που η μισή Ευρώπη ραβόταν εδώ», συμπληρώνει ο Γιώργος Ελευθεριάδης.

H EYKAIPIA

H αγορά στρέφεται στους «μικρούς»

Γιάννης Τσεκλένης: «Για να υπάρξει ελληνική μόδα στο εξωτερικό χρειάζεται μία ισχυρή επωνυμία και αντίστοιχη παρουσία στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις της μόδας»

Στο εξωτερικό, η μόδα εξελίσσεται μέσα στους επιχειρηματικούς κολοσσούς που
συγκεντρώνουν τους ταλαντούχους σχεδιαστές, για να δουλεύουν ως καλλιτεχνικοί
διευθυντές μεγάλων οίκων πολυτελείας. H έννοια του αυτόνομου σχεδιαστή που
εμπνέεται και δημιουργεί ελεύθερα τις συλλογές του έχει να αντιμετωπίσει την
οργανωμένη αυτοκρατορία των μεγάλων ονομάτων και λογότυπων. «H ανεξάρτητη
σκηνή είναι η πλειοψηφία», σημειώνει ο αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων
Σχεδιαστών, Γιώργος Ελευθεριάδης. «Ο κόσμος βγήκε από το παιχνίδι των
ακριβοπληρωμένων λογότυπων και ψάχνει κάτι διαφορετικό. Οι μεγάλες μάρκες δεν
είναι πια στις προτιμήσεις τους. Και οι αγοραστές των καταστημάτων που στο
εξωτερικό διαμορφώνουν την εικόνα της μόδας, αναζητούν το αυριανό της ύφος
στους ανεξάρτητους σχεδιαστές με τη μικρή παραγωγή. Απ’ αυτήν την άποψη, η
στιγμή μάς ευνοεί. Άλλωστε, ας το πάρουμε απόφαση και ας μη θεωρούμε τους
εαυτούς μας αδικοχαμένα ταλέντα που δεν έγιναν σταρ». Επίσης, θα μπορούσαν να
εξειδικευτούν στα ρούχα διακοπών, στις συλλογές resort, επισημαίνει ο Γιάννης
Τσεκλένης. Γιατί η χώρα ζει περισσότερες μέρες τον χρόνο την καλοκαιρία και οι
σχεδιαστές θα μπορούσαν να φτιάχνουν πολλές σειρές, ακολουθώντας το παράδειγμα
της Βραζιλίας που στηρίζει την Εβδομάδα Μόδας του Σάο Πάολο στα μαγιό και τα
εσώρουχα ή του Ισραήλ που έχει ειδικευτεί στα ρούχα θαλάσσης.

TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Μείωση παραγωγής, κινέζικη «επίθεση»

Οι προϋποθέσεις για το «άνοιγμα» της ελληνικής μόδας δεν είναι τόσο
ευνοϊκές, όσο υπήρξαν στο παρελθόν. Με την παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών υλών
να έχει μειωθεί κατά 25% μέσα σε λιγότερο από 10 χρόνια, οι προβλέψεις για το
μέλλον της ελληνικής κλωστοϋφαντουργίας δεν μπορεί να είναι αισιόδοξες. Και τη
μεγαλύτερη ζημιά στην ελληνική αλλά και στην ευρωπαϊκή κλωστοϋφαντουργία την
έκανε η Κίνα, που διαθέτει μια τεράστια παραγωγή σε κλωστοϋφαντουργικά
προϊόντα, τα οποία είναι σε θέση να παράγει με υπερβολικά χαμηλό κόστος
εργασίας και να εξάγει ελεύθερα χωρίς περιορισμούς στις αγορές της Ευρώπης,
της Αμερικής και του Καναδά.

ΑΓΓΕΛΟΣ ΦΡΕΝΤΖΟΣ

«Έγινα… Ιταλός για να πετύχω»

«Από τη στιγμή που η Ελλάδα δεν έχει τη δική της παραγωγή, δεν έχει πρώτες
ύλες και δεν υπάρχουν ευνοϊκές φορολογικές ρυθμίσεις για εμάς, επεδίωξα να
δείχνω τις συλλογές μου στο εξωτερικό», λέει ο σχεδιαστής Άγγελος Φρέντζος.
«Εδώ και τέσσερα χρόνια παραχωρώ με συμβόλαιο το δικαίωμα στο ιταλικό
εργοστάσιο Vulpinari να εμπορεύεται το όνομά μου για ορισμένες σεζόν. Το
εργοστάσιο έχει αναλάβει την παραγωγή και τις πωλήσεις των συλλογών μου. Από
τότε παρουσιάζω τα σόου μου δύο φορές τον χρόνο, στο πλαίσιο της Εβδομάδας
Μόδας του Μιλάνου. Άλλωστε, για να σε δεχτεί η Εβδομάδα Μόδας του Μιλάνου στο
πρόγραμμα των επιδείξεων και να σου δώσει ημερομηνία για σόου, πρέπει τα ρούχα
σου να παράγονται και να διατίθενται από την Ιταλία. Γι’ αυτό και οι
δημοσιογράφοι με θεωρούν Ιταλό σχεδιαστή ελληνικής καταγωγής. Με αυτά τα
δεδομένα δεν υπάρχουν περιθώρια ή κίνητρα για υποστηρίξω την ελληνικότητά μου.

Στο σύστημα της μόδας ο σχεδιαστής καλείται να έχει μία συνολική εικόνα των
πραγμάτων, όχι τοπική ή αστική που ικανοποιεί τις απαιτητικές πελάτισσές του.
Το να ετοιμάζεις τις συλλογές σου σε ένα μεγάλο εργοστάσιο δεν έχει να κάνει
με την εικόνα, είμαι μέσα σε μία αίθουσα με τέλειο εξοπλισμό και μεγάλο
επιτελείο μοδιστρών που τους δίνω οδηγίες να φτιάξουν τα ρούχα. H
πραγματικότητα είναι ένας χώρος με πολλά γραφεία που πηγαίνεις σε έναν
υπάλληλο τα σχέδιά σου και σου ζητάει νούμερα: πόσα μέτρα κλωστή, πόσα μέτρα
απ’ αυτό το χρώμα υφάσματος, γιατί μία συλλογή πολύχρωμη και όχι μονόχρωμη,
πόσες τσέπες στο σακάκι. Κάθε ιδέα που δίνει στο ρούχο σου ένα προσωπικό ύφος
και απαιτεί μοντάρισμα και ξεμοντάρισμα της μηχανής ανεβάζει το κόστος της
παραγωγής. Αν δεν κάνεις λοιπόν εμπορικές συλλογές που να πουλάνε εύκολα,
δημιουργείς πρόβλημα στο εργοστάσιο. Και η αγάπη γι’ αυτή τη δουλειά δεν έχει
να κάνει με το παίρνω το ύφασμα και φτιάχνω νυφικά υψηλής ραπτικής. Αν όλα
αυτά αλλάξουν, τότε μπορεί και η ελληνική μόδα να κάνει το θαύμα της».