Διονυσιασμός με «οπτική τζαζ»

Το παχύρρευστο χρωματικό υλικό του Χρηστίδη ανακατώνεται και χαράσσεται, μ’ ένα επάλληλο εκστασιακό «φτιάξε-χάλασε» της φόρμας. H τελική εικόνα είναι ευανάγνωστη, μολονότι καταγράφει και όλα τα προηγηθέντα στρώματα εικαστικών δράσεων του ζωγράφου

Τις εκθέσεις του Χρηστίδη τις προσέχουμε πάντα εδώ και είκοσι χρόνια, δεν
μπορεί κανείς να κάνει αλλιώς αφού κάθε φορά ξεχωρίζουν και κάτι παραπάνω
έχουν να προσθέσουν στην εξέλιξή του. Στη νέα έκθεσή του όμως το θέαμα ήταν
πιο ομιλητικό από ποτέ, τόσο που αναρωτηθήκαμε εάν κάτι άλλαξε στον ίδιο ή
μήπως στο δικό μας βλέμμα και στην τροχιά της εποχής που διανύουμε.

Μοιάζει μεταβατική η φετινή σεζόν στις γκαλερί, η Ελλάδα δεν μας φαίνεται ίδια
μετά τους Ολυμπιακούς, οι οικονομικές απογραφές προοιωνίζονται λιγότερη
κρατικοδίαιτη πρωτοπορία, και στον τομέα της «ζωγραφικής πάνω σε τελάρα» μόνο
οι ρεαλιστές συνεχίζουν και δείχνουν να ανεβαίνουν. Τι απέγιναν όμως οι
εξπρεσιονιστές; Ο Χρηστίδης μοιάζει να μας απαντά για λογαριασμό όλων,
συνομηλίκων και παλαιοτέρων.

Το παχύρρευστο χρωματικό υλικό του – κάθε πίνακας θα πρέπει να ζυγίζει
πολλά κιλά – δείχνει μια αντίληψη του χρώματος σαν να είναι «λάσπη» του
χτίστη-οικοδόμου, σοβάς που ανακατώνεται συνεχώς για να φτάσει να γίνει το
τελικό επίχρισμα πάνω στην επιφάνεια. Ναι, θυμίζει εκείνο το αγχώδες
«φτιάξε-χάλασε» της φόρμας του κορυφαίου Μάκη Θεοφυλακτόπουλου (που τον
αποθυμήσαμε και μας λείπει), ναι επίσης έχει ρίζες στη δυναμική αυτονομία του
χρώματος που καθιέρωσε ο Γ. Μπουζιάνης εδώ και οι Τζ. Πόλοκ και B. Ντεκούνινγκ
στις ΗΠΑ, αλλά έχει κι άλλα, που προσθέτουν πολλά στην καθόλου ευκαταφρόνητη
εξπρεσιονιστική παράδοση της νεοελληνικής τέχνης.

Το πιο γοητευτικό είναι το πώς η φόρμα «βγαίνει» επάνω μέσα από σκαλίσματα στο
πηχτό χρώμα και ενεργοποίηση των προηγούμενων στρωμάτων, σαν από ανασκαφή όσων
δράσεων του ζωγράφου προηγήθηκαν. Τα πρόσωπα μοιάζουν νεκραναστημένα,
φωτισμένα από εκατό λογιών χρωματικά-φωτιστικά πρίσματα, θριαμβευτικά. H
μορφοπλαστική του ενέργεια καταγράφεται σαν σχέδιο, ουσιαστικά όμως είναι μια
χορογραφία χεριού, ένας αυτοσχεδιασμός πάνω σε θέματα που δεν χάνονται αλλά
αντιστέκονται, συμμετέχουν, ολοκληρώνονται διαδραστικά. Αυτό το πολυπρισματικό
φως, πάλι, υπάρχει μεν και στον προ εικοσαετίας B. Κυπραίο, στον Γ. Ψυχοπαίδη
ή στον Ευαγγ. Κουζούνη, αλλά στον Χρηστίδη είναι πιο αυτοδύναμο, όχι
αποτέλεσμα διανοητικής-σχεδιαστικής επέμβασης, όσο παρορμητική εκτύπωση. Σωστά
η κ. Μάρθα Χαλικιά σημειώνει στον τεχνοκριτικό πρόλογό της για ένα νιτσεϊκό
και μουσικό πνεύμα που αποδίδουν οι πίνακες αυτοί, μια αίσθηση κύκλου,
«φόρμας-σονάτας» – συμπληρώνουμε – όπου υπάρχει στο τέλος η ολοκλήρωση, μετά
την ανάλυση των επιμέρους θεμάτων. Εκστασιακός επιμερισμός των θεματικών
στοιχείων, διονυσιακό πνεύμα που διαλέγεται αρμονικά με την απολλώνια λογική
της αναγνωρίσιμης μορφής, προσώπου ή τοπίου. Ο Χρηστίδης είναι μια πολύ
ενδιαφέρουσα περίπτωση και για άλλους λόγους, φαινομενικά άσχετους με τους
πίνακές του. Ενώ π.χ. μοιάζει να κατέχει καλά την ιστορία της τέχνης,
ταυτόχρονα δεν μοιάζει να σπατάλησε πολύ χρόνο σε θέματα «λογιοτατισμού» που
δεν προσφέρουν στο δικό του εκφραστικό αίτημα. Ενώ έχει μια κατεξοχήν
εξπρεσιονιστική – φωβιστική γραφή, δεν μοιάζει καθόλου να έχει τον
αυτοκαταστροφικό και πεσιμιστικό χαρακτήρα των άλλων, το αντίθετο, βγάζει μια
ζωώδη θέληση ζωής η οποία διατρέχει κάθε έργο του, σ’ όλη την επιφάνεια.

Μυστήρια, οργιαστική, ορφική ζωγραφική, ναι, μάλλον ξαναφέρνει στο
προσκήνιο τον Θανάση Τσίγκο – που είδαμε το καλοκαίρι σε μια θαυμάσια
αναδρομική στη Σύρο – αλλά πάντως χωρίς πίκρες και ηττοπάθειες. Ο Χρηστίδης
«οργώνει» πίνακες φτιαγμένους από χρώμα-χώμα, μ’ έναν αισιόδοξο δυναμισμό
γραφής μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

H έκθεση με λίγα λόγια

* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 8

* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 8

* Είναι τα έργα ώριμα – αντιπροσωπευτικά του καλλιτέχνη; 9

8, 9, 10 = Ζώνη υψηλών επιδόσεων

6, 7 = Αξιοσημείωτη εξέλιξη

5 = Τα συνηθισμένα

INFO

Αχιλλέας Χρηστίδης, Ζωγραφική, Νέες Μορφές, Βαλαωρίτου 9, Κολωνάκι, τηλ.
210-3616.165, μέχρι 8 Ιανουαρίου.