Tο ελληνικό ραπ πάει… Πανεπιστήμιο

Ραπ συναυλία διαμαρτυρίας έξω από την αίθουσα…

To ελληνικό ραπ δεν είναι ένα, είναι πολλά, διαφορετικά, λέει ο καθηγητής στην
κατάμεστη αίθουσα, μέσα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου το χιπχόπ είναι
αντικείμενο μελέτης.

Έξω από το Πανεπιστήμιο, στα Προπύλαια, την ίδια ώρα, το ελληνικό ραπ
αντιστέκεται σε πάσης φύσεως ακαδημαϊκές προσεγγίσεις, ζωντανό στη σκηνή,
μαχητικό και διαχωρίζοντας τη θέση του. «Κοιτάξτε…» – λέει από σκηνής ο Β.
D. Foxmoor των Active Member, ανεκτίμητο κεφάλαιο στην υπόθεση ελληνικό ραπ –
«το χιπχόπ μπήκε στο Πανεπιστήμιο. Κοιτάξτε πού βρέθηκε, δείτε γύρω πού έχει
καταντήσει, γι’ αυτό εμείς είπαμε από τότε πως κάνουμε low bap» (το χιπχόπ,
εκείνο, δηλαδή, που υποστηρίζουν με τον τρόπο που ζουν). Σαφώς το ελληνικό
χιπχόπ, όπως έλεγε, μέσα στην αίθουσα, ο καθηγητής Γλωσσολογίας στο
Πανεπιστήμιο του Αννόβερου, Γιάννης Ανδρουτσόπουλους, δεν είναι ένα.

Οι δύο, τουλάχιστον, κόσμοι του ραπ, που «σχηματίστηκαν» γύρω από την
προχθεσινή εκδήλωση, ήρθαν σε αντιπαράθεση. Όταν από τα «ορεινά» της αίθουσας
ακούστηκε η φωνή των «παιδιών από το Πέραμα», που χαρακτήρισαν όλα αυτά
«καραγκιοζιλίκια» και άνοιγαν ίσως μια χαραμάδα, για το κοινό της αίθουσας,
πως υπάρχει ακόμη και άλλο ραπ – εκτός αιθούσης. Ο καθηγητής τους κάλεσε να
μείνουν στη συζήτηση που θα ακολουθούσε, αλλά, εκτός των άλλων, είχαν και μια
συναυλία έξω σε εξέλιξη, με πολιτική αιχμή, υπέρ της απελευθέρωσης του Κούρδου
αγωνιστή Ταϊλάν.

… και, μέσα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, συζήτηση για τα πολλά πρόσωπα και τη σημασία του ελληνικού ραπ

Στην εκδήλωση πάντως, που οργάνωσε το Τμήμα Επικοινωνίας και MME του
Πανεπιστημίου Αθηνών και προλόγισε ο καθηγητής Σπύρος Μοσχονάς, οι φοιτητές
έδειξαν ενδιαφέρον γι’ αυτό το «ραπ, το ελληνικό» για το οποίο γινόταν λόγος.

Πώς, λοιπόν, πέρασε το ραπ των Αμερικανών Wu Tang Clan και Ν.W. Α στην
ελληνική κουλτούρα; Πώς μια μουσική έκφραση που γεννήθηκε στη δεκαετία του ’70
στην Αμερική έχει υιοθετηθεί από όλον τον κόσμο αποκτώντας ντόπια
χαρακτηριστικά;

Από το 1996 ώς το 2002 – παρατήρησε ο καθηγητής – υπήρξαν στην «Ελλάδα περίπου
80 κυκλοφορίες και 50 συγκροτήματα. Μεγάλη παραγωγή σε σύγκριση μάλιστα με την
περιορισμένη υποδομή».

Στα παραδείγματα «τοπικοποίησης» της γλώσσας του ραπ, μάλιστα, ανέφερε τα
«Ημισκούμπρια» με τον χιουμοριστικό λόγο που σέβεται το μέτρο της μουσικής,
τους «Ζωντανούς Νεκρούς » με τον χειμαρρώδη λόγο τους, που ξεχύνεται πέρα από
το μουσικό μέτρο και τους Terror Χ Crew, με το ραπ σε αρχαία ελληνικά. Στο
«Έσσεται Ήμαρ» των Terror Χ Crew μάλιστα έγινε ιδιαίτερη γλωσσολογική αναφορά,
καθώς βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από την αφετηρία του ραπ – χρησιμοποιεί
λόγια γλώσσα, αντικαθιστώντας ακόμη και λέξεις όπως «ντιτζέι» με την ελληνική
«δισκοθέτης», και δέχτηκε (κατά τους παραδοσιακούς τρόπους του χιπχόπ, το
dissing) την κριτική του μέσα από κομμάτια άλλων ράπερ, στην προκειμένη
περίπτωση από τους Παραβάτες.

Το ελληνικό χιπχόπ διαφέρει και στο ότι ενώ σε άλλες χώρες υπάρχουν παραγωγές
με διαφορετικό ύφος από πόλη σε πόλη, εδώ η Αθήνα κυρίως «σηκώνει» όλη τη
μεγάλη παραγωγή – και λείπουν οι τοπικές διάλεκτοι, εκτός κι αν πρόκειται για
κάποιο χιουμοριστικό κομμάτι. H αυτοπροβολή του καλλιτέχνη, η βιωματική
εμπειρία και η κατά κανόνα υπαινικτική έκφραση είναι χαρακτηριστικά σημαντικά
του είδους.

Από τους ραψωδούς στις μαντινάδες

«Σκέφτομαι ποιον, τι θέλω να πω. Και αρχίζω και το γράφω: Έ-πρε-πε να -πά-ω
-στο πα-νε-πι-στή-μιο – (ξανά από την αρχή ) και να πω- δυο λο-γά-κια -στον-
κύ-ρι-ο από εδώ…». Ο Τάκη Τσαν (των ZN) αυτοσχεδιάζει. Χειροκρότημα από την
αίθουσα. Το δέχεται ταπεινά, καθώς εξηγεί, απλά διά του παραδείγματος, τον
τρόπο που γράφει. Αυτό το how-to-do-it γοητεύει το ακροατήριο.

Μέσα σε φαρδιά φουσκωτά μπουφάν, τζόκεϊ καπελάκια, αθλητικά παπούτσια, η
κομπανία των ράπερ είναι πρόθυμη να ακολουθήσει τη συζήτηση. Είναι κατά
κάποιον τρόπο συνεχιστές των ραψωδών; Έχουν σχέση οι στίχοι τους με τις
μαντινάδες των Κρητικών; Και ναι, και όχι. Ο Στάθης Μάρκος των L.Ε.S. S
Gimmix, ο Αιρετικός των Deadlock και ο δημοσιογράφος Γιάννης Κολοβός
προσφέρουν υλικό για κουβέντα. «Βιωματικός ο λόγος μας, τις περισσότερες
φορές. Μα, και ιστορίες που φτιάχνουμε στο μυαλό μας. Μπορεί μέσα σε δέκα
λεπτά να βγει ένα τραγούδι… μπορεί να περάσει ένας χρόνος και ακόμη να
φτιάχνεται. Αυτό που μετράει είναι πως κάτι γεννιέται μέσα μας και πρέπει να
εκφραστεί». Είναι η γλώσσα του χιπχόπ, παγκόσμια και ελληνική, ένα φαινόμενο
της λαϊκής κουλτούρας, που δεν χρειάζεται μετάφραση.

ΕΙΠΑΝ

Τάκη Τσαν: «Δεν πιστεύω ότι το ραπ είναι απειλή για το σύστημα. Γιατί δεν
έχει καταφέρει να κάνει μπαμ στην Ελλάδα. Αν το είχε καταφέρει, αν πίστευαν
ότι ήμασταν απειλή, θα είχε πέσει το χρήμα. Όπως έγινε στην Αμερική. Που έπεσε
το χρήμα και βούλωσαν τα στόματα»

Στάθης: «Όταν γράφω στίχους, με ενδιαφέρει πρώτα αυτό που γράφω να
ακούγεται καλά. Να πω την ιστορία και να φτάσει στον ακροατή»

Γιάννης Ανδρουτσόπουλος: «H λαϊκή κουλτούρα διαμορφώνεται μέσα απο τον
διάλογο του παγκόσμιου με το τοπικό…. H τοπικοποίηση του ραπ εδώ, γίνεται
μέσα από τα πολλά διαφορετικά ραπ που εκφράζονται. Από τον αριστερό λόγο των
Active Member, από τον πιο αναρχικό λόγο των Παραβατών, από το “Δεν είμαι ο
Έλληνας που έχεις συνηθίσει” των Terror Χ Crew και άλλων»