Eπανάληψη φωτογενούς δράματος

Πώς να μη γίνει σταρ των τηλεθεαμάτων που παθιάζονται για ιστορίες σαν τη δική του

Με αλλεπάλληλους σπασμούς υποδέχτηκε η ενημερωτική τηλεόραση την απόλυση του
Κυριάκου Παπαχρόνη. Υπόθεση απ’ αυτές που παθιάζουν τη μιντιακή ενημέρωση, από
τις πρώτες ώρες της σύλληψης του δράστη βιασμών και φόνων μέχρι τη δίκη και
τώρα την απόλυσή του, ύστερα από 24 χρόνια φυλάκισης. Υπόθεση απ’ αυτές που
εγείρουν ερωτήματα για τον τρόπο που δημοσιοποιούνται, σαν ένα είδος
θριλερικού δράματος με πολλά επεισόδια, άφθονο τρόμο, πάθος, θύματα, τιμωρία
και συγχώρεση (;).

Οι υποθέσεις εγκλημάτων θεωρούνται από τα πλέον γαστριμαργικά θέματα
και στις τηλεοπτικές εποχές μας και αποτελούν τις πλέον χαρακτηριστικές
περιπτώσεις, για να παρατηρήσουμε το πώς οι αξίες του θεάματος παρεμβαίνουν,
για να αναδιαμορφώσουν άλλες πιο παραδοσιακές κοινωνικές αξίες.

Με τη φιγούρα του Παπαχρόνη να γεμίζει τη μικρή οθόνη επί ώρα, από την
εκπομπή του Νίκου Κακαουνάκη (Mega) ώς εκείνη του Γιώργου Αυτιά (Alpha) και ώς
εκείνη του Γιώργου Βαρεμένου (Alter), με τις εμβριθείς αναλύσεις ψυχολόγων για
την ψυχική του κατάσταση, δικηγόρων για τη νομική του αντιμετώπιση,
κοινωνιολόγων για την κοινωνική του υποδοχή, δύσκολα μπορεί κανείς να αρνηθεί
ότι έγινε ο σταρ των ημερών.

Με τη δίκη να επαναλαμβάνεται στα τηλεπαράθυρα, με υπερασπιστές και
κατηγόρους και ένα από τα θύματα που επέζησε με δικαιολογημένο το παράπονο να
ξεσπάει, το θέαμα έγινε άκρως απολαυστικό. Και γι’ αυτό επαναλήφθηκε
πανομοιότυπο σε όλες τις πρωινές ενημερωτικές εκπομπές – ξεκινώντας από τα
δελτία ειδήσεων της προηγουμένης – σαν ένα επεισόδιο που προβάλλεται ξανά και
ξανά «κατόπιν απαίτησης των τηλεθεατών».

H αλήθεια είναι ότι είμαστε προ πολλού εθισμένοι στου είδους την προσέγγιση
των «προσωπικοτήτων» του εγκλήματος. Και είναι γεγονός ότι ανέκαθεν ασκούσαν
γοητεία σε μια κατηγορία μιντιακού κοινού. Άλλωστε, ο Παπαχρόνης δεχόταν
ερωτικές επιστολές στη φυλακή – φαινόμενο που θα απασχολούσε τους ψυχολόγους,
για να αναλύσουν τις γυναικείες φαντασιώσεις και πώς κατασκευάζονται και
εκδηλώνονται – πριν η τηλεόραση πάρει τη μορφή που έχει σήμερα, ώστε να
μετατρέπει σε σταρ τέτοιου είδους πρόσωπα.

Ωστόσο, η επανάληψη της δίκης με όρους τηλεόρασης προσέθετε νέα
στοιχεία στο δράμα. Το μοναδικό εν ζωή θύμα του Παπαχρόνη, μια κυρία του
καθημερινού μόχθου που ξεσπούσε την πίκρα της για όσα της προξένησε η επίθεσή
του, γινόταν για πρώτη φορά πρωταγωνιστικό πρόσωπο, με τη μικρή οθόνη να της
δίνει την ανακούφιση της φωτογενούς δημοσιοποίησης του δικαιολογημένου καημού
της.

Άλλη κυρία, καθηγήτρια, που είχε συνεργαστεί σε προγράμματα επιμόρφωσης
φυλακισμένων, εμφανώς γοητευμένη από τις συγγραφικές ικανότητες του Παπαχρόνη,
υπερασπιζόταν το πνεύμα του και κατ’ επέκταση την «προσωπικότητά» του.

Παραλλήλως, συγκρατούμενός του στο κελί, σε τηλεφωνική απ’ ευθείας σύνδεση με
την εκπομπή του Γιώργου Αυτιά, κατέθετε τη δική του άποψη, εκείνου που έχει
«ιδίαν πείραν».

H πρώτη κυρία εκπρόσωπος του λαϊκού αισθήματος για τιμωρία. H δεύτερη
εκπρόσωπος εκείνης της κατηγορίας που θεωρεί το «πνεύμα» την ισχυρότερη αξία
της προσωπικότητας, η οποία μπορεί να «αθωώσει» τα παραστρατήματα – πρόκειται
για έναν διάλογο που κατά καιρούς αναζωπυρώνεται, καθώς αρκετοί σπουδαίοι του
πνεύματος και της λογοτεχνίας είχαν παραβατική συμπεριφορά, με αποτέλεσμα να
αποτελούν και ένα είδος προτύπων για φυλακισμένους, που θεωρούν ότι μέσω μιας
επίδειξης πνευματικής καλλιέργειας ή πνευματικού έργου μπορούν να κερδίσουν
την κοινωνική αποδοχή. Ο Κοεμτζής έγραψε βιβλίο, όπως γράφει και ο Παπαχρόνης,
ο Φρατζής ποιήματα κ.λπ.

Λαϊκό δράμα που αντανακλά πολλαπλές αξίες

Ένα πραγματικό λαϊκό δράμα που αντανακλά κοινωνικές αξίες, που προκαλεί το
αίσθημα δικαίου, αλλά εγείρει και τον προβληματισμό για την κοινωνική
συγχώρεση του θύτη, όπως και για το σύστημα της δικαιοσύνης, πάνω αυτό από
εκείνο των κοινών θνητών.

Επίσης, ένα εντυπωσιακό τηλεοπτικό θέαμα που σε όλα τα παραπάνω προσθέτει ή
μάλλον επιβάλλει τις δικές του αξίες, τη θεαματική προβολή του προσώπου του
Παπαχρόνη, της ιστορίας του με «γαστριμαργικές» λεπτομέρειες, τον αναδεικνύει
σε πρωταγωνιστή, με έναν καινούργιο ενισχυμένο από την τηλεοπτική προβολή
ρόλο, με τον οποίο θα πρέπει πλέον να διαπραγματευτεί την κοινωνική του
επανένταξη.

H δημοσιότητα κάνει τον μύθο ισχυρότερο από τα πρόσωπα. Και η μεσολάβηση της
τηλεόρασης τον διογκώνει, προκαλώντας και δοκιμάζοντας τις κοινωνικές αντοχές.