Mεγαλεξανδρινοί διάλογοι

Φωτιές μάς ανάβει το Χόλιγουντ που αναζητά σενάρια στην Ιστορία και μας βάζει σε ανησυχίες μη τυχόν και μας κλέψουν την ταυτότητα

Προπαγάνδα και Ιστορία. H Ιστορία εργαλείο προπαγάνδας. Ο κινηματογράφος που
αναζητεί στην Ιστορία τα πρότυπα τα οποία θα συνθέσουν τη σύγχρονη προπαγάνδα.
Προβληματισμός που ανάβει στην εποχή μας. Αφορμή, όχι μόνο η αναζωπύρωση της
συζήτησης για την Ιστορία, στην οποία τα έθνη αναζητούν στοιχεία της σύγχρονης
ταυτότητάς τους μπροστά στον τρόμο της παγκοσμιοποίησης και της πρόσμειξης
φυλών και κουλτουρών. Αλλά και χολιγουντιανές ταινίες που ανακάλυψαν στην
αρχαία ελληνική ιστορία ανδρικά πρότυπα στρατηγών, πολεμιστών, πρόσφορα για
εντυπωσιακές υπερπαραγωγές που αναμασούν παραδοσιακά ανδρικά πρότυπα,
ταιριαστά στις σύγχρονες νοοτροπίες της πατριαρχικής κοινωνίας της
κατανάλωσης.

Τα στοιχεία αυτά άλλωστε ανέδειξε και η συζήτηση για την ταινία του
Όλιβερ Στόουν «Μεγάλος Αλέξανδρος», που οργάνωσε η «Ανατροπή» (Mega) του
Γιάννη Πρετεντέρη. Από τα πρώτα κιόλας λεπτά της συζήτησης αντιπαρατέθηκαν με
θέμα τη μακεδονική τους καταγωγή ο κ. Παπαθεμελής και ο Σκοπιανός
δημοσιογράφος, με τον οποίο είχε απευθείας σύνδεση η εκπομπή. Για τον Σκοπιανό
ο Αλέξανδρος ήταν Μακεδών και όχι Έλλην. Άρα και δικός του πρόγονος, μια και ο
ίδιος είναι Μακεδών. Για τον κ. Παπαθεμελή Μακεδών ίσον Έλλην και τίποτε άλλο.
«Αν είστε Μακεδών είστε και Έλληνας», είπε.

Με αφορμή την «Τροία» ξεσκονίσαμε τις γνώσεις μας για την Ιστορία και
δη την ομηρική της αφήγηση. Συγκρίναμε τον μύθο με το σενάριο. Μπα! Ιστορικές
ανακρίβειες.

Με αφορμή τον «Μέγα Αλέξανδρο» του Όλιβερ Στόουν φέτος ξαναβουτήξαμε στα
ιστορικά κιτάπια. Σκαλίζουμε με βιάση την Ιστορία, ξαναγυρνάμε στις πηγές,
αναζητούμε την τεκμηρίωση και μέσα στο άγχος για την ιστορική ταυτότητα
προκύπτει και το άγχος για την αρσενική ταυτότητα, μια και ο πολιτισμός των
αρχαίων Ελλήνων δεν είχε τη χριστιανική αυστηρότητα στα ερωτικά ήθη.

Αυτά τα τελευταία γίνονται σημαία ιδεολογιών που βασίζονται στον
αποκλεισμό του διαφορετικού και όπως αποκαλύφθηκε στη συζήτηση, τη φασαρία για
το ότι η ταινία υποτίθεται εμφανίζει τον Μέγα Αλέξανδρο να έχει ομοφυλοφιλικές
τάσεις την ξεσήκωσαν υποκινούμενοι από το ΛΑΟΣ του Γιώργου Καρατζαφέρη 20
Έλληνες δικηγόροι, οι οποίοι και ζήτησαν ασφαλιστικά μέτρα κατά της ταινίας.
Το ίδιο κόμμα άλλωστε είχε αρχίσει τη λογοκριτική του επίθεση κατά ζωγραφικών
έργων πέρυσι στη μεγάλη διεθνή έκθεση μοντέρνας τέχνης, στην Αθήνα.

Πολλά τα στοιχεία που συγκεντρώνει επομένως μία ταινία για τον Μέγα
Αλέξανδρο, καθώς γίνεται αφορμή όχι μόνο να αποκαλυφθούν οι φασίζουσες,
λογοκριτικές τάσεις πολιτικών χώρων, οι οποίες ενδύονται τον μανδύα της
«προστασίας των ηθών», όπως ανέκαθεν αυτού του είδους οι πρακτικές, αλλά να
γίνει εμφανής και η αγωνιώδης αναζήτηση που εκδηλώνεται στον χώρο της
Βαλκανικής, κυρίως για τα ιστορικά στοιχεία που διαμορφώνουν τις εθνικές
ταυτότητες.

Όπως υπενθύμισε ο Ιάσονας Τριανταφυλλίδης, τέτοιου είδους «ιστορικά» δράματα
γυρνούσε με το σωρό η Τσινετσιτά. Ωστόσο η αμερικανική ταυτότητα της ταινίας
και η σφραγίδα ιστορικού επιστήμονα στο σενάριό της, της προσδίδει την αίγλη
ιστορικού ντοκουμέντου. Με την έννοια ότι η άποψη που εκφράζει θεωρούμε ότι
αποτελεί και ένα είδος επισημοποίησης από την πλευρά της μεγάλης δύναμης των
ημερών μας, των ΗΠΑ, του τρόπου με τον οποίο πρέπει σήμερα να διαβάζεται η
Ιστορία, και δη η αρχαία ελληνική.

Μας αναγνωρίζει απευθείας απογόνους του μεγάλου στρατηλάτη; Και αναγνωρίζει
ότι ήταν η Μακεδονία του Αλέξανδρου ελληνική; A! ησυχάσαμε. Το κάνει. Με την
ίδια αγωνία έσπευσαν και οι Σκοπιανοί γείτονες να δουν αν ο Αλέξανδρος του
Στόουν είναι ο δικός τους Μακεδών και όχι των Ελλήνων. Αυτοί απογοητεύθηκαν.

Αγωνιώδης αναζήτηση βεβαιοτήτων

Με την ευκαιρία εμπλέκεται και η θρησκεία, για να μην αλλοιωθούν τα πρότυπα
των πιστών με «αμφίβολες» ερωτικές συμπεριφορές μιας ιστορικής προσωπικότητας
τέτοιου βεληνεκούς. «Από τις ιστορικές μου γνώσεις δεν προκύπτει ότι ο Μέγας
Αλέξανδρος ήταν ομοφυλόφιλος», θα πει ο Άνθιμος Θεσσαλονίκης. Έχει σημασία;
«Σας βεβαιώνω ότι αν τεκμηριωνόταν ιστορικά ότι ήταν ομοφυλόφιλος για την
πλειοψηφία του κόσμου η προσωπικότητά του θα γελοιοποιούνταν».

H παθιασμένη αντιπαράθεση απόψεων κατά τη διάρκεια της εκπομπής αποκάλυψε την
ουσία του σημερινού προβλήματος, που είναι η αναζήτηση μέσα στο χάος της
εποχής ισορροπιών, από τη μια, στις θρησκευτικές απόλυτες αλήθειες και, από
την άλλη, στις ιστορικές βεβαιότητες. Κανείς δεν θέλει να αμφισβητηθούν τα
ιδεολογικά του εργαλεία που εξασφαλίζουν μαζικότητα, ούτε οι εκφραστές των
θρησκευτικών αξιωμάτων ούτε οι πολιτικοί που αναζητούν τη νομιμοποίηση της
ιδεολογίας τους στη βολική γι’ αυτούς ανάγνωση της Ιστορίας.