H λογοτεχνία μας πάει σινεμά
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
Ο σκηνοθέτης που έχει εμπνευστεί κατεξοχήν από την νεοελληνική λογοτεχνία |
Πριν από δύο χρόνια, το 36% της παγκόσμιας κινηματογραφικής παραγωγής
βασιζόταν σε λογοτεχνικά κείμενα. Κατά την κινηματογραφική περίοδο 2003 –
2004, το ποσοστό αυτό ανέβηκε στο 50%. Στην Ελλάδα, αντίθετα, το ποσοστό ήταν
χαμηλό και ολοένα πέφτει. Γιατί; Ποιες είναι οι εξαιρέσεις; Πώς μεταφράζεται
σε χειροπιαστά στοιχεία η σχέση λογοτεχνίας και σινεμά εδώ; Οι απαντήσεις
χρειάζονται επεξεργασία, αλλά τώρα, χάρη σε μία έρευνα που έκανε το Εθνικό
Κέντρο Βιβλίου, αποκτήσαμε την πρώτη καταγραφή όλων των ελληνικών ταινιών που
άντλησαν την έμπνευσή τους από λογοτεχνικά κείμενα. Μια καταγραφή (επιμέλεια
A. Κεφαλά, N. Χατζηγεωργίου) από την οποία προκύπτουν πλήθος ενδιαφέρουσες
πληροφορίες. Έχουμε και λέμε:
118 ταινίες εμπνευσμένες από λογοτεχνικά κείμενα έχουν γυριστεί από το
1931 μέχρι σήμερα. Πρώτη, το «Δάφνις και Χλόη» του Ορέστη Λάσκου, από το
ομώνυμο ειδύλλιο του Λόγγου. Τριάντα δύο χρόνια αργότερα, ο Νίκος Κούνδουρος
θα εμπνευσθεί από το ίδιο κείμενο για τις «Μικρές Αφροδίτες». Την τελευταία
δεκαετία ωστόσο οι ταινίες που βασίζονται σε βιβλία δεν ξεπερνούν τις 18.
Οι αγαπημένοι συγγραφείς των Ελλήνων κινηματογραφιστών είναι ο Γιάννης
Μαρής, που κυριαρχεί επί μία δεκαπενταετία (1958 – 1973) με εννέα ταινίες των
Δημόπουλου, Κατσουρίδη, Δαδήρα, Δαλιανίδη, Γρηγορίου, Καψάσκη, Ρετσίλα,
Σερντάρη, και δεύτερος ο Γρηγόριος Ξενόπουλος με πέντε ταινίες. Ακολουθούν ο
Φραγκιάς και ο Παπαδιαμάντης με τρεις ο καθένας. H μοναδική γυναίκα που μπορεί
να τους ανταγωνιστεί είναι η Ιωάννα Μπουκουβάλα-Αναγνώστου, η Ελληνίδα
Μπάρμπαρα Κάρτλαντ, με τέσσερις ταινίες που γυρίστηκαν τη δεκαετία του ’50 και
έφεραν στις οθόνες γυναίκες-θύματα, αθώες παραστρατημένες και μάνες που
θυσιάζονται. Πολύ αργότερα θα διασκευαστούν βιβλία της Ιωάννας Καρατζαφέρη,
της Φρίντας Μπιούμπι και της Νικόλ Ρούσσου.
Αρχαίο δράμα. Οι Έλληνες μπορεί να είναι αρχαιολάτρες, όμως οι
αρχαιοελληνικές τραγωδίες ή κωμωδίες που διασκευάστηκαν για τη μεγάλη οθόνη
είναι σχετικά λίγες: μόνο έξι, με σκηνοθέτες τούς (κατά χρονολογική
προτεραιότητα): Ζερβουλάκο, Φέρρη, Ντασσέν, Τζαβέλλα και Κακογιάννη.
Στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης μόνο δύο από τα ελληνικά φιλμ θα είναι
βασισμένα σε βιβλία. Το φιλμ του Δημήτρη Μακρή «Χαιρέτα μας τον πλάτανο»
(βασισμένο σε βιβλίο του Γεράσιμου Δενδρινού) και το «Hardcore» του Ντένη
Ηλιάδη από το ομότιτλο σκληρό ερωτογραφικό βιβλίο δύο νεαρών κοριτσιών που
υπογράφουν με το ψευδώνυμο Αλέκα Λάσκου.
Ο «νέος ελληνικός κινηματογράφος των δημιουργών», σε σχέση με το
(παλιό) «εμπορικό» σινεμά, άντλησε λιγότερο από τη λογοτεχνία. Οι ταινίες όμως
που προέκυψαν από αυτό το πάντρεμα ήταν συχνά καλύτερες. Αρκεί να θυμηθεί
κανείς το «Bαλκανιζατέr» του Γκορίτσα (από νουβέλα του Τότλη), τον «Ιαγουάρο»
της Ευαγγελάκου (από τη νουβέλα του Κοτζιά), το «Ονειρεύομαι τους φίλους μου»
του Παναγιωτόπουλου (από τα διηγήματα του Νόλλα), τη «Φανέλα με το εννιά» του
Βούλγαρη (από το μυθιστόρημα του Κουμανταρέα) κ.ά.
Θεσπίζουν βραβεία σεναρίου
«Όλες οι καλές ταινίες ήταν κάποτε βιβλία», έλεγε ένα κεντρικό σλόγκαν στη
Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης. Με αυτό ως σημαία, το Εθνικό Κέντρο
Βιβλίου «ανεβαίνει» πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (18-28 Νοεμβρίου), με
δικό του κεντρικό περίπτερο (στην Αποθήκη Γ). Εκεί θα βρίσκει κανείς ελληνικές
και ξένες εκδόσεις για τον κινηματογράφο, αφίσες και τρέιλερ ελληνικών ταινιών
βασισμένων σε λογοτεχνικά έργα, καθώς και δύο πολύτιμα φυλλάδια όπου
καταγράφονται όλες οι ελληνικές ταινίες που άντλησαν από τη λογοτεχνία και
όλες οι ελληνικές εκδόσεις (εγκυκλοπαίδειες, ιστορία, θεωρία, πορτρέτα
σκηνοθετών, σενάρια κ.ά.) για τον κινηματογράφο. Με πρωτοβουλία της
διευθύντριάς του Κατρίν Βελισσάρη και του προέδρου του Δημήτρη Νόλλα, το EKEBI
θεσπίζει μάλιστα από το 2005 και δύο βραβεία σεναρίου ταινίας μεγάλου και
μικρού μήκους με έπαθλο 7.000 και 3.000 ευρώ, αντίστοιχα.
Google news
